میرزا مهدی اژه ای

میرزا مهدی اژه ای

شهرت :

میرزا مهدی اژه ای
تاریخ وفات :
27/06/1351
مزار :
تکیه ملک
زمینه فعالیت :
روزنامه نگار
فرزند شیخ محمود، فاضل دانشمند و روزنامه نگار معاصر است. وی روزنامة «گیتی نما» در اصفهان را منتشر نمود. او در 27 جمادی الثانی1351ق وفات یافت.
مشروح زندگی نامه
فاضل دانشمند و روزنامه نگار، فرزند عالم فاضل شیخ محمود اژه ای، معروف به واعظ رشتی، فرزند میرزاحبیب الله اژه ای از نوادگان آخوند ملاعبدالله اژه ای است.
میرزا مهدی از طلاب روشنفکر اصفهان بود. وی در مدرسه جده کوچک در اتاق فوقانی مقابل در ورودی مدرسه سکونت داشت. او مدت زمانی از عمر خود را صرف تهیه و ساخت کبریت طی نمود و بالاخره پس از تکمیل آن، چون از لحاظ قیمت نمی توانست با کبریتهای خارجی رقابت کند، آن را رها کرد و به همین جهت دلسرد و مأیوس گردید. در آن ایام کبریت خارجی هر جعبه یکصد دینار به فروش می رسید، در صورتی که کبریت اژه ای یکصد دینار و نیم تمام می شد، زیرا قسمت عمده کارها را با دست انجام می داد. البته، تهیه کبریت و قوطی آن در آن ایام خیلی تازگی داشت و نام میرزا مهدی مخترع کبریت در اصفهان مشهور بود و به همین مناسبت هم در عنوان روزنامه ای که بعداً به نام گیتی نما به چاپ می رساند پس از ذکر نام خود عنوان مخترع کبریت اصفهان را به آن می-افزود.
از فعالیت های وی، چاپ روزنامه گیتی نما در اصفهان به سال 1309ش بود. وی در طلیعه روزنامه که طبق معمول جراید قبل از انتشار مبادرت به نشر آن می-کنند، از مرام و مسلک روزنامه سخن گفته است. طلیعه روزنامه در تاریخ 4 اردیبهشت 1309ش /24 ذی قعده 1348ق منتشر شده است. دراین طلیعه پس از مقدمه چنین بیان می کند: معمولاً در نخستین شماره های جراید نویسندگان زبردستی، خود و توانایی قلم خویش را به معرض نمایش و آزمایش گذاشته، به اصطلاح حماسه سرایی می کنند که ما چنین و چنانیم و چه می کنیم و چه خواهیم کرد، ولی کارکنان گیتی نما چون به یک قلم بی آلایش و یک روح پاک و یک فکر عاشق اصلاحات، قدم به میدان حیات قلمی می گذارند، بهتر این است این روح پاک و صداقت و راستی را در مقام حماسه سرایی هم نگذاریم جریحه دار شده و بگوییم ما هیچ نیستیم تا سرنوشت و عملمان ما را در چه پایه قرار دهد و در سهم خود هیچ نمی کنیم، جز این که خیر و صلاح ملک و ملت در آن باشد و هیچ نمی خواهیم جز آن که اصلاحات اجتماعی، اخلاقی، اقتصادی، علمی و ادبی... و از درگاه ایزد متعال آرزومندیم که ما را به عمل کردن آنچه می گوییم توفیق و سعادت بخشد.
با این که در این طلیعه طرز انتشار روزنامه یومیه نوشته شده و یادآور گردیده که جز روزهای تعطیل همه روزه منتشر می شود، ولی هیچ گاه به صورت روزانه انتشار نیافته است و بعداً که نگارش روزنامه به عهده مرحوم میرزاعبدالحسین بنان زاده، معروف به ادیب فرهمند واگذار شده، گیتی نما هفته ای چهار شماره منتشر شده است.
جای اداره روزنامه: اصفهان، خیابان سپه، مطبعه اتحاد و بهای روزنامه یک ساله 40 قران و تک شماره دو شاهی بوده است. در عنوان، روزنامه گیتی نما به این قسم معرفی شده: «روزنامه علمی، سیاسی، تاریخی، کاریکاتوری». مندرجات روزنامه مانند سایر جراید محلی عبارت از یک مقاله اساسی و اخبار محلی اصفهان و اخبار ایران و خلاصه از اخبار دنیا و مقالات گوناگون و گاهی اشعاری از آثار انجمن ادبی اصفهان در آن درج است.
نویسنده این روزنامه مرحوم میرزاعبدالحسین ادیب فرهمند بود که خود از شعراء و ادباء و روزنامه نگاران اصفهان است. این روزنامه سیاســی و اخلاقــی و دارای کاریکاتــور و برگرفته شده از مطالب مفید در باب تاریخ و علوم دیگر بود. البته، مقالات علمی آن از قوت و استواری علمی محکمی برخوردار نبود.
چندی که از انتشار روزنامه گیتی نما می گذرد، مدیر مسؤولی آن نیز به ادیب فرهمند سپرده شد و در اصل، اداره کل روزنامه بر عهده او بود.
سرانجام میرزامهدی اژه ای در 27 جمادی الثانی 1351ق وفات یافت و در تکیه ملک (گلستان شهدا ) به خاک سپرده شد.