میرزا حسین خضوعی

میرزا حسین خضوعی

شهرت :

میرزا حسین ساعت ساز
تاریخ وفات :
1323/08/01
مزار :
تکیه ملک
زمینه فعالیت :
موسیقی دان
مشهور به میرزا حسین ساعت ساز، موسیقی شناس و استاد آواز دورة ناصری، فرزند میرزا محمدحسن خان، قاری خوش صدای قرآن، به سال 1253ش در خانواده ای مذهبی دیده به جهان گشود. وی از شاگردان میرزاعبدالوهاب اصفهانی، خواننده و موسیقی دان قدیمی اصفهانی بوده است. میرزا حسین در جوانی به تهران رخت اقامت کشید. وی خوانندگی را از تعزیه خوانی آغاز نمود و با استعدادی که داشت به زودی تعزیه گردانی ( معین البکاء ) را عهده دار شد. حدود بیست و پنج سال در دربار ناصر الدین شاه با هنرمندان برجستة آن دوره رفت و آمد داشت و با هنرمندان نامدار انجمن اخوت به سرپرستی درویش خان در کنسرت های آن انجمن به عنوان خواننده با هنرمندانی چون سید حسین طاهرزاده و ناصر سیف، همکاری داشته است. بعداً به اصفهان برگشت و در ادارة دخانیات به خاطر سواد کافی و خط خوشش به امور دفتری پرداخت و کار ساعت سازی را به عنوان حرفة دوم، انتخاب نمود.
وی کنسرت های متعددی را به مناسبت سالروز تولد مولای متقیان علی(علیه السّلام) برگزار کرد. کنسرت های دیگری نیز به نفع امور خیریه مثل کنسرت هایی به نفع حریـق زدگان آمل، ترمیم خرابی های بازار تهران در 1288ق اجرا کرد. خضوعی به علم عروض و نواختن تار و خوشنویسی آشنایی کامل داشت و چند رسالة خطی نیز در زمینة شعر و موسیقی از او به یادگار مانده است. رسالة خطی ای که به سبک کتاب« بحور اللحان» در دو دفتر تنظیم شده است، نشان می دهد که وی به موسیقی علمی و عملی زمان خود کاملاً مسلط بوده و با نواختن تار نیز آشنایی داشته است.او همچنین تقسیمات قدیمی را بر پایة آوازها و شعبات و نغمات و فواصل موسیقی، به عدد و حروف ابجدی در جداولی منظم ذکر کرده است و نیز تقسیمات جدیدی بر پایة دستگاه ها و آوازها و گوشه های معمول امروز و جای نُت ها بر روی پرده های تار تعیین کرده است.
از شاگردان او، اسماعیل ادیب خوانساری، جلال تاج اصفهانی، یونس دردشتی، حسین موسیقی، حسین یاوری، حسین عمومی، عبدالمجید اوحدی یکتا و مهدی فروغ قابل ذکر هستند. بیشتر جلسات درس و اجتماع هنرمندان موسیقی، در منزل حاج آقا ملک اصفهانی برپا می گردید و حمایت زنده یاد، حاج آقا ملک در بهره دهی و برپایی و دلگرمی هنرمندان بسیار مؤثر بوده است. میرزا حسین خان، به علم عروض کاملاً مسلط بود و شناخت فنون ادبی و آشنایی با عروض را بر اهل موسیقی واجب می دانست. استاد در آموزش به دیگران همانند میرزاعبدالله و نایب اسدالله، بسیار سخی و دارای طبعی بلند و خلقی خوش بوده و محفوظات خود را بی دریغ و سخاوتمندانه در اختیار طالبان قرار می داد.
شاگردش، ادیب عبدالمجید اوحدی در مورد وی می نویسد:«میرزا حسین مشهور به ساعت ساز بود که اگر چه در فن موسیقی استاد و هم طراز با سید رحیم بود، اما شهرت او را به دست نیاورد».
خضوعی اصفهانی صفحه ای پر نکرد اما یک لوله فونوگراف از او ضبط شد که تک نسخة آن نزد خانواده مشهور «عمومی» در اصفهان نگهداری می-شود. دفتر اشعار او با تخلص «سرور الشعرا» نزد خانواده اش محفوظ است.
خضوعی اصفهانی را به اخلاق نیکو و پرهیز از مطرب صفتی و تقیّد به شریعت مصطفوی و ولایت علی (ع) ستوده اند و او را به سخاوت و ایثار در تعلیم به شاگردانش می شناسند. او از آخرین افراد نسل هنرمندی بود که فاصلة سالم خود را با «آفات هنرمندی» در جامعة آن زمان حفظ کردند و هنر را ذیل روح مذهبی و ماهیّت آئینی آن مطلوب می دانستند.
سرانجام این استاد فرزانه در سن هفتاد سالگی در آبان 1323ش، فوت شد و اکنون مزارش در تکیة ملک ( گلستان شهدا) قرار دارد.

مشروح زندگی نامه
مشهور به میرزا حسین ساعت ساز، موسیقی شناس و استاد آواز دورة ناصری، فرزند میرزا محمدحسن خان، قاری خوش صدای قرآن، به سال 1253ش در خانواده ای مذهبی دیده به جهان گشود. وی از شاگردان میرزاعبدالوهاب اصفهانی، خواننده و موسیقی دان قدیمی اصفهانی بوده است. میرزا حسین در جوانی به تهران رخت اقامت کشید. وی خوانندگی را از تعزیه خوانی آغاز نمود و با استعدادی که داشت به زودی تعزیه گردانی ( معین البکاء ) را عهده دار شد. حدود بیست و پنج سال در دربار ناصر الدین شاه با هنرمندان برجستة آن دوره رفت و آمد داشت و با هنرمندان نامدار انجمن اخوت به سرپرستی درویش خان در کنسرت های آن انجمن به عنوان خواننده با هنرمندانی چون سید حسین طاهرزاده و ناصر سیف، همکاری داشته است. بعداً به اصفهان برگشت و در ادارة دخانیات به خاطر سواد کافی و خط خوشش به امور دفتری پرداخت و کار ساعت سازی را به عنوان حرفة دوم، انتخاب نمود.
وی کنسرت های متعددی را به مناسبت سالروز تولد مولای متقیان علی(علیه السّلام) برگزار کرد. کنسرت های دیگری نیز به نفع امور خیریه مثل کنسرت هایی به نفع حریـق زدگان آمل، ترمیم خرابی های بازار تهران در 1288ق اجرا کرد. خضوعی به علم عروض و نواختن تار و خوشنویسی آشنایی کامل داشت و چند رسالة خطی نیز در زمینة شعر و موسیقی از او به یادگار مانده است. رسالة خطی ای که به سبک کتاب« بحور اللحان» در دو دفتر تنظیم شده است، نشان می دهد که وی به موسیقی علمی و عملی زمان خود کاملاً مسلط بوده و با نواختن تار نیز آشنایی داشته است.او همچنین تقسیمات قدیمی را بر پایة آوازها و شعبات و نغمات و فواصل موسیقی، به عدد و حروف ابجدی در جداولی منظم ذکر کرده است و نیز تقسیمات جدیدی بر پایة دستگاه ها و آوازها و گوشه های معمول امروز و جای نُت ها بر روی پرده های تار تعیین کرده است.
از شاگردان او، اسماعیل ادیب خوانساری، جلال تاج اصفهانی، یونس دردشتی، حسین موسیقی، حسین یاوری، حسین عمومی، عبدالمجید اوحدی یکتا و مهدی فروغ قابل ذکر هستند. بیشتر جلسات درس و اجتماع هنرمندان موسیقی، در منزل حاج آقا ملک اصفهانی برپا می گردید و حمایت زنده یاد، حاج آقا ملک در بهره دهی و برپایی و دلگرمی هنرمندان بسیار مؤثر بوده است. میرزا حسین خان، به علم عروض کاملاً مسلط بود و شناخت فنون ادبی و آشنایی با عروض را بر اهل موسیقی واجب می دانست. استاد در آموزش به دیگران همانند میرزاعبدالله و نایب اسدالله، بسیار سخی و دارای طبعی بلند و خلقی خوش بوده و محفوظات خود را بی دریغ و سخاوتمندانه در اختیار طالبان قرار می داد.
شاگردش، ادیب عبدالمجید اوحدی در مورد وی می نویسد:«میرزا حسین مشهور به ساعت ساز بود که اگر چه در فن موسیقی استاد و هم طراز با سید رحیم بود، اما شهرت او را به دست نیاورد».
خضوعی اصفهانی صفحه ای پر نکرد اما یک لوله فونوگراف از او ضبط شد که تک نسخة آن نزد خانواده مشهور «عمومی» در اصفهان نگهداری می-شود. دفتر اشعار او با تخلص «سرور الشعرا» نزد خانواده اش محفوظ است.
خضوعی اصفهانی را به اخلاق نیکو و پرهیز از مطرب صفتی و تقیّد به شریعت مصطفوی و ولایت علی (ع) ستوده اند و او را به سخاوت و ایثار در تعلیم به شاگردانش می شناسند. او از آخرین افراد نسل هنرمندی بود که فاصلة سالم خود را با «آفات هنرمندی» در جامعة آن زمان حفظ کردند و هنر را ذیل روح مذهبی و ماهیّت آئینی آن مطلوب می دانستند.
سرانجام این استاد فرزانه در سن هفتاد سالگی در آبان 1323ش، فوت شد و اکنون مزارش در تکیة ملک ( گلستان شهدا) قرار دارد.