سید علی محمد رجایی علوی

سید علی محمد رجایی علوی

شهرت :

رجایی علوی
تاریخ وفات :
1350/05/01
مزار :
تکیه کازرونی
زمینه فعالیت :
هنرمند
فرزند سید جعفر، استاد در تئاتر و سینما و از بنیانگذاران تئاتر اصفهان در سال 1285ش در خانواده ای مذهبی در تهران به دنیا آمد. از همان دوران کودکی او را به مدرسه فرستادند و ادبیات فارسی و خط نویسی و زبان فرانسه و تا حدودی هم ادبیات عربی را فراگرفت و چون در ادبیات و خوشنویسی تسلط کامل داشت، به سمت تندنویسی مجلس شورای ملی انتخاب و مشغول به کار شد.
پس از چندی به سمت رئیس ادارة آمار منطقة خوزستان و خرمشهر گمارده شد. چون استاد رجایی از آغاز جوانی به علم وهنر علاقه ای وافر داشت و همیشه شیفته و فریفته هنر تئاتر و نمایش بود، لذا با تشویق دوستان هنرمندش مشتاقانه به کار تئاتر روی آورد و طولی نکشید که در تهران، خوزستان و مشهد با همکاری دوستان خود چند سری برنامه های هنری ترتیب داد که فوق العاده مورد استقبال مردم قرار گرفت. پس از آن با کمک و همت این مرد هنرمند « سینما شیرین آبادان » به وجود آمد. در عین حال محل آن، مرکز کارها و فعالیت های هنری استاد بود.
از آن جا که مقامات دولتی به رجایی ایراد گرفته، از وی می خواستند که از کار دولتی و هنری یکی را برگزیند، لذا با توجه به علاقة شدید هنری استاد و ساختار فکری وی، بالاخره از کار دولتی کناره گیری کرد و به دنبال هنر بازیگری در صحنه تئاتر رفت.
استاد قریب دو سال در کرمان سکونت داشت و در سینما تئاتر کرمان سرگرم فعالیت های هنری اش بود تا این که به دعوت علی صدری که شهرت رجایی و ذوق سرشار او را در امور هنری دانسته و دریافته بود، همراه خانواده به اصفهان آمد.
در اصفهان به سال 1323ش با شرکت علی صدری تئاتری در اصفهان تأسیس نمودند که با تشویق و هنردوستی مردم اصفهان مواجه شد و استاد را پایبند اصفهان و سکونت در این شهر نمود. او با شوق و ذوقی فراوان مدت 27 سال به جامعة هنری و مردم اصفهان صادقانه خدمت کرد.
وی همراه سه دخترش به هنرپیشگی اشتغال داشتند. هنرمندانی دیگر همچون وحدت، رضا ارحام صدر، جهانگیر فروهر، مهدی ممیزان، صفاپور، بنی-هاشمی، سلیمانی و دیگران در مکتبش تلمذ کردند و با استفاده از آموزه های نام آور شدند.
رجایی در کارگردانی نیز روشی مخصوص به خود داشت. برای دادن میزانسن از حروف ابجد استفاده می کرد مثلاً بازیگر وارد صحنه می شد و روی نقطه« الف » می ایستاد. دیالوگ اول را می گفت و به طرف نقطه « ب » حرکت می کرد و با نیم چرخش به نقطه « ج » می رفت و بعد از کمی مکث با چند حرکت نرمشی و قدم زن در نقطه « د » روی صندلی می نشست. بازیگر بعدی را از زاویه مخالف وارد صحنه می کرد و میزانسن متفاوت می داد و تمام این کنش ها و واکنش ها را روی کاغذ ترسیم می کرد.
در زندگی کمال سادگی و تواضع را داشت و بدون چشم داشت به مادیات به زندگی ادامه می داد و با مستمری ناچیزی که می گرفت گذران عمر می-کرد همیشه می گفت به هنرمند باید برای اعتلای هنر کار کند نه برای ثروت و مال دنیا. برخلاف سایر هنر پیشگان که فقط در موقع تمرین و برای اجرا حاضر می شدند، او فقط برای خواب شبانه منزل می رفت. صبح بعد از خروج از خانه به تئاتر می رفت و شروع به نوشتن می کرد. قبل از همه برای تمرین در سالن حاضر بود و بعد از همه، پس از اجرا از تئاتر خارج می شد. همواره برای نوشتن به دنبال سوژه می گشت کافی بود نکته ای را برای او بگویی، مدتی بعد به صورت نمایشنامه ای در چند پرده تنظیم کرده بودکه نیازی به ویراستاری نداشت.
استاد فقط بازیگر نبود بلکه دکورساز، نمایش نامه نویس، آهنگ ساز، شاعر، خطاط، نقاش و طراح لباس هم بود.
رجایی به عنوان یکی از پرقدرت ترین هنرپیشگان در تئاتر فعالیت داشت و گاهی چنان تحت تأثیر نقش های خود قرار می گرفت که بی اختیار تحسین تماشاگر را بر می انگیخت. او طی دوران حیات خود در نمایشنامه های گوناگون بازی کرده بود که در سال های آخر می توان دلقک ها، اداره کاریکاتورسازی، مست، شوهراجاره ای، زندگی پرامید را نام برد و در اواخر در بعضی از فیلم های سینما نیز نقش هایی را بازی کرده است.
سرانجام استاد رجایی در سن 67 سالگی در مردادماه 1350ش فوت و پیکرش را در پشت تکیة کازرونی به خاک سپردند.

مشروح زندگی نامه
فرزند سید جعفر، استاد در تئاتر و سینما و از بنیانگذاران تئاتر اصفهان در سال 1285ش در خانواده ای مذهبی در تهران به دنیا آمد. از همان دوران کودکی او را به مدرسه فرستادند و ادبیات فارسی و خط نویسی و زبان فرانسه و تا حدودی هم ادبیات عربی را فراگرفت و چون در ادبیات و خوشنویسی تسلط کامل داشت، به سمت تندنویسی مجلس شورای ملی انتخاب و مشغول به کار شد.
پس از چندی به سمت رئیس ادارة آمار منطقة خوزستان و خرمشهر گمارده شد. چون استاد رجایی از آغاز جوانی به علم وهنر علاقه ای وافر داشت و همیشه شیفته و فریفته هنر تئاتر و نمایش بود، لذا با تشویق دوستان هنرمندش مشتاقانه به کار تئاتر روی آورد و طولی نکشید که در تهران، خوزستان و مشهد با همکاری دوستان خود چند سری برنامه های هنری ترتیب داد که فوق العاده مورد استقبال مردم قرار گرفت. پس از آن با کمک و همت این مرد هنرمند « سینما شیرین آبادان » به وجود آمد. در عین حال محل آن، مرکز کارها و فعالیت های هنری استاد بود.
از آن جا که مقامات دولتی به رجایی ایراد گرفته، از وی می خواستند که از کار دولتی و هنری یکی را برگزیند، لذا با توجه به علاقة شدید هنری استاد و ساختار فکری وی، بالاخره از کار دولتی کناره گیری کرد و به دنبال هنر بازیگری در صحنه تئاتر رفت.
استاد قریب دو سال در کرمان سکونت داشت و در سینما تئاتر کرمان سرگرم فعالیت های هنری اش بود تا این که به دعوت علی صدری که شهرت رجایی و ذوق سرشار او را در امور هنری دانسته و دریافته بود، همراه خانواده به اصفهان آمد.
در اصفهان به سال 1323ش با شرکت علی صدری تئاتری در اصفهان تأسیس نمودند که با تشویق و هنردوستی مردم اصفهان مواجه شد و استاد را پایبند اصفهان و سکونت در این شهر نمود. او با شوق و ذوقی فراوان مدت 27 سال به جامعة هنری و مردم اصفهان صادقانه خدمت کرد.
وی همراه سه دخترش به هنرپیشگی اشتغال داشتند. هنرمندانی دیگر همچون وحدت، رضا ارحام صدر، جهانگیر فروهر، مهدی ممیزان، صفاپور، بنی-هاشمی، سلیمانی و دیگران در مکتبش تلمذ کردند و با استفاده از آموزه های نام آور شدند.
رجایی در کارگردانی نیز روشی مخصوص به خود داشت. برای دادن میزانسن از حروف ابجد استفاده می کرد مثلاً بازیگر وارد صحنه می شد و روی نقطه« الف » می ایستاد. دیالوگ اول را می گفت و به طرف نقطه « ب » حرکت می کرد و با نیم چرخش به نقطه « ج » می رفت و بعد از کمی مکث با چند حرکت نرمشی و قدم زن در نقطه « د » روی صندلی می نشست. بازیگر بعدی را از زاویه مخالف وارد صحنه می کرد و میزانسن متفاوت می داد و تمام این کنش ها و واکنش ها را روی کاغذ ترسیم می کرد.
در زندگی کمال سادگی و تواضع را داشت و بدون چشم داشت به مادیات به زندگی ادامه می داد و با مستمری ناچیزی که می گرفت گذران عمر می-کرد همیشه می گفت به هنرمند باید برای اعتلای هنر کار کند نه برای ثروت و مال دنیا. برخلاف سایر هنر پیشگان که فقط در موقع تمرین و برای اجرا حاضر می شدند، او فقط برای خواب شبانه منزل می رفت. صبح بعد از خروج از خانه به تئاتر می رفت و شروع به نوشتن می کرد. قبل از همه برای تمرین در سالن حاضر بود و بعد از همه، پس از اجرا از تئاتر خارج می شد. همواره برای نوشتن به دنبال سوژه می گشت کافی بود نکته ای را برای او بگویی، مدتی بعد به صورت نمایشنامه ای در چند پرده تنظیم کرده بودکه نیازی به ویراستاری نداشت.
استاد فقط بازیگر نبود بلکه دکورساز، نمایش نامه نویس، آهنگ ساز، شاعر، خطاط، نقاش و طراح لباس هم بود.
رجایی به عنوان یکی از پرقدرت ترین هنرپیشگان در تئاتر فعالیت داشت و گاهی چنان تحت تأثیر نقش های خود قرار می گرفت که بی اختیار تحسین تماشاگر را بر می انگیخت. او طی دوران حیات خود در نمایشنامه های گوناگون بازی کرده بود که در سال های آخر می توان دلقک ها، اداره کاریکاتورسازی، مست، شوهراجاره ای، زندگی پرامید را نام برد و در اواخر در بعضی از فیلم های سینما نیز نقش هایی را بازی کرده است.
سرانجام استاد رجایی در سن 67 سالگی در مردادماه 1350ش فوت و پیکرش را در پشت تکیة کازرونی به خاک سپردند.