سید محمدصادق صدیق الاطبا

سید محمدصادق صدیق الاطبا

شهرت :

دکترلقمانی - صدیق الاطبا
تاریخ وفات :
1333/10/30
مزار :
تکیه کازرونی
زمینه فعالیت :
طبیب
فرزند سید محمدباقر، متولد 1296ق، طبیب حاذق و عارف کامل، معروف به دکتر لقمانی، از شاگردان جهانگیرخان قشقایی، آخوند گزی و آخوند کاشی بود. با تشویق استادش آخوند گزی به تحصیل طب در مدرسه دارالفنون تهران پرداخت. او طبابت را عبادت می دانست و با دلسوزی به معالجه بیماران می پرداخت. آشنایی کامل با تاریخ اسلام داشت و هر ساله دهه اول محرم روضه حضرت سیدالشهدا علیه السلام را برپا می کرد. آثاری در زمینه پزشکی از وی به یادگار مانده است.
وفات وی در شب پنج شنبه 30 دی 1333ش/جمادی الاول 1374ق رخ داد. پیکر او را در اتاق اختصاصی در شرق تکیة کازرونی به خاک سپردند.

مشروح زندگی نامه
فرزند سید محمدباقر بن سید محمدصادق و مشهور به دکتر لقمانی ( صدیق لقمانی) در 17ربیع الاول 1296ق در شهر اصفهان متولد شد. نسب وی به امام موسی کاظم می رسد. پدرش سید محمدباقر به صنیع الزمان ملقب بود و علت این لقب تخصص و تبحر وی در هنر تذهیب بویژه کلام الله مجید بود، به گونه ای که وی از نخبگان این هنر به شمار می رفت و هنوز هم اگر قرآن ها و یا قلمدان های تذهیب شدة وی پیدا شود، ارزش بسیار قابل توجهی دارد. وی از سلسلة سادات طباطبایی بود که شجره نامه اش به گواهی برخی از علمای وقت رسیده بود. عموی او سید محمد اشرف الکتاب، خطاط و ادیب، معروف به بقا بود.
با توجه به این که پدر محمدصادق ملبس به لباس روحانیت بود، وی از همان اوان کودکی و دوران نوجوانی تحت تعلیمات مذهبی والد خود قرار گرفته و از او مسائل شرعی و دینی را فرا گرفت.
صدیق الاطبا جهت فراگیری و تحصیل علوم دینی در مدرسة علمیة نوریه واقع در بازار بزرگ و نزدیک مسجد جامع سکونت گزید و در کسوت روحانیت درآمد. وی از شاگردان مبرز و برجستة جهانگیرخان قشقایی و آخوند ملا محمد کاشی بوده و به قدری آخوند کاشی به ایشان اطمینان داشته که هنگام فوت وصیت می کند که تنها ایشان و سید ابوالقاسم دهکردی متکفل امور حین الفوت و پس از فوت او باشند. وی همچنین از شاگردان خاص آخوند ملا عبدالکریم گزی محسوب می شد. به طوری که گزی برخی امور را به وی ارجاع می داد. از استادان دیگر وی آخوند ملا محمدحسین فشارکی و آقا سید محمدباقر درچه ای بوده اند و از درچه ای اجازه کسب نموده بود. همچنین محمدصادق صدیق الاطبا از محضر آیت الله سید ابوالقاسم دهکردی نیز بهره برد. وی مدتی نیز با دستگاه حاج میرزا هاشم امام جمعه(م1321ق) در ارتباط بود. او تا سن سی وسه سالگی تحصیلات قدیمه خود را ادامه داد. تحصیلات وی به حدی بود که سالها در مدرسة کاسه گران و نوریه حوزه درس داشته است.
با توجه به آگهی روزنامة « حبل المتین» مبنی بر جذب علاقمندان به تحصیل طب در شعبه ای از دارالفنون تهران، سید محمدصادق عزم تحصیل در رشته طب را نمود و در این راه ملاعبدالکریم گزی نیز او را تشویق نمود؛ به طوری که آخوند به وی اظهار داشته بود که در لباس پزشکی بهتر و بیشتر می تواند خدمت کند، از این رو عزم خود را برای تحصیل طب جزم نمود. صدیق الاطبا به جز چهار سال که برای تحصیل علم طب در تهران سکونت داشت، بقیة عمر خود را در زادگاهش (اصفهان) بسر برد. البته مسافرت هایی به نقاط زیارتی کشور و نیز عتبات داشته است. به شهادت گواهی نامه ها وی از شاگردان مبرز رشتة طب بوده و علاوه بر دیپلم رسمی از ناظم الاطباء، مودت الدوله نفیسی، دکتر طولوزان، دکتر پرتو اعظم، دکتر میرزا ابوالحسن خان، گواهی نامه و تقدیر نامه های متعدد دارد. تلاش ها و موقعیت علمی سیدمحمدصادق باعث گردید که از ناحیه استاد ناظم الاطباء به صدیق الاطبا ملقب گردد. وی طب جدید و قدیم را نزد اساتید فن آموخته و طبیب حاذقی به شمار می رفت. او در پنج شنبه 25 ذی الحجه 1330ق از تحصیل علوم طب و مقدمات آن در تهران فارغ شده است. از رفقای دورة تحصیلی او دکتر جلوه اردستانی، دکتر ارسطو علاج و دکتر سید مصطفی خان پزشک (م 1384ق مدفون در تکیه ملک) می باشند.
در زمان بازگشت وی، به اصفهان تنها دو پزشک بودند، یکی دکتر احتشامی و دیگر میرزا مسیح خان حافظ الصحه که او هم از فارغ التحصیلان دارالفنون بود. مابقی طبیب سنتی بودند که عنوان حکیم باشی داشتند. وی در اول محرم سال 1330ق رسماً شروع به طبابت نمود و با اینکه به صورت ظاهر از رشته علوم قدیمه خارج شده بود ولی همچنان مورد اطمینان و مراجعه امور شرعی بوده است. وی در تشکیلات جدید شهربانی وارد خدمت پلیسی شده و مدت26سال عهده دار ریاست بهداری شهربانی بوده و در همان حین عهده دار پزشک قانونی دادگستری به مدت 12سال و بهداری شهرداری نیز بوده و پس از آن به واسطه ضعف مزاج از دو پست اخیر استعفا و به پست شهربانی و مطب اکتفا نمود.
صدیق الاطبا به شعائر مذهبی، بویژه به تکریم پیامبر – صلی الله علیه و آله و سلم- و عترت پاکش – علیه السلام- اعتقاد خاصی داشت و همه ساله دهة اول محرم در منزل مراسم روضه خوانی برقرار می نمود که تاکنون این سنت حسنه توسط فرزندان او ادامه دارد. وی به تهجد و شب زنده داری اهمیت می داد و نماز را اول وقت بپا می داشت. علاقة خاصی به شعر و ادب داشت، بویژه شیفتة اشعار مولانا جلال الدین بود. وی در عرفان از مریدان صفی علی شاه گنابادی بود و در این راه به درجة ارشاد رسید. علاقه و ارادت او به چهره های مبرز علمی و معنوی مانند آقا سید محمدباقر درچه ای و حاج میرزا علی آقا شیرازی بسیار بود و در زمان رضا خان پهلوی که مزاحمت هایی جهت اهل علم ایجاد می شد، مراقب بود تا روحانیون و طلاب مورد آزار مأموران حکومتی قرار نگیرند.
از ویژگیهای بارز اخلاقی او کمک به درماندگان و مستمندان بود به گونه ای که گاهی علاوه بر نگرفتن حق طبابت به بیماران حاجتمند کمک مادی هم می نمود. صدیق الاطبا اعتقاد داشت که طبابت عبادت است نه تجارت و خود نیز بدین سان و به همین شیوه عمل می نمود.
آثار مدون او یک سلسله مقالاتی است راجع به طرز معالجه امراض عفونی و نحوة پیش گیری آنان که طبع نشده است و نیز رساله ای در وبا که به چاپ رسیده است.
تخصص سید محمد صادق صدیق الاطبا امراض عفونی بویژه تیفوئید و حصبه بود و در آن زمان نیز این امراض مبتلایان زیادی داشت. وقتی دو فرزند رئیس بیمارستان عیسوی اصفهان، دکتر شافتر انگلیسی، به بیماری تیفوئید مبتلا شدند، آنان را نزد صدیق الاطبا برده و آنها به خوبی معالجه می شوند، شافتر معتقد بود که او در این زمینه متخصص است.
وفات وی در شب پنج شنبه 30 دیماه 1333ش/جمادی الاول 1374ق رخ داد. پیکر او را در اتاق اختصاصی در شرق تکیة کازرونی به خاک سپردند. هنگام تشییع جنازه اش بازار اصفهان تعطیل و بویژه امام جمعه وقت اصفهان پیاده آن مرحوم را تا تخت فولاد مشایعت نمود. در مادة وفات او میرزا حسن بهنیا سروده است:
به جمع آورد سر جبریل و گفت از بهر تاریخش
به جنت کرد مأوی صادق صدیق لقمانی
سه فرزند( دو پسر و یک دختر) از سید محمد صادق صدیق الاطبا باقی ماند که پسر اول وی( سید محمد باقرصدیق لقمانی) حرفة پدر را انتخاب و اشتغال به طبابت داشت و به سال 1372ش در هشتاد و دو سالگی وفات یافت. پسر دیگر وی آقای سید محمد صدیق لقمانی متولد 1299ش سالها به عنوان قاضی در دادگستری اصفهان انجام وظیفه نموده و اکنون در دوران بازنشستگی بسر می برد.