میرزا جمال الدین کلباسی

میرزا جمال الدین کلباسی

شهرت :

کلباسی
تاریخ وفات :
1310/12/05
مزار :
تکیه کلباسی
زمینه فعالیت :
فقیه و مجتهد,محدث

فرزند میرزا ابوالمعالی کلباسی، متولد 1273ق، فقیه اصولی و صاحب نظر در علوم هیئت و نجوم، از شاگردان پدر علامه اش، آخوند خراسانی و سید محمدکاظم یزدی است. وی عمر شریف خود را به تدریس و تألیف اختصاص داد و از جمله ید طولایی در علم نجوم داشت. از شاگردانش آیت الله حسین بروجردی، آیت الله مرعشی را میتوان اشاره کرد. از آثارش «تلخیص الهیئة» و «رساله ای در نماز مسافر» است. در کمال قناعت و سادگی و زهد زندگی می کرد. شاگردش شیخ احمد فیاض می گوید: «حاج میرزا جمال الدین خیلی مواظب بودند که حرف بیهوده نزنند، و ما حرف لغوی از ایشان نشنیدیم، همیشه مشغول فکر و ذکر و درس بودند. میرزا جمال الدین کلباسی سرانجام در17 رمضان1350ق /5 اسفند1310ش در زادگاهش اصفهان از دنیا رفت و در تکیه پدرش جنب قبر او آرمید.

جمال الدین کلباسی در یک نگاه

✅خواندن دعای ابوحمزه ثمالی در قنوت نماز

 

💠میرزا جمال الدین کلباسی؛ فقیه و صاحب نظر در علوم هیئت و نجوم،  پسر ارشد علامه میرزا ابوالمعالی کلباسی بود.

 

💠جمال الدین بیشترین استفاده علمی را از محضر پدر دانشمندش در دانش های فقه، اصول، رجال و ادبیات برد.

 

💠وی عمر شریف خود را به تدریس و تألیف اختصاص داد و از جمله ید طولایی در علم نجوم داشت و از شاگردانش می توان به آیت الله بروجردی، آیت الله مرعشی نجفی اشاره کرد.

 

💠همچنین وی در زهد، تقوا، طهارت نفس و وارستگی شهرت بسیاری داشت و  در کمال قناعت و سادگی زندگی می کرد.

 

💠آیت الله حاج آقا رحیم ارباب فرمود: " حاج میرزا ابوالهدی و حاج میرزا جمال در قنوت نمازصبح شان همه روزه دعای ابوحمزه ثمالی را اشک ریزان می خواندند"

 

💠شاگردش شیخ احمد فیاض می گوید: «حاج میرزا جمال الدین خیلی مواظب بود که حرف لغوی نزند، و ما حرف لغوی از ایشان نشنیدیم، همیشه مشغول فکر و ذکر و درس بود.

.


مشروح زندگی نامه

فقیه اصولی، محدث رجالی و صاحب نظر در علوم هیئت و نجوم، پسر ارشد علامه میرزا ابوالمعالی کلباسی، در سال 1273ق در اصفهان در منزل پدری اش جنب مسجد حکیم دیده به جهان گشود.
تحصیلات، اساتید و مشایخ؛ جمال الدین بیشترین استفادة علمی را از محضر پدر علامه اش، میرزا ابوالمعالی، در دانشهای فقه و اصول، رجال و ادبیات برد. وی از سوی پدرش مفتخر به کسب اجازة روایت شده و در همین ایام بود که از سوی فقیه و مرجع نامی جهان تشیع، میر سید محمد هاشم مجتهد چهارسویی نیز اجازه روایت گرفت. میرزا جمال الدین پس از وفات پدر، به همراه برادرش میرزا ابوالهدی راهی عتبات عالیات شد و سالیانی چند از محضر فقیهان نام آور نجف اشرف مانند آخوند خراسانی و سید محمدکاظم طباطبایی استفاده کرد و از هر دو استاد به کسب اجازه نایل آمد.
تدریس و شاگردان؛ میرزا جمال الدین چه در ایام اقامت در نجف اشرف و چه پیش و پس از آن در حوزة اصفهان به تدریس و تربیت طلاب و فضلا اشتغال داشت. او بویژه از سال1340ق یعنی پس از بازگشت به اصفهان، عمر شریف خود را به تدریس و تعلیم و تألیف و تحقیق اختصاص داد و از جمله ید طولایی در علم نجوم داشت. از جملة شاگردان و راویان او می توان به حضرات آیات: سید حسین بروجردی؛ سید شهاب الدین مرعشی نجفی؛ حاج میرزا علی آقا شیرازی و شیخ احمد فیاض سدهی اشاره کرد.
آیت الله بروجردی در زمان تحصیل در اصفهان از محضر جمال الدین بهره برد و آیت الله سید شهاب الدین مرعشی در ایام اقامت در نجف اشرف بویژه در ریاضیات و نجوم از محضر این استاد استفاده کرده و از او روایت نیز می کند. وی می گوید که اجازه روایتی خود از میرزا جمال الدین را گم کرده و با اظهار تأسف از این بابت، یادآوری می کند که از این استاد و شیخ خود به همان طرق و سلسله مشایخ استاد و شیخ دیگرش میرزا ابوالهدی روایت می کند.
آثار و تألیفات؛ وی کتابها و رسائل بسیاری در شاخه های گوناگون علوم اسلامی مانند فقه، اصول، رجال، هیئت، نجوم و ریاضیات نوشته است که متأسفانه پس از فوت او در دست نیست. گویا پس از وفات، مخطوطات وی را رایگان و یا به قیمت ناچیزی خریداری کرده و برده اند. آنچه از تصنیفات آن بزرگمرد تاکنون آگاهی داریم از این قرار است: 1. «تلخیص الهیئة»، شامل مهمات مسائل هیئت قدیم و معرفت تقویم و اسطرلاب است؛ 2. «شرح بر کفایه» استادش آخوند خراسانی که به گونة شرح مزجی است؛ 3. «کتابی در اصول فقه»، از باب انسداد تا اواسط استصحاب، نزدیک به سیصد صفحه؛ 4. «رساله ای در صلوة مسافر»، نسخة اصل این رساله به خط زیبای مؤلف و در دویست و چهل صفحه نزد حفیدش، آیت الله مقتدایی، موجود است. آغاز رساله: «المقصد الثامن فی البحث عن الصلوة المسافر و الکلام اولاً فی شروطها و هی امور سته علی ما یأتی انشاءالله تعالی بیاتها...»، پایان رساله: «وقد وقع الفراغ بحمدالله تعالی من تحریر تلک الاوراق فی ازمنة وقوفی فی المشهد المقدس الغروی علی مشرفه الاف التحیات وقد قارن عشر الاول من اول الربیعین من عام الاربعین و الثلثماة بعد الالف من الهجرة المقدسه و ارجو من الله تعالی ان یعاملنا بفضله الواسع...» و 5. «الخلل فی الصلاة فی شرح شرایع الاسلام» آغاز: «الفصل الاول فی الخلل الواقع فی الصلاة المفروضة الیومیة». انجام:«خاتمه یذکر فیها جمله من فروع الشبهه الموضوعیة المتعلقه بابواب المشکوک». تاریخ کتابت به حروف ابجد (سنه غشلو) و در نجف اشرف نوشته شده است. نسخة اصل این رساله در کتابخانه سید حسین خادمی نگهداری می شود.
همچنین گفتنی است که پاره ای از دستنوشته های میرزا جمال الدین که از روی برخی کتب استنساخ کرده، نیز باقی مانده است. از جمله کتابت «تفسیر سورة واقعه» از صدرالمتألهین شیرازی که به خط بسیار زیبای نستعلیق میرزا جمال الدین صورت گرفته و پایان آن چنین نوشته است:« قد تمت رساله الشریفه الحاویه لجم من العلم و الحکمة و قد کتبها لنفسه الخاطئه بیده الداثرة الفانیه احقر المحتاجین الی الله رب العالمین جمال-الدین ابن ابی المعالی ابن محمد ابراهیم جزاهم الله بالاحسان احسانا و بالسیئات غفرانا فی الثلث الثالث من شهر رمضان المبارک سنه 1298».
احوال معنوی و فضایل اخلاقی؛ میرزا جمال الدین، همانند پدر و جد خود، بیشتر در انزوا به سر می برد و اهل رفت و آمد با مردم و معاشرت نبود. در کمال قناعت و سادگی و زهد و بی آلایشی زندگی کرد و اغلب اوقات خود را صرف مطالعه و پژوهش و تصنیف و عبادت و شب زنده داری می-کرد. حتی تدریس و مباحثات علمی اش را در منزل انجام می داد. نماز جماعت او امتیاز خاصی داشت و خواص علما و بزرگان در نماز خود به او و برادرش میرزا ابوالهدی اقتدا می کردند. محل اقامة جماعت وی در مسجد جوجه نزدیک منزلش جنب مسجد حکیم بوده است.
میرزا جمال الدین افزودن بر جلالت در نسب و حسب، به مکارم اخلاقی و اوصاف ملکوتی آراسته بود و در زهد و تقوی و طهارت نفس و وارستگی شهرت بسیاری داشت. شاگردش حاج شیخ احمد فیاض می گوید:« [ حاج میرزا جمال ا لدین و حاج میرزا هدی] خیلی مواظب بودند که حرف لغوی نزند و ما حرف لغوی از ایشان نشنیدیم. همیشه مشغول ذکر و فکر و درس بودند». حاج آقا رحیم ارباب فرموده بودند که این دو برادر به ملک اشبهند تا به انسان» .
علامه میرزا جمال الدین از نگاه علما و دانشمندان؛ 1. سید شهاب الدین نجفی مرعشی:« استاذی العلامه آیت الله الحاج میرزا جمال الدین الکرباسی بن العلامه المیرزا ابی المعالی ابن العلامه الحاج محمدابراهیم الکرباسی، عالم فاضل ورع...».
2. میرزا محمدعلی معلم حبیب آبادی:« مرحوم حاجی میرزا جمال الدین از علما و فقها و مانند پدر اهل زهد و تقوی و ذکر و فکر و عبادت بود...».
3. سید محمدعلی مبارکه ای: «جمال الدین بن میرزا ابی المعالی کرباسی از بزرگان زهد و تقوی و مرتاضین و دانشمندان معاصرین بود. پس از فوت مرحوم پدر خود[...] به نجف اشرف به همراهی برادر خود مشرف شده و در آنجا مدت بیست و پنج سال توقف نموده... پس از آنکه به مراحل اجتهاد رسید با برادر خود به اصفهان مراجعت نمود و چون مردمان برحسب سابقه اسم و شهرت خانوادگی متوجه آنها شدند، آنها بدین توجه از طریقه زهد و انزوای خود پا بیرون نگذاشتند و بر همان مسلک مستقیم خود زندگانی خود را خاتمه دادند. به هیچ وجه مشارالیه در عناوین ریاست وارد نشد با آنکه همه اسباب از برای جنابش مهیا بود و هیچ گونه آلودگی های مرسومی را در خود راه نداد و به جز منظور خدای خویش در اعمال خویش منظوری از برای خود قرار نداد. چون بعضی از خواص مدتی اصرار کردند برای نماز شب مغرب و عشا در مسجد کوچک جنب منزل خود که معروف به مسجد جوء جوء می باشد، حاضر شده، بدون آنکه رعایتی در توجه مردم بنماید نماز خود را خوانده به منزل معاودت می فرمود. در عصر خویش نمونه ای از گذشتگان بود در تدین و حقیقت می توان گفت زهد و تقوی پس از فوت او بساط خود را از شهر اصفهان برچید...».
4. آل محبوبه در ماضی النجف:«الشیخ میرزا جمال الدین[...] کان عالماً فاضلاً منزویاً عن الناس متأسیاً بأبائه فی الورع[...] کان مصاحباً لاخیه ابی الهدی الی ان توفی وله الید الطولی فی الهیئة مستقلاً فی التدریس فی داره[...]».
5. محمد کلباسی حائری: « حضرت حجت الاسلام والمسلمین عمده العلما و المجتهدین مرحوم آقای حاج میرزا جمال الدین کلباسی، از بزرگان عصر خود و در فقه و اصول ید طولایی داشت و در زهد و تقوی و عبادت و احتیاط به پدر و جد بزرگوارش تأسی نموده بود...»
6. سید مصلح الدین مهدوی: « از اعاظم علما و مجتهدین، ازهد زهاد و عابدترین افراد زمان خود بود[...] مدت عمر دقیقه ای از تألیف و تدریس و عبادت غافل نبود و در مسجد جورجیر(جوجی)[...] اقامه جماعت می فرمود و نماز ایشان از زبده ترین جماعات اصفهان محسوب می شد».
وفات و مدفن؛ میرزا جمال الدین کلباسی سرانجام در17 رمضان1350ق/5 اسفند1310ش در زادگاهش اصفهان از دنیا رفت و در تکیة پدرش جنب قبر او آرمید.
همسر و فرزندان؛ همسرش فرزند یکی از علمای خاندان کلباسی و از بنی اعمام خود او بوده است. میرزا جمال الدین در حدود سال1328ق با دختر عالم فقیه حاج شیخ ابوتراب کلباسی(1279-1337ق) ازدواج کرد. شیخ ابوتراب پنجمین پسر عالم فقیه اصولی حاج شیخ محمدجعفر کلباسی(1219-1292ق)، سومین پسر حاجی کلباسی بوده است. دو پسر به نامهای مهدی و جواد و یک دختر، حاصل این ازدواج بود که پسران در لباس روحانیت و از علمای دینی نبوده اند. حاجیه فاطمه خانم دختر میرزا جمال الدین به عقد عالم فاضل جلیل حاج شیخ محمود مقتدایی خوراسکانی(م:1384ق) در می آید و واسطه خیر در این کار، فقیه حکیم نامی حاج میرزا رضا کلباسی بوده است.