میرزا عبدالرحیم کلباسی

میرزا عبدالرحیم کلباسی

شهرت :

میرزا عبدالرحیم کلباسی
تاریخ وفات :
1296/01/01
مزار :
تکیه کلباسی
زمینه فعالیت :
فقیه و مجتهد,عالم فاضل
از علما و فقهاى نامدار اصفهان
فرزند شیخ محمدرضا، متولد 1217ش، از علما و فقهای نامدار اصفهان و از اساتیدش در اصفهان و نجف اشرف، میرزا محمدهاشم چهارسویی، سید محمدباقر چهارسویی و شیخ زین العابدین مازندرانی است. سفرهایی به شهرهای مختلف داشته به تحصیل و ارشاد و موعظه پرداخت. در منبر و وعظ یدطولایی داشت و بیان خوش و تقریر عالی اش از جذابیتی خاص برخوردار بود. در زهد و تقوا بی بدیل بوده و سعی بسیار در صله ارحام و تفقد به خویشان داشت. به تدریس فقه و اصول و ریاضیات اشتغال داشت و از آثارش «کشف الحجاب» در علم حساب در شرح «خلاصة الحساب» علامه شیخ بهایی و با حواشی مرحوم میرزا محمدعلی معلم حبیب آبادی است. وی در 9 شعبان 1335ق از دنیا رفت.
مشروح زندگی نامه
فرزند حاج شیخ محمدرضا و متولد 9 شعبان 1254ق/ 1217ش در اصفهان است. وى فرزند ارشد پدر خود و از علما و فقهاى نامدار اصفهان به شمار مى رود. پدرش حاج شیخ محمدرضا (1219- 1248ق) معروف به شیخ الاسلام، از علماى متنفذ شهر و داراى مناصب اجتماعى و فعالیت هاى سیاسى نیز بوده است. حاج شیخ محمدرضا، فرزند چهارم حاجى کرباسى و شاگرد پدر خود و سید حجةالاسلام بوده است.
گفتنى است از آن جا که به هنگام تولد عبدالرحیم، پدرش براى مأموریتى که از طرف حاجى و سید حجةالاسلام به هرات رفته بود، حضور نداشت، از این رو عمویش حاج شیخ محمدجعفر- فرزند سوم حاجى- آداب میلاد و نام گذارى او را انجام داد.
تحصیلات؛ عبدالرحیم که در خاندان علم و اجتهاد چشم به جهان گشوده بود، تحت تربیت پدر و عموى گرامى اش، پس از دوران کودکى به تحصیل علم پرداخت و در اصفهان و نجف اشرف نزد علماى بزرگ شاگردى نمود. از اساتید و مشایخ او در اصفهان مى توان به میرزا محمدهاشم چهارسویى، سید محمدباقر خوانساری و در نجف اشرف نیز به: شیخ زین العابدین مازندرانى، مولى محمد ایروانى، مولى لطف الله مازندرانى، حاجى میرزا حسین طهرانى، حاج میرزا حبیب الله رشتى، میرزا ابوالقاسم کلباسى (شیخ العراقین) و میرزا ابوالقاسم طباطبایى اشاره کرد.
میرزا عبدالرحیم از بسیارى از بزرگان فوق داراى اجازة اجتهاد بوده که متن کامل آن ها را در مجموعه اى گردآورى کرده است و فرزند مؤلف حاج میرزا محمدابراهیم نیز برخى از آن ها را در رساله اى که در شرح حال پدر و اجداد گرامى اش نوشته، آورده است.
فعالیت هاى دینى و اجتماعى و ویژگى هاى اخلاقى ؛ میرزا عبدالرحیم در خلال تحصیلات و پس از آن، مسافرت هاى متعددى به شهرهاى گوناگون نموده است. از جمله سفر به مشهد مقدس و سه سفر به عتبات عالیات- که در سفر سوم، مدت هفت سال در آنجا ماند و به تحصیل علم پرداخت و سفرى نیز به تهران داشت که دو سال به درازا کشید. از فعالیت هاى مهم ایشان مى توان به اقامة جماعت و ایراد سخنرانى و بیان مواعظ و احکام دینى در مساجدى مانند مسجد تخت فولاد و مسجد تکیه اشاره کرد. وى در منبر و وعظ ید طولایى داشته و بیان خوش و تقریر عالى اش، از جذابیتى خاص برخوردار بوده است. معظم له در خانة شخصى اش به تدریس فقه و اصول و ریاضیات نیز اشتغال داشت و تا نزدیک زمان رحلتش، غالباً شب و روز، به مطالعه و تحقیق و تألیف و نیز عبادت و مناجات مشغول بود. معلم حبیب آبادی که میرزا عبدالرحیم را دیده از او چنین یاد می کند: «عالمی است بلند پایه و بزرگوار در علم صاحب[...] و در زهد و ورع و تقوی بی بدیل و در گوشه نشینی و عزلت از عموم مردم چون قطب یا بدل نه چون علماء ظاهر در پی اسم و اشتهار بلکه مشغول به اداء تکالیف خالق لیل و نهار است[...] بندة نگارنده را فیض لقائش دست داده و خطوط اظهار مرحمتش باین حقیر موجود و آماده است».
از اوصاف پسندیدة ایشان، سعى بسیار در صلة ارحام بود. به نزدیکان و خویشان خود، تفقد بسیار مى نمود و دائماً به آن ها سرکشى مى نمود و از اوضاع و احوال آن ها جویا مى شد و هرگونه احسانى، از زبانى و مالى و غیره، که مى توانست از آن ها دریغ نمى نمود.همچنین نقل مى کنند که ایشان ده سال پیش از فوت، تمام دارایى اش را بین فرزندان و اولاد خود تقسیم نمود و در واقع دنیا را ترک کرد، به گونه اى که از جامه به یک لباس و از خوراک، به شام و نهار مختصرى، به یک قرص نان یا نصف آن، اکتفا مى نمود.
آثار و تألیفات علمى؛ آقا میرزا عبدالرحیم، در علوم و دانش هاى گوناگون مانند فقه، اصول، تفسیر، حدیث و ریاضیات آثار ارزشمندى به جاى گذاشت که اهم آن ها عبارتند از:
1. « تعلیقات و حواشى بر رسائل شیخ انصارى»؛
2. « رساله اى در تیمم»، که شرح بر مقصد تیمم یعنى مقصد پنجم کتاب «منهاج الهدایة» جدش حاجى کرباسى است؛
3. «کشف الحجاب» در علم حساب در شرح «خلاصة الحساب» شیخ بهایى است؛
4. «تفسیر و معانى لغات قرآن در حواشى قرآن»؛
5. «رساله اى در جمع اجازات خود از علماى اعلام »؛
6. مجموعه اى در مطالب متفرقه که از آن به «جُنگ» نیز تعبیر شده است ؛
7. «کتابى در مواعظ و اخبار آل اطهار، علیهم السلام ».
در کتاب «تذکرةالعظیمیه» همچنین آمده است که آقا میرزا عبدالرحیم خط نسخ را نیکو مى نوشته و اجزائى از « قرآن» و کتاب «الفیه» با حواشى به خط شریف ایشان موجود است.
حکایاتی شگفت و داستان هایی شنیدنی از میرزا عبدالرحیم، از جمله کشف استعداد آقا سید ابوالحسن اصفهانی و ترغیب به تحصیل وی توسط میرزا عبدالرحیم و نیز منبر رفتن میرزا عبدالرحیم به دستور آقانجفی در اصفهان و مقدمات بنای مسجد رکن الملک، نقل شده است.
وفات و مدفن ؛ آقا میرزا عبدالرحیم پس از دو روز بیمارى، در عصر روز 9 شعبان 1335 ق/ 1296ش در سن هشتاد و یک سالگى به دیار ابدى شتافت. پیکر ایشان در تخت فولاد در تکیة، عمویش میرزا ابوالمعالى، بیرون از بقعه در جوار قبر فرزندش، حسام الدین، دفن گردید.
بر سنگ مزارش پس از ذکر القاب علمی و روحانی وی دو بیت شعر در مرثیه و ماده تاریخ وفات او آورده شده است:
عبدالرحیم در بر رب رحیم رفت /زاد معاد خویش ز قلب سلیم برد
دل در میانه آمد و تاریخ فوت شد/عبدالرحیم سر بجوار رحیم برد
اولاد و فرزندان ؛ بسیارى از اولاد و نوادگان و احفاد معظم له، اهل علم و در زمرة دانشمندان و فقها و بزرگان اصفهان و مایة افتخار جهان تشیع به شمار مى روند. حاصل ازدواج میرزا عبدالرحیم با خورشید بیگم دختر حجة الاسلام سید ابوالقاسم حیدرآبادی- از احفاد سید الفقها و الحکما میرداماد- چندین فرزند پسر از جمله میرزا محمدرضا (1295-1383ق) و میرزا محمدابراهیم کلباسى(1302- 1362ق) بودند که از این دو بزرگوار نیز فرزندان عالم و دانشمندى باقى مانده است.
همچنین گفتنى است که میرزا محمد حسام الدین، یکى از فرزندان میرزا عبدالرحیم بوده است که در حیات پدر، از دنیا رفت و در تکیة میرزا ابوالمعالى دفن شد. وى امام جماعت مسجد درب کوشک اصفهان بود.