میرزا محمود مقتدایی

میرزا محمود مقتدایی

شهرت :

مقتدایی
تاریخ وفات :
1343/07/07
مزار :
تکیه کلباسی
زمینه فعالیت :
عالم ربانی
فرزند میرزاعلی، متولد 1278ش در خوراسکان، عالم فاضل، داماد آقا جمال الدین کلباسی، از شاگردان سید محمد نجف آبادی، شیخ محمدرضا نجفی و شیخ عبدالکریم حایری بوده است. سال ها به امامت جماعت و حل مشکلات مردم پرداخته، با وجودی که مراجعه مردمی زیاد داشته و وجوهات زیادی نزد وی آورده می شد: ولی هیچ گاه از وجوهات و سهم امام استفاده ننمود و همیشه زندگی بسیار ساده ای داشت. وی در 7 مهر 1343ش بدرود حیات گفت.
مشروح زندگی نامه
فرزند میرزا علی، در 29 اسفند 1278ش/1317ق در خوراسکان اصفهان دیده به جهان گشود. پدرش از علما و بزرگان خوراسکان و فردى عابد، زاهد و سالک بوده است. میرزا على دائم الذکر و همواره زبانش مترنم به اذکار و اوراد شرعیه بوده، به طورى که هیچ گاه و در هیچ حالتى، از آن غافل نبوده است. وى در زادگاهش از دنیا رفت و در امام زاده اسحاق خوراسکان مدفون گردید. پدر میرزا على، ملا محمدباقر معروف به آخوند نیز از بزرگان اهل معنى و زهد و تقوى بوده و کرامتى نیز از ایشان، پس از فوتش نقل شده است. نقل مى کنند که به هنگام تعمیر امام زاده اسحاق بن موسى بن جعفر، علیهم السلام، ناگهان سقف یکى از قبور خراب شده و پیکر ملامحمدباقر پیدا مى شود. بلافاصله چند نفر به نزد حاج شیخ محمود مقتدایى آمده و به ایشان خبر مى دهند که در جریان تعمیر امام زاده، قبر آخوند خرابى پیدا کرده و جنازه کاملاً سالم مشهود است. ایشان به همراه چند تن از جمله فرزند خردسالش(شیخ مرتضی مقتدایی) به امام زاده مى روند و حاج میرزا محمود به همراه افرادى که براى دیدار قبر رفته بودند، مى بینند که جنازة آخوند حتى رنگ حناى محاسن ایشان هنوز تر و تازه است.
حاج میرزا محمود مقتدایى که در خاندان علم و زهد و تقوى، تربیت یافته بود، نزد علما و بزرگان اصفهان به تحصیل علم پرداخت و به ویژه از محضر میر سید محمد مدرس نجف آبادى استفادة بسیار برد و موفق به کسب اجازة اجتهاد از استاد خود گردید که متن اجازه نامه به دست خط مبارک استاد نزد فرزند مجاز، موجود است. از حاج شیخ مرتضى اردکانى - از بزرگان علماء و مدرسین حوزة علمیة اصفهان و از بهترین مدرسین کفایة الاصول در دوران اخیر- که با میرزا محمود مقتدایى در درس میر سید محمد نجف آبادى، هم مباحثه بوده اند، نقل شده است که فرمود: حاج میرزا محمود، فردى با استعداد بسیار قوى و همچنین پرکار بوده و مطالعه و تحقیق بسیارى مى نموده است. از دیگر اساتیدش در اصفهان شیخ محمدرضا نجفی مسجد شاهی را می توان اشاره کرد. همچنین اندکی نیز در قم از محضر حاج شیخ عبدالکریم حایری استفاده نمود.
وی در زمانى که به دستور رضاخان، قانون متحدالشکل بودن لباس وضع گردید و عمامه از سر روحانیت برداشته شد، داراى جواز استفاده از لباس روحانیت بوده است. در آن زمان، از سوى ادارة فرهنگ، امتحانات بسیار دشوارى از روحانیون گرفته مى شود و هر چند بناى ممتحنین بر آن بود که کسى پذیرفته نشود، اما در صورتى که فرد از این آزمون سخت، نمرة قبولى مى آورد، به او برگه اى داده مى شد که از آن به جواز مدرسى تعبیر مى کردند و شخص با داشتن این برگه علاوه بر فعالیت هاى اجتماعى اش اجازة تدریس و پوشیدن عمامه و اشتغال را داشت. حاج میرزا محمود مقتدایى که توانسته بود این امتحان را با موفقیت پشت سر گذراند، از معدود کسانى بود که برگة جواز را دریافت نمود و در آن زمان در شهر اصفهان، ظاهراً کمتر از ده نفر از روحانیون داراى این جواز بوده اند. این برگة جواز در اسناد و مدارک خانوادگى محفوظ مانده است. با این حال، ایشان از شهر به روستاى خوراسکان، محله پزوه که زادگاه ایشان بود مهاجرت کرد و در آن محل به جماعت و منبر و امور شرعى و عرفى ارباب رجوع، اشتغال داشت.
نکتة شایان توجه دیگر دربارة حاج میرزا محمود، جریان ازدواج ایشان با دختر حاج میرزا جمال الدین کلباسى است. میرزا محمود براى خواستگارى از دختر حاج میرزا جمال، عموزادة ایشان یعنى حاج میرزا رضا کلباسى- از فقها و حکما و مدرسین نامدار حوزه هاى اصفهان و مشهد مقدس، متوفى به سال 1338 ق و مدفون در حرم رضوى - را واسطة این کار خیر مى کند. حاج میرزا رضا نزد حاج آقا جمال رفته و شروع به بیان اوصاف اخلاقى و درجات علمى میرزا محمود مى نماید و حاج آقا جمال با شنیدن ویژگى هاى پسندیدة میرزا محمود، بدون هیچ مضایقه اى، با این پیوند موافقت کرده و با مهریة بسیار اندکى حاجیه خانم فاطمه کلباسى را که خود، اهل علم و تقوى و تهجد و درستکارى بوده، به عقد میرزا محمود در مى آورند.
وضعیت زندگى میرزا محمود و خانواده اش، بسیار ساده و بى آلایش و پائین تر از حد متوسط آن زمان بوده است. مراجعات روزانه به او زیاد بوده، به گونه اى که برخى مراجعان، سؤالات دینى و مسائل شرعى مطرح مى کرده اند و برخى براى پرداخت وجوهات و حساب سال و عقد نکاح و حتى اختلافات و نزاع هاى خانوادگى و غیره و تصدیق معاملات - که آن موقع پس از امضاء و تأیید ایشان به منزله سند رسمى و داراى اعتبار تلقى مى شد - مراجعه مى کردند.
از دیگر ویژگى هاى حاج میرزا محمود مقتدایى این بوده است که به هیچ وجه از سهم امام و وجوهات شرعیه در زندگى خود و خانواده اش مصرف نمى کرد؛ چنان که فرزند ایشان نقل مى کند که: «زمانى، ایشان نیاز به پول خرد داشت، یک اسکناس پنج تومانى به من داد تا خُرد کنم و این در حالى بود که دیدم در کیف پولشان، اسکناس هاى یک تومانى و بیست ریالى موجود است. پرسیدم: چرا از این ها بر نمى دارى؟ فرمود: این ها سهم مبارک امام است، من تصرف نمى کنم».
گفتنى است که از حاج میرزا محمود مقتدایى، جزواتى در فقه که تقریرات درس خارج فقه استادش آقا میر سید محمد مدرس نجف آبادى بوده، باقى مانده است.
حاج میرزا محمود سرانجام در روز سه شنبه 22 جمادى الاولى 1384ق/ 7 مهر 1343ش بدرود حیات گفت و در جوار تربت پدر همسرش حاج میرزا جمال الدین کلباسى، داخل بقعه کلباسی، مدفون گردید.
از ایشان یک فرزند پسر و یک دختر به جاى مانده است. پسر ایشان حاج شیخ مرتضى مقتدایى سال1314ش در محله مسجد حکیم شهر اصفهان دیده به جهان گشود. در روستاى خوراسکان علاوه بر رفتن به مدرسة ابتدایى، نزد پدر خواندن مقدمات را تمام نمود. از اساتید ایشان در حوزة اصفهان مى توان به حاج شیخ محمدحسن عالم نجف آبادى، شیخ احمد فیاض، سید ابوالحسن شمس آبادى، حاج آقا میرزا رضا کلباسى، حاج میرزا على آقا شیرزاى، حاج سید حسین خادمى، مجدالعلماء، و در حوزة قم به حاج سید حسین بروجردى، حاج سید روح الله خمینى، حاج سید محمدحسین طباطبایى، حاج سید محمد محقق داماد، حاج شیخ محمدعلى اراکى و حاج سید محمدرضا گلپایگانى اشاره کرد.
شیخ مرتضی مقتدایى، بیش از دو دهه است که به تدریس و تربیت طلاب در حوزة علمیة قم و بویژه در چند سال اخیر به تدریس خارج قضا و شهادت اشتغال دارد. به همت ایشان، براى مردم خوراسکان: صندوق قرض الحسنه، انجمن ایتام و تأسیس بناى مدرسه امام صادق، علیه-السلام، و جامعة فاطمة الزهراء، علیهاالسلام، راه اندازى شده است. پس از پیروزى انقلاب اسلامى همواره به مشاغل مهم و مصادر حساسى اشتغال داشته است که از جمله مى توان به عضویت و سخن گویى شوراى عالى قضایى، ریاست دیوان عالى کشور، ریاست دادسراى دیوان عالى و دادستانى کل کشور، عضویت در جامعه مدرسین و نمایندگى مجلس خبرگان رهبرى، اشاره کرد .