میرزامحمدخان امید اصفهانی

میرزامحمدخان امید اصفهانی

شهرت :

امید اصفهانی
تاریخ وفات :
1/01/1244
مزار :
تکیه میر فندرسکی
زمینه فعالیت :
سیاستمدار,شاعر

میرزا محمد خان امید اصفهانی

 

شاعر ادیب و سیاستمدار اوایل عصر قاجار، میرزا محمد خان، فرزند باقر خان بن آقا کاظم صفار، کدخدای خوراسگان بود. باقر خان پس از مرگ کریم خان زند( 1193ق) مورد توجه علی مراد خان زند، حاکم زندیه در اصفهان قرار گرفت و پس از عزیمت وی به سوی مازندران برای مقابله با آقا محمد خان قاجار در سال 1197ق نایب الحکومه او در این شهر شد. با درگذشت علی مراد خان در سال 1199¬ق، باقر خان ادعای شاهی کرده، با تصرف خزائن سلطنتی، خود را شاه ایران معرفی نمود. اما کمی بعد با لشکر کشی جعفر خان زند، چون توان مقابله با وی را  نداشت، به جانب آقا محمد خان قاجار رفت و آقا محمد خان قاجار او را حاکم اصفهان کرد. با این حال، هنگام مراجعت آقا محمد خان از اصفهان، باقر خان نتوانست در برابر جعفر خان زند مقاومت نماید و شکست خورد و به دستور خان زند کشته شد. کمی بعد، وقتی آقا محمد خان قاجار اصفهان را تصرف کرد، در سال 1203ق محمد حسین خان، فرزند بزرگ باقر خان را به عنوان حاکم اصفهان تعیین کرد. قبر باقر خان در قبرستانی در محله رباط اصفهان بوده است.

    حسین خان را در تکیه میر فندرسکی دفن نموده اند که محل دفن و سنگ مزار او معین و معلوم است و حاج محمد حسین خان صدر اصفهانی( ناظم الدوله) به پاس خدماتی که این پدر و پسر برای قاجاریه انجام دادند، سنگ قبری برای مزار وي نصب کرد.

    میرزا خان امید، کوچکترین پسر باقر خان بود. وی به همراه برادرش، پس از قتل پدرشان بی بار و توشه از اصفهان گریختند و مدتی را در هرات و خراسان به سر بردند. برادرش، محمد حسین خان در دوران سلطنت آقا محمد خان، حکومت اصفهان را بر عهده داشت. محمد خان امید در این مدت به تجارت و سیاحت در افغانستان مشغول بود. هنگام حکومت فتحعلی شاه، وی از هرات فرا خوانده شد و مدتها در تهران با احترام روزگار را سپری کرد. حاج محمد حسین خان صدر اصفهانی در زمان صدارتش در اصفهان، وی را به اصفهان آورد و محمد خان پس از مدتی درگذشت ( م: 1239ق ).

 از اين اديب توانمند اشعاري به جاي مانده، از جمله سروده اي در مدح فتحعلي شاه قاجار و تك بيتي هايي كه رضا قلي خان هدايت آنها را ثبت نموده، از جمله:

پر و بالم بشکسته است ولیکن نگذاشت /ذوق صیاد توانایی پرواز به من

    و یا این بیت:

شیوة شمع رخ افروختن و سوختن است/ما به این خوش که به فکر پر پروانة ماست

    و در بیت دیگر:

آگه نی ام که عمر گرامی چه سان گذشت/خوابم ربوده بود که این کاروان گذشت

    با مطالعه ابیات فوق و چند بیت دیگر که از وی ثبت شده است، می توان به قدرت بیان و روانی  و استحکام شعرش پي برد.

    میرزا محمد خان امید، دو فرزند پسر داشت به  نامهاي میرزا حسین خان سراج الملک که مدت سی سال منصب استیفاي وزارت داشته و در اواخر عمر مورد بی مهری ظل  السلطان، حاکم مستبد اصفهان واقع گردید و توسط او مسموم شده است و میرزا حسن خان سراج الملک وی را دختری بوده که عیال سید جمال واعظ ( خطیب مشهور عصر مشروطه) بوده و سید محمد علی جمالزاده ( نویسنده و ادیب) فرزند ایشان است.

    در مورد مکان دفن میرزا محمد خان امید اختلاف نظر وجود دارد. مصلح الدين مهدوی در مقاله ای که در سال 1351ش در مورد باقر شاه خوراسگانی و اولاد وی نوشته، مکان دفن امید را در تهران، در صحن قبرستان ابن بابویه شهر ری ذکر می کند، ولی در کتاب سیری در تخت فولاد اصفهان که در سال 1370ش نگاشته مکان دفن وی را در تکیه میر فندرسکی تخت فولاد نوشته است.

    تاریخ فوت وی را 1244ق ذکر کرده اند. سی سال پس از آن ميرزا علي انصاري، پدر میرزا حسن جابری انصاری برای سنگ مزار او این ماده تاریخ را سرود: « ساکن جنان بادا میرزا محمد خان ».

   

 


مشروح زندگی نامه

میرزا محمد خان امید اصفهانی

 

شاعر ادیب و سیاستمدار اوایل عصر قاجار، میرزا محمد خان، فرزند باقر خان بن آقا کاظم صفار، کدخدای خوراسگان بود. باقر خان پس از مرگ کریم خان زند( 1193ق) مورد توجه علی مراد خان زند، حاکم زندیه در اصفهان قرار گرفت و پس از عزیمت وی به سوی مازندران برای مقابله با آقا محمد خان قاجار در سال 1197ق نایب الحکومه او در این شهر شد. با درگذشت علی مراد خان در سال 1199¬ق، باقر خان ادعای شاهی کرده، با تصرف خزائن سلطنتی، خود را شاه ایران معرفی نمود. اما کمی بعد با لشکر کشی جعفر خان زند، چون توان مقابله با وی را  نداشت، به جانب آقا محمد خان قاجار رفت و آقا محمد خان قاجار او را حاکم اصفهان کرد. با این حال، هنگام مراجعت آقا محمد خان از اصفهان، باقر خان نتوانست در برابر جعفر خان زند مقاومت نماید و شکست خورد و به دستور خان زند کشته شد. کمی بعد، وقتی آقا محمد خان قاجار اصفهان را تصرف کرد، در سال 1203ق محمد حسین خان، فرزند بزرگ باقر خان را به عنوان حاکم اصفهان تعیین کرد. قبر باقر خان در قبرستانی در محله رباط اصفهان بوده است.

    حسین خان را در تکیه میر فندرسکی دفن نموده اند که محل دفن و سنگ مزار او معین و معلوم است و حاج محمد حسین خان صدر اصفهانی( ناظم الدوله) به پاس خدماتی که این پدر و پسر برای قاجاریه انجام دادند، سنگ قبری برای مزار وي نصب کرد.

    میرزا خان امید، کوچکترین پسر باقر خان بود. وی به همراه برادرش، پس از قتل پدرشان بی بار و توشه از اصفهان گریختند و مدتی را در هرات و خراسان به سر بردند. برادرش، محمد حسین خان در دوران سلطنت آقا محمد خان، حکومت اصفهان را بر عهده داشت. محمد خان امید در این مدت به تجارت و سیاحت در افغانستان مشغول بود. هنگام حکومت فتحعلی شاه، وی از هرات فرا خوانده شد و مدتها در تهران با احترام روزگار را سپری کرد. حاج محمد حسین خان صدر اصفهانی در زمان صدارتش در اصفهان، وی را به اصفهان آورد و محمد خان پس از مدتی درگذشت ( م: 1239ق ).

 از اين اديب توانمند اشعاري به جاي مانده، از جمله سروده اي در مدح فتحعلي شاه قاجار و تك بيتي هايي كه رضا قلي خان هدايت آنها را ثبت نموده، از جمله:

پر و بالم بشکسته است ولیکن نگذاشت /ذوق صیاد توانایی پرواز به من

    و یا این بیت:

شیوة شمع رخ افروختن و سوختن است/ما به این خوش که به فکر پر پروانة ماست

    و در بیت دیگر:

آگه نی ام که عمر گرامی چه سان گذشت/خوابم ربوده بود که این کاروان گذشت

    با مطالعه ابیات فوق و چند بیت دیگر که از وی ثبت شده است، می توان به قدرت بیان و روانی  و استحکام شعرش پي برد.

    میرزا محمد خان امید، دو فرزند پسر داشت به  نامهاي میرزا حسین خان سراج الملک که مدت سی سال منصب استیفاي وزارت داشته و در اواخر عمر مورد بی مهری ظل  السلطان، حاکم مستبد اصفهان واقع گردید و توسط او مسموم شده است و میرزا حسن خان سراج الملک وی را دختری بوده که عیال سید جمال واعظ ( خطیب مشهور عصر مشروطه) بوده و سید محمد علی جمالزاده ( نویسنده و ادیب) فرزند ایشان است.

    در مورد مکان دفن میرزا محمد خان امید اختلاف نظر وجود دارد. مصلح الدين مهدوی در مقاله ای که در سال 1351ش در مورد باقر شاه خوراسگانی و اولاد وی نوشته، مکان دفن امید را در تهران، در صحن قبرستان ابن بابویه شهر ری ذکر می کند، ولی در کتاب سیری در تخت فولاد اصفهان که در سال 1370ش نگاشته مکان دفن وی را در تکیه میر فندرسکی تخت فولاد نوشته است.

    تاریخ فوت وی را 1244ق ذکر کرده اند. سی سال پس از آن ميرزا علي انصاري، پدر میرزا حسن جابری انصاری برای سنگ مزار او این ماده تاریخ را سرود: « ساکن جنان بادا میرزا محمد خان ».