غلامرضاخان سردار بختیار

غلامرضاخان سردار بختیار

شهرت :

سردار بختیار
تاریخ وفات :
1323/10/14
مزار :
تکیه میر فندرسکی
زمینه فعالیت :
سیاستمدار
فرزند نصیر خان سردار جنگ بختیاری در روز یکشنبه نهم آذر 1275ش متولد گردید.
به واسطة فراهم آمدن شرایط مناسب اجتماعی و اقتصادی برای خوانین بختیاری و اقدامات «علی قلی خان سردار اسعد دوم بختیاری» در فراهم آوردن زمینة اعزام خان زادگان به اروپا، جهت تحصیل و تفرّج؛ نصیرخان، سردار جنگ بختیاری، نیز به عنوان یکی از حاکمان قدرتمند بختیاری که بارها به مناصب ایلخانی و ایل بیگی بختیاری و یا حکومت ایالات یزد، اصفهان و کهکیلویه و بویر احمد، رسیده بود و دارای املاک فراوان در مناطق مرکزی و جنوب غرب ایران بود؛ به توصیه و تأکید سردار جنگ؛ سید محمد علی جمال زاده، نویسنده معروف، آموزش این موارد را در خارج از برنامه های جاری مدرسه غلامرضا خان بر عهده گرفت تا تحصیل در محیط بیگانه مانع از آشنایی وی با زبان و ادبیات فارسی و مبانی ملی فرهنگ نگردد.
پس از بازگشت غلامرضا خان به میهن وی در پی بروز جنگ جهانی اول به همراه پدرش، سردار جنگ، به یاری علما و ادبا می پرداختند. حتی بعدها در تهران و اصفهان، غلامرضا خان در هنگام حضور در املاک پدری به شکل های مختلف دوستانش را دستگیری می کرد.
غلامرضا پس از بازگشت به ایران طبق رسم رایج آن روزگار به « اقبال السلطان» و سپس به « سردار بختیار» ملقب گردید.
توجه غلامرضا خان به علم و ادب باعث شده بود تا علاوه بر ارتباط با فرهیختگانی در اروپا و ایالات متحدة امریکا چون آندره مالرو و مریان سی کوپر در ایران نیز با بزرگانی همانند محمد غفاری کمال الملک، حسن وحید دستگردی، محمد تقی خان ملک الشعرای بهار، ایرج میرزا، حیدر علی کمالی اصفهانی، مجد الاسلام کرمانی «صهبا»، جهاد اکبر، ابوالقاسم عارف قزوینی، سید محمدرضا میرزادۀ عشقی و درویش خان، همنشین بوده و کتابخانه ارزشمندش پیوسته در دسترس دوستانش بود.
غلامرضا خان همچنین به ترجمه دست می زد. از جمله ترجمه های غلامرضاخان می توان به چاپ و ترجمۀ کتاب« دورۀ حقوق اداری علمی در ممالک مختلفه» از « ک.دمرنی» تهران 1332ق/1292ش و ترجمة رمان « سلطنت» اثر « الکساندر دوما» به نام « عشق و خیانت» منتشر گردید.
غلامرضا خان به واسطۀ سوابق دوستی پدری با میرزا حسن خان مستوفی الممالک با دو دختر ایشان، ابتدا با عفت الملوک و پس از درگذشت او بنا به توصیة مستوفی الممالک با خواهر او، عزت الملوک، ازدواج نمود. غلامرضا خان در میان سالی و در حالی که چهل و شش بهار را بیشتر پشت سر نگذارده بود، در روز پنجشنبه چهاردهم دی ماه سال 1323ش / محرم 1364 ق دار فانی را وداع گفت و در آرامگاه خانوادگی در تکیة میر فندرسکی در اتاق بالا سر مزار میر مدفون گردید.

مشروح زندگی نامه
فرزند نصیر خان سردار جنگ بختیاری در روز یکشنبه نهم آذر 1275ش متولد گردید.
به واسطة فراهم آمدن شرایط مناسب اجتماعی و اقتصادی برای خوانین بختیاری و اقدامات «علی قلی خان سردار اسعد دوم بختیاری» در فراهم آوردن زمینة اعزام خان زادگان به اروپا، جهت تحصیل و تفرّج؛ نصیرخان، سردار جنگ بختیاری، نیز به عنوان یکی از حاکمان قدرتمند بختیاری که بارها به مناصب ایلخانی و ایل بیگی بختیاری و یا حکومت ایالات یزد، اصفهان و کهکیلویه و بویر احمد، رسیده بود و دارای املاک فراوان در مناطق مرکزی و جنوب غرب ایران بود؛ این فرصت را برای فرزند خود، غلامرضا خان غنیمت شمرد تا وی بتواند در مدرسۀ « سن سیر» در فرانسه به تحصیل بپردازد و از این رهگذر با زبان های مختلفی چون فرانسوی، انگلیسی، آلمانی و حتی عربی آشنایی پیدا کند. وی سرانجام به سبب بی علاقگی به نظامی گری، رشتة تاریخ و ادبیات غرب را در دانشگاههای پاریس و رم به پایان رسانید. سرپرست او در لوزان و پاریس، دکتر خلیل اعلم الدوله ثقفی، طبیب و نویسندة معروف بود.
به توصیه و تأکید سردار جنگ؛ سید محمد علی جمال زاده، نویسنده معروف، آموزش این موارد را در خارج از برنامه های جاری مدرسه غلامرضا خان بر عهده گرفت تا تحصیل در محیط بیگانه مانع از آشنایی وی با زبان و ادبیات فارسی و مبانی ملی فرهنگ نگردد.
پس از بازگشت غلامرضا خان به میهن وی در پی بروز جنگ جهانی اول به همراه پدرش، سردار جنگ، به یاری علما و ادبا می پرداختند. حتی بعدها در تهران و اصفهان، غلامرضا خان در هنگام حضور در املاک پدری به شکل های مختلف دوستانش را دستگیری می کرد.
غلامرضا پس از بازگشت به ایران طبق رسم رایج آن روزگار به « اقبال السلطان» و سپس به « سردار بختیار» ملقب گردید.
در سال 1336ق در بحبوحة جنگ جهانی اول با حمایت میرزا حسن خان مستوفی الممالک، نخست وزیر وقت که پدر زنش نیز بود، به حکومت یزد رسید. در سال 1337ق و در زمان حکومت پدرش بر اصفهان، در جنگ با اشرار و راهزنان اصفهان چون جعفرقلی چرمهینی و رضا جوزدانی شرکت کرد. در همین زمان نایب الحکومة شهرضا گردید. سردار بختیار طی سالهای1338و1339ق عهده دار حکومت اراک بود.
توجه غلامرضا خان به علم و ادب باعث شده بود تا علاوه بر ارتباط با فرهیختگانی در اروپا و ایالات متحدة امریکا چون آندره مالرو و مریان سی کوپر در ایران نیز با بزرگانی همانند محمد غفاری کمال الملک، حسن وحید دستگردی، محمد تقی خان ملک الشعرای بهار، ایرج میرزا، حیدر علی کمالی اصفهانی، مجد الاسلام کرمانی «صهبا»، جهاد اکبر، ابوالقاسم عارف قزوینی، سید محمدرضا میرزادۀ عشقی و درویش خان، همنشین بوده و کتابخانه ارزشمندش پیوسته در دسترس دوستانش بود.
غلامرضا خان همچنین به ترجمه دست می زد. از جمله ترجمه های غلامرضاخان می توان به چاپ و ترجمۀ کتاب« دورۀ حقوق اداری علمی در ممالک مختلفه» از « ک.دمرنی» تهران 1332ق/1292ش و ترجمة رمان « سلطنت» اثر « الکساندر دوما» به نام « عشق و خیانت» منتشر گردید.
غلامرضا خان به واسطۀ سوابق دوستی پدری با میرزا حسن خان مستوفی الممالک با دو دختر ایشان، ابتدا با عفت الملوک و پس از درگذشت او بنا به توصیة مستوفی الممالک با خواهر او، عزت الملوک، ازدواج نمود. غلامرضا خان در میان سالی و در حالی که چهل و شش بهار را بیشتر پشت سر نگذارده بود، در روز پنجشنبه چهاردهم دی ماه سال 1323ش / محرم 1364 ق دار فانی را وداع گفت و در آرامگاه خانوادگی در تکیة میر فندرسکی در اتاق بالا سر مزار میر مدفون گردید. در این اتاق بنا بر شیوۀ مرسوم در تزیین و جلوه بخشی به فضاهای داخلی تکایا بخصوص آرامگاه های خصوصی و خانوادگی خوانین بختیاری از دو تخته فرش نفیس دست بافت تصویری، دارای نوشتار در مدح سردار بختیار استفاده شده که متأسفانه در بین سالهای1340- 1360ش توسط دختر غلامرضا از مقبره خارج شده است. متن نگاشته شده بر این فرشها در بالا و پایین تصویر سردار بختیار که به همرا کلاه سنتی خوانین بختیاری بافته شده بدین قرار بوده است.
این یکّه تاز میدان اقبال شهریار است/ چشم و چراغ ایران، سردار بختیار است
همچنین از میان اشعاری که در مرثیة فوت و چهلم سردار بختیار در بهمن 1323ش سروده شده، به سرودة « عبدالحسین اورنگ» باید اشاره کرد که به خط میرزا آقا فرد اصفهانی در قاب چوبی و بر دیوار غربی اتاق نصب گردیده است.