میرزا عباس پاقلعه ای صابرعلیشاه

میرزا عباس پاقلعه ای صابرعلیشاه

شهرت :

هادی­علی
تاریخ وفات :
1310/04/29
مزار :
تکیه آغاباشی
زمینه فعالیت :
فرزند آقا میرمحمدهادی، ملقب به «صابرعلیشاه سوم»، از مشایخ سلسله نعمت اللهی، متوفی 29 تیر1310ش است
مشروح زندگی نامه
از سادات حسینی است که نسبش به خاندان شهیر خاتون آبادی می رسد. پدرش آقا میر محمدهادی پاقلعه ای اصفهانی و ملقب به « هادی-علی» از مریدان و مشایخ رحمت علیشاه شیرازی است که پس از درگذشت وی اطاعت و پیروی منورعلیشاه را برگزید و مجدداً از سوی او به سرپرستی و هدایت فقرای اصفهان مأمور شد. هادی علی، پیر دلیل معصوم علی شیرازی صاحب «طرائق الحقایق» است. معصوم علی شاه در این کتاب از سه پسر و دو دختر وی یاد می کند که بزرگترین ایشان آقا میرزا عباس است.
اطلاعات ما دربارة آقا میرزا عباس بسیار کم است و با آن که جز وی پدر و پسرش نیز از مشاهیر معاصر عرفان و تصوف اصفهان به شمار می روند؛ تاریخ ولادت یا میزان علم و دانش او را نمی دانیم. تنها از اشارت مقدمة «دیوان موافق علیشاه» در می یابیم که «برحسب ظاهر از علوم رسمی و قیل و قال بی بهره بودند». البته این به معنی امی و ناخوانا بودن وی نیست. نسخه ای به خط نیکوی میرزا عباس از دیوان نورعلیشاه اصفهانی موجود است. به تصریح «طرائق الحقایق»آقا میر محمدهادی، پدر میرزا عباس، در دوازدهم رجب هزار و سیصد و یازده دار فانی را وداع گفته است و سپس برادر کوچکتر وی، آقا میر محمد اسماعیل به امر حاج علی آقا ذوالریاستین ملقب به وفاعلیشاه تربیت سالکان آن سلسله در اصفهان را عهده دار گردید تا سرانجام پس از دوازده سال در 1323ق روی در نقاب خاک می کشید. از این تاریخ آقا میرزا عباس پاقلعه ای از سوی وفاعلیشاه با لقب«صابرعلی سوم» راهنمایی و دستگیری طالبان طریق نعمت اللهی منورعلیشاهی را در اصفهان برعهده گرفت.
گویا در آن هنگام گروهی فرزند آقا میر محمداسماعیل، آقا میرزا عبدالحسین، را برتری داده و شایسـتة جانشـیـنی پــدر می دانستند؛ ولی چنان که ذکر شد، وفاعلیشاه آقا میرزا عباس را به ریاست این طایفه در اصفهان برگزید و در اندک زمانی آقا میرزا عبدالحسین به مرض حصبه از دنیا رفت. در مقدمة «دیوان موافق»آمده است: «شهدالله اگرچه صابرعلی سوم بود ولیکن خدمات این رادمرد بزرگ در راه فقر و این سلسله بیش از سابقین بود. آوازة فقر در زمان آن مرحوم در تمام ایران بلکه در عراق بلند و [به] سفری به عتبات عرش درجات مشرف شده». این سفر میرزا عباس گویا به سال 1349ق بود؛ به طوری که صغیر اصفهانی در قصیدة مولودیه، که در ماه رجب این سال سروده، به سفر وی اشارت کرده و این قصیده را برای او ارسال داشته است، مطلع قصیده چنین است:
زمین به عرش برین دارد افتخار امروز/ که شد در آن ملک العرش آشکار امروز
اگرچه در میان مریدان میرزا عباس افراد نامداری دیده می شوند ولی از زندگی و شرح احوال وی مطالب چندانی در دسترس نیست. از مریدان نام آشنای او از همه مهمتر، آقا محمد حسین صغیر اصفهانی است که در سن 26 سالگی مصادف با سال 1338ق به دست آقا میرزا عباس پاقلعه ای مشرف به فقر نعمت اللهی گردید.
در کتاب «زندة جاوید»، شرح کرامتی که صغیر از میرزا عباس دریافته، نقل شده است. همچنین صغیر علاوه بر مدایح متعدد در دیوانش قصیده ای بلند در رثای مرشد خود با این مطلع سروده است:
دریغ از شاه صابر آن وجود باذل فاضل / که آسان درگذشت و کرد کار دوستان مشکل
میرزا شکرالله متخلص به «منعم اصفهانی» از دیگر شاعرانی است که ارادت به میرزا عباس پاقلعه ای و پدر وی آقا میر محمدهادی داشته است
میرزا آقاخان مصفی مشهور به محاسب الدوله از دیگر مریدان اوست. وی «فرزند حسینقلی خان، فاضل و عارف و از دانشمندان و عرفای مشهور و از مشایخ سلسلة نعمت اللهیه صفی علیشاهی در اصفهان بود که از طرف ظهیرالدوله اجازة ارشاد و دستگیری داشت و در اواخر جزو پیروان مرحوم آقا میرزا عباس-صابرعلی– پاقلعه ای اصفهانی درآمد». محاسب الدوله نخستین بار مدرسة ایتام را در سال 1325ق با عده-ای از نکوکاران اصفهان بنا کرد و در تعلیم و تربیت ایتام بسیار کوشید.
جلال الدین همایی از آقا محمد ابراهیم نقاش باشی اصفهانی به عنوان اولین کسی که سبک جدید طبیعی سازی را از بلاد روسیه به ایران آورده، یاد می کند و می افزاید: «در طریقت تصوف نعمت اللهی مردی ثابت قدم و باخلوص از مریدان مرحوم حاج میر محمدهادی و آقا میرزا عباس پاقلعه ای بود؛ پسرانش نیز به شیوة پدر از نزدیکان این خانواده اند، چنان که بعضی ایشان همان نام خانوادگی «نعمت اللهی» را که مخصوص دودمان آقا میرزا عباس و برادر و برادرزادگان اوست گرفتند. آقا محمدابراهیم در حدود پنجاه و پنج سالگی به سال 1333ق بدرود حیات گفت و در تکیة خاتون آبادی های تخت پولاد به خاک رفت».
آقا میرزا عباس پاقلعه ای ملقب به صابرعلیشاه سوم در روز سه شنبه5 ربیع الاول1350ق چشم از جهان فروبست. پیکر آقا میرزا عباس در جنب تکیة خاتون آبادی، در تکیه ای مشهور به آغاباشی به خاک سپرده شد. آقا میرزا عبدالحسین قدسی، خوشنویس نامی اصفهان به خط ثلث چشم نوازی سنگ وی را نگاشته است.
پس از وی دو سال پسر عموی او یعنی حاج میرزا علی اکبر موافق علیشاه جانشینی او را برعهده داشت تا وی نیز در سه شنبه 28 شوال 1352 به دیار باقی شتافت و پس از او تنها فرزند آقا میرزا عباس با نام آقا میرزا زین العابدین و ملقب به «نعمت علی» سرپرستی و هدایت سالکان را بر دست گرفت.