عبدالرحیم مشتاقی

عبدالرحیم مشتاقی

شهرت :

مشتاقی
تاریخ وفات :
1362/02/19
مزار :
تکیه آغاباشی
زمینه فعالیت :
فرزند آقا خداداد صحاف، متولد1280ش، از کتابفروشان معروف اصفهان در قرن چهاردهم هجری است. وی کتابخانه فردوسی را تأسیس نمود. از کتب چاپ ایشان «گنجینة الاسرار»، «مثنوی»، «محرمنامه» و «کشف الخبیه عن مقبرة الزینبیه» است. مشتاقی در 19 اردیبهشت 1362ش وفات نمودو در صحن تکیة آغاباشی به خاک سپرده شد.
مشروح زندگی نامه
فرزند آقا خداداد صحاف، از کتابفروشان معروف اصفهان در قرن چهاردهم هجری است. وی در سال 1280ش به دنیا آمد. عبدالرحیم در صحافی پدرش در هارونیه در کار نشر علم و دانش فعالیتش را آغاز کرد. از نمونة کارهای وی در این دوره چاپ کتاب «نان و حلوای» شیخ بهائی به خط علی موسوی اصفهانی در سال1304ش بود که در اصفهان در 64 صفحه چاپ سنگی شده است. بر پشت جلد کتاب چنین آمده است: «پوشیده و مخفی نماناد که مندرجات این کتاب علی الخصوص رباعیات باباطاهر، علیه الرحمة، تاکنون مکرر به طبع رسیده و نسخ آن بسیار است؛ ولی غالباً مغلوط است. لذا به سعی آقا میرزا عبدالرحیم، ابن آقا مشهدی خداداد صحاف و به قلم اقل السادات و الکتاب علی الموسوی با کمال دقت اقدام در خط و طبع آن شد و تاکنون به این صحت به طبع نرسیده در اصفهان در مطبعة گلبهار طبع و خاتمه پذیرفت، فی شهر جمادی الاول1344». از دیگر کتبی که در این دوره به همت مشتاقی چاپ سنگی شده «گنجینة الاسرار» عمان سامانی به خط محمدحسن بدری در جمادی1348ق است. در پشت جلد این کتاب چنین آمده است: «این کتاب مستطاب به دقت و اهتمام جناب آقا میرزا عبدالرحیم کتابفروش جنب هارونیه طبع و منتشر گردید». این خود نشانگر آن است که مشتاقی در سال1308ش جنب هارونیه کتابفروشی داشته است.
میرزا عبدالرحیم مشتاقی در سال1310ش با مشارکت غلامعلی کمالی شرکت کتابخانه و چاپخانة فردوسی را در خیابان حافظ تأسیس کرد. غلامعلی کمالی پس از دو سال از شراکت کناره گرفت و در سال 1312ش خود مستقلاً کتابفروشی کمالی را در خیابان حافظ تأسیس کرد. کتابخانه و چاپخانة فردوسی پس از آن رأساً توسط مشتاقی اداره می شد.
شرکت کتابخانه و چاپخانة فردوسی در اصل کتابفروشی فردوسی و چاپخانة مشتاقی بود که بعدها به علت نام خانوادگی مؤسس، کتابفروشی فردوسی هم به کتابفروشی مشتاقی مشهور شد. مشتاقی به جز کتابفروشی فردوسی که برای فروش کتاب تأسیس کرده بود، برای چاپ کتاب هم ماشین چاپ کنار کتابفروشی گذاشته بود و به همین جهت به چاپخانة مشتاقی معروف گردیده بود.
به جز تأسیس کتابفروشی و چاپخانه، برخی کتابهای مفید نیز به همت مشتاقی چاپ و منتشر می شد که در زیر به بعضی از آنها اشاره می شود: «اصول علم جبر»1310ش؛ «هفت کتاب»1311ش؛ «کلثوم ننه»1312ش؛ «دیوان میرزا اشتها»، 1313ش؛«کشف الخبیه عن مقبرة الزینبیه»1312ش؛ «مجموعة امید دورة جغرافیا»1314ش؛ «گلچینی از غزلیات حکیم سنائی» از سید احمد مهدیون صبا؛ « گلزار معرفت» به اهتمام حسین آزاد، 1310ش؛ «گلشن راز»،1349ق؛ «محرم نامه» از اشعار انجمن دانشکده اصفهان، 1348ق؛ «جهانگیرنامه»،1330ق؛ «دستور انشاء» از محمدحسن بدری،1343ق؛ «دیوان شمس مغربی»، 1344ق؛ «دیوان قصائد صغیر اصفهانی»، 1346ق؛ «شرح نصاب الصبیان»، 1344ق؛ «یوسفیه»، 1343ق؛ «مثنوی معنوی»1359ق؛ «خمسة نظامی» در دو نوبت 1320و1326ش. همچنین کتابهای درسی و کمک درسی که آن زمان در مدارس اصفهان تدریس می شد، نیز عموماً در کتابفروشی و چاپخانة مشتاقی چاپ و منتشر گردید.
میرزا عبدالرحیم سالهای متمادی رئیس شرکت مطبوعات اصفهان و اتحادیة کتابفروشان اصفهان بود. کتابفروشی و چاپخانة مشتاقی از سال تأسیس در 1310ش تا 1347ش با هم در یک محل در خیابان حافظ مقابل سرای بیگدلی قرار داشت و از آن سال به بعد چاپخانه از کتابفروشی جدا شد و به محل دیگر منتقل شد و کتابفروشی تا سال 1375ش در همان محل سابق به فعالیت فرهنگی ادامه داد. از شاگردان قدیمی مشتاقی در امر کتابفروشی و چاپخانه فرزندان و همچنین عباس کیوانفر را می توان نام برد.
عبدالرحیم مشتاقی سرانجام در 19 اردیبهشت 1362ش فوت و در صحن تکیة آغاباشی به خاک سپرده شد.
پس از وفات مشتاقی، کتابفروشی چهارده سال دیگر توسط محمد مشتاقی فرزند وی دایر بود و در سال 1375 چراغ کتابفروشی پس از 65 سال خدمت به فرهنگ مکتوب خاموش شد و کتابفروشی تعطیل گردید.