سید رحیم اصفهانی

سید رحیم اصفهانی

سید رحیم اصفهانی

شهرت:

سید رحیم آوازه خوان
تاریخ وفات (قمری/شمسی):
1314/10/26
محل مزار:
قبرستان عمومی مصلی
زمینه فعالیت:
موسیقی دان

    استاد سید رحیم، فرزند سید عباس، استاد آواز ایران، موسیقیدان و ردیف دان، در سال 1232ش در محله درکوشک اصفهان به دنیا آمد. وی از خوانندگان مشهور، بویژه در اصفهان بود و در دستگاه ظل السلطان و خانواده های سر شناس اصفهان هنرنمایی می کرد.

استاد همایی در مورد وی می نویسد: موسیقی شرقی را هیچ کس بهتر از وی نمی دانست. از خود نیز ابتکارات تازه داشت و گوشه های مخصوصی ابداع کرده بود. آوازه شهرتش از اصفهان به اقصی بلاد ایران رسیده، عموم خوانندگان و نوازندگان ایران به استادیش می ستودند و به شاگردی وی مباهات می نمودند. هنر مخصوصش خوانندگی بود. در سازها و آواز ها، گوشه ها و کوکهای بدیع  می دانست که به خودش اختصاص داشت.

در کتاب چشم انداز موسیقی ایران در مورد هنر سید رحیم  چنین می نویسد:

صدای سید رحیم وسیع و توانا و تحریر هایش مشخص و شمرده بود. افراط در کاربرد کلمات زاید که معمول خوانندگان سبک تعزیه بوده است ( مانند امان، دلی دلی) درآواز او ملاحظه نمی شود. تحریرهایش سنجیده بود و آواز را راحت و با طمأنینه می خواند.

    در مناسب خوانی حسن سلیقه خاصی داشت و تلفظ صحیح اشعار را نزد سخندانان تصحیح می کرد و مناسب حال مجالس شعر می خواند و تا شعر را پیش اساتید سخن تصحیح نمی کرد، هیچ کجا نمی خواند.  اعتقاد  داشت که خواننده باید مناسب هر وضع و مقام بهترین اشعار را از بر داشته، خود اهل شعر و شاعری باشد یا با شعرای نکته سنج پیوسته آمیزش داشته باشد تا هیچ گاه شعر سست و نادرست از وی شنیده نشود.                     

   تاج اصفهانی درباره وی می گوید:

سید در آموزش بسیار دقیق بود، بویژه تحریرها را مناسب و در حد اعتدال در جای مطلوب تجویز می کردو از تحریر بی جا در وسط کلمات یا وسط مصراع پرهیز می داد.

    منزل سید رحیم سرلت محمد حسن بیک محله  درکوشک بوده است. از وی پسری به نام آقا وهاب را می شناسیم که پیش پدر تعلیم موسیقی گرفته بود، اما حنجره خوانندگی نداشت و تار می زد و سید رحیم اکثر با تار او فنون موسیقی را به شاگردانش یاد می داد.

    جوهر آواز و گرمی و گیرندگی صدای او تا آخر عمر همچنان بر قرار بود و با نغمات ملکوتی روح خاکیان را به افلاک پرواز می داد.

    سید رحیم اصفهانی مردی وارسته، درویش مسلک و صوفی منش بود و از راه تعلیم موسیقی و تار، زندگی می گذراند. وی آخرین خواننده ای بود که به تمام رموز موسیقی قدیم احاطه و از خود ابتکاراتی داشت. از کسانی که با وی محشور بودند، هنرمندانی چون شاطر حاجی، اکبر خان نوروزی و حسین شهناز را می توان نام برد و از شاگردان هنرمند او می توان به افراد زیر اشاره کرد: تاج اصفهانی، ادیب خوانساری، آقا وهاب فرزندش، سید حسین طاهر زاده ( به طور مستقیم و غیر مستقیم)، سید علی محمد قاضی عسگر، حسین ادیب ( تخت فولادی)، ملا حسین یزدی،  معروف به « حسین موسیقی»،  میرزا نصر الله ملک المتکلمین و آقا سید احمد شهشهانی ( آزاد).

مرحوم سید رحیم که اواخر عمرش را به فقر ونیازمندی گذراند، سرانجام در روز جمعه 22 شوال 1354ق / 26 دی 1314ش فوت كرد و در قبرستان پشت مصلی به خاک سپرده شد.


زندگی نامه مشروح

    استاد سید رحیم، فرزند سید عباس، استاد آواز ایران، موسیقیدان و ردیف دان، در سال 1232ش در محله درکوشک اصفهان به دنیا آمد. وی از خوانندگان مشهور، بویژه در اصفهان بود و در دستگاه ظلّ السلطان و خانواده های سر شناس اصفهان هنرنمایی می کرد.

استاد همایی در مورد وی می نویسد: موسیقی شرقی را هیچ کس بهتر از وی نمی دانست. از خود نیز ابتکارات تازه داشت و گوشه های مخصوصی ابداع کرده بود. آوازة شهرتش از اصفهان به اقصی بلاد ایران رسیده، عموم خوانندگان و نوازندگان ایران به استادیش می ستودند و به شاگردی وی مباهات می نمودند. هنر مخصوصش خوانندگی بود. در سازها و آواز ها، گوشه ها و کوکهای بدیع  می دانست که به خودش اختصاص داشت.

در کتاب چشم انداز موسیقی ایران در مورد هنر سید رحیم  چنین می نویسد: صدای سید رحیم وسیع و توانا و تحریر هایش مشخص و شمرده بود. افراط در کاربرد کلمات زاید که معمول خوانندگان سبک تعزیه بوده است ( مانند امان، دلی دلی) درآواز او ملاحظه نمی شود. تحریرهایش سنجیده بود و آواز را راحت و با طمأنینه می خواند.

    در مناسب خوانی حسن سلیقه خاصی داشت و تلفظ صحیح اشعار را نزد سخندانان تصحیح می کرد و مناسب حال مجالس شعر می خواند و تا شعر را پیش اساتید سخن تصحیح نمی کرد، هیچ کجا نمی خواند.  اعتقاد  داشت که خواننده باید مناسب هر وضع و مقام بهترین اشعار را از بر داشته، خود اهل شعر و شاعری باشد یا با شعرای نکته سنج پیوسته آمیز ش داشته باشد تا هیچ گاه شعر سست و نادرست از وی شنیده نشود.                     

   تاج اصفهانی دربارة وی می گوید: سید در آموزش بسیار دقیق بود، بویژه تحریرها را مناسب و در حد اعتدال در جای مطلوب تجویز می کردو از تحریر بی جا در وسط کلمات یا وسط مصراع پرهیز می داد.

    منزل سید رحیم سرلت محمد حسن بیک محله  درکوشک بوده است. از وی پسری به نام آقا وهاب را می شناسیم که پیش پدر تعلیم موسیقی گرفته بود، اما حنجره خوانندگی نداشت و تار می زد و سید رحیم اکثر با تار او فنون موسیقی را به شاگردانش یاد می داد.

    جوهر آواز و گرمی و گیرندگی صدای او تا آخر عمر همچنان بر قرار بود و با نغمات ملکوتی روح خاکیان را به افلاک پرواز می داد.

    سید رحیم اصفهانی مردی وارسته، درویش مسلک و صوفی منش بود و از راه تعلیم موسیقی و تار، زندگی می-گذراند. وی آخرین خواننده ای بود که به تمام رموز موسیقی قدیم احاطه و از خود ابتکاراتی داشت. از کسانی که با وی محشور بودند، هنرمندانی چون شاطر حاجی، اکبر خان نوروزی و حسین شهناز را می توان نام برد و از شاگردان هنرمند او می توان به افراد زیر اشاره کرد: تاج اصفهانی، ادیب خوانساری، آقا وهاب فرزندش، سید حسین طاهر زاده ( به طور مستقیم و غیر مستقیم)، سید علی محمد قاضی عسگر، حسین ادیب ( تخت فولادی)، ملا حسین یزدی،  معروف به « حسین موسیقی»،  میرزا نصر الله ملک المتکلمین و آقا سید احمد شهشهانی ( آزاد).

مرحوم سید رحیم که اواخر عمرش را به فقر ونیازمندی گذراند، سرانجام در روز جمعه 22 شوال 1354ق / 26 دی 1314ش فوت كرد و در قبرستان پشت مصلی به خاک سپرده شد.