میرزا محمدحسین نائب الصدر

میرزا محمدحسین نائب الصدر

میرزا محمدحسین نائب الصدر

شهرت:

نایب الصدر
تاریخ وفات (قمری/شمسی):
24/04/1326
محل مزار:
و بقعه خاتون آبادی
زمینه فعالیت:
مدرس,عالم فاضل


فرزند سید محمدصادق خاتون آبادی ابن میر محمدرضا ابن استادالکل، علامه میرزا ابوالقاسم مدرس، از علمای فاضل و ادیب اصفهان در نیمه دوم قرن سیزدهم و اوایل قرن چهاردهم هجری است.
محدث بزرگ حاج شیخ عباس قمی در مورد سید محمدصادق خاتون آبادی می نویسد: «عالم فاضل کامل ورع تقی نقی، جامع معقول و منقول و مدرس در اغلب علوم بوده، اکثر علما بلاد از تلامذة او بودند. امامت کرد در جامع عباسی مدت سی و دو سال، ازهد اهل زمان خود بوده، چهل سال روزه گرفته و به اندک چیزی تعیش کرده و در مدت عمر خود در مجلس حکام و سلاطین داخل نشده؛ مگر یک شب به جهت محاجه با میرزا علی محمد باب با حضور فهول علمای اصفهان. اخذ کرده بود علم فقه را از محقق قمی و شیخ محمدتقی (رازی) صاحب حاشیه بر معالم و علم حکمت و کلام را از مولی علی نوری و ملا محراب (گیلانی) و ملا اسماعیل خواجویی».
از آثار سید محمدصادق خاتون آبادی «کشف الحق»، شرحی از چهل حدیث؛ یعنی39 حدیث در خصوص امام زمان و یک حدیث در خصوص رجعت، است که پس از مذاکره در اثبات وجود حضرت ولی عصر(عج) نگاشته است. این اثر یک بار چاپ سنگی شده و در سال 1361ش نیز با تصحیح سید داود میرصابری چاپ شده است.
فرزندش نائب الصدر در یادداشتی در آغاز نسخه ای به خط سید علی خاتون آبادی که در فهرست نسخه های خطی کتابخانه آیت الله گلپایگانی معرفی شده است، تاریخ تولد و فوت پدر را به ترتیب 1207ق و در شب جمعه14 رجب 1372ق آورده است.
میرزا محمدحسین نائب الصدر در تکمیل علوم دینی از محضر بزرگانی همچون شیخ مرتضی انصاری و حاج ملا علی کنی استفاده نموده است
از آثارش کتابی است در دو مجلد «شجره نامه سادات خاتون آبادی» که در سال 1323ق به اتمام رسیده است.
از دیگر آثارش می توان رساله «یادداشتهای تاریخچه» را نام برد. اثری در شرح حال امامزاده هارونیه (موسی بن جعفر) که در سال1414ق بواسطه مرمت بقعه و ساخت ضریح جدید این امامزاده توسط عالم فاضل زاهد میرزا علی محمد اژه ای نگاشته شده است. ایشان علاوه برچند کتاب که به عنوان منبع این شرح حال ذکر می نماید، به رساله ای تحت عنوان«یادداشتهای تاریخیه» از میرزا محمدحسین خاتون آبادی معروف به نائب الصدر، نیز اشاره کرده است. این شرح حال به صورت کتیبه ای با برش چوب در سال مذکور تهیه و در امامزاده هارونیه نصب گردیده است.
از آثار کتابت وی مجموعه ایی شامل هفت رساله است که فهرست آن چنین است:
1.«سیر و سلوک فارسی»؛ 2.«سیر و سلوک» فارسی، بحرالعلوم؛ 3.«مجمع البحار» مظفر علی شاه کرمانی؛ 4.«ترجمة توحیدالرضا» علامه مجلسی؛ 5.«خلاصة الترجمان فی تأویل خطبة البیان» دهدار عبائی، فارسی؛ 6. «فائده ای در بیان بیست و هشت اسم الهی»؛ 7.«یک قصیده» در یک صفحه.
این مجموعه به خط نسخ و نستعلیق بوده و در 163 صفحه است. از این مجموعه رساله های شماره یکم و دوم و چهارم در سال 1280ق توسط نائب الصدر در اسدآباد تهران استنساخ شده است.
میرزا محمدحسین نائب الصدر در شب دوشنبه23 ربیع الثانی1326ق فوت و در زیرزمین تکیة خاتون آبادی به خاک سپرده شد. در فهرست نسخه های خطی کتابخانة آیت الله گلپایگانی، نسخه ای که به خط سید علی خاتون آبادی معرفی شده، گفته شد که دو یادداشت در آغاز آن آمده که اولی به خط خود نائب الصدر و تاریخ تولد و فوت پدرش بوده و یادداشت دیگر تاریخ فوت خود نائب الصدر به خط فرزندش سید ابوالفضل می باشد: «وفات مرحوم مغفور مبرور خلد آشتیان العالم العامل الوحید فی زمانه فی القدس و الورع، الحاج میر محمدحسین الشهیر بنائب الصدر، لیلة دوشنبه 23 شهر ربیع الثانی1326 و کان قبل طلوع الصبح بساعة، کتبه الاحقر ابوالفضل بن محمدحسین بن محمدصادق الحسنی الحسینی الخاتون آبادی».
وی دارای سه فرزند پسر به نامهای، میر محمدصادق خاتون آبادی، سید ابوالفضل و سید مرتضی خاتون آبادی و سه دختر داشته که دامادهای او عبارتند از: سید میرزا عبدالرزاق احمدآبادی، میرزا محمدحسین اژه ای و سید محمدتقی مدرس پاقلعه ای بوده اند.
از فرزندانش میر محمدصادق مدرس خاتون آبادی، عالم زاهد و فقیه مجتهد و از شاگردان آقا سید محمدکاظم یزدی، آخوند ملا محمدکاظم خراسانی بوده است. وی از مدرسان بزرگ در حوزة علمیه اصفهان بوده و شاگردان بسیاری را تربیت نمود. او عالمی وارسته و به دور از علایق دنیوی بود و عمر خود را به قناعت و زهد سپری نمود و در سال 1348ق فوت و در بقعة تکیة سیدالعراقین به خاک سپرده شد.
از فرزندان دیگرش سید ابوالفضل خاتون آبادی، در اصفهان متولد و نزد علمای شهر تحصیل کرده و سپس به انجام وظایف شرعی مشغول شد. در مسجد ساروتقی و مدرسة ملا عبدالله اقامه نماز جماعت می نمود و در این مدرسه تدریس می کرد. وی در شب 11 رمضان1388ق در تهران فوت و در شهر مقدس قم مدفون گردید.
فرزند دیگرش حجة الاسلام سید مرتضی خاتون آبادی، عالم فاضل، متوفی شوال1315ق مدفون در بقعة سیدالعراقین، در کنار برادرش میر محمدصادق خاتون آبادی، است.
از نوادگان تأثیرگذار ایشان در قرن حاضر می توان شهید مظلوم آیت الله دکتر بهشتی، آیت الله میرزا علی محمد اژه ای ، پدر شهید علی اکبر اژه ای و سید محمدتقی فقیه «صاحب مکیال المکارم» را نام برد.

 

 

 


زندگی نامه مشروح


فرزند سید محمدصادق خاتون آبادی ابن میر محمدرضا ابن استادالکل، علامه میرزا ابوالقاسم مدرس، از علمای فاضل و ادیب اصفهان در نیمه دوم قرن سیزدهم و اوایل قرن چهاردهم هجری است.
محدث بزرگ حاج شیخ عباس قمی در مورد سید محمدصادق خاتون آبادی می نویسد: «عالم فاضل کامل ورع تقی نقی، جامع معقول و منقول و مدرس در اغلب علوم بوده، اکثر علما بلاد از تلامذة او بودند. امامت کرد در جامع عباسی مدت سی و دو سال، ازهد اهل زمان خود بوده، چهل سال روزه گرفته و به اندک چیزی تعیش کرده و در مدت عمر خود در مجلس حکام و سلاطین داخل نشده؛ مگر یک شب به جهت محاجه با میرزا علی محمد باب با حضور فهول علمای اصفهان. اخذ کرده بود علم فقه را از محقق قمی و شیخ محمدتقی (رازی) صاحب حاشیه بر معالم و علم حکمت و کلام را از مولی علی نوری و ملا محراب (گیلانی) و ملا اسماعیل خواجویی».
از آثار سید محمدصادق خاتون آبادی «کشف الحق»، شرحی از چهل حدیث؛ یعنی39 حدیث در خصوص امام زمان و یک حدیث در خصوص رجعت، است که پس از مذاکره در اثبات وجود حضرت ولی عصر(عج) نگاشته است. این اثر یک بار چاپ سنگی شده و در سال 1361ش نیز با تصحیح سید داود میرصابری چاپ شده است.
فرزندش نائب الصدر در یادداشتی در آغاز نسخه ای به خط سید علی خاتون آبادی که در فهرست نسخه های خطی کتابخانه آیت الله گلپایگانی معرفی شده است، تاریخ تولد و فوت پدر را به ترتیب 1207ق و در شب جمعه14 رجب 1372ق آورده است.
میرزا محمدحسین نائب الصدر در تکمیل علوم دینی از محضر بزرگانی همچون شیخ مرتضی انصاری و حاج ملا علی کنی استفاده نموده است
از آثارش کتابی است در دو مجلد «شجره نامه سادات خاتون آبادی» که در سال 1323ق به اتمام رسیده است.
از دیگر آثارش می توان رساله «یادداشتهای تاریخچه» را نام برد. اثری در شرح حال امامزاده هارونیه (موسی بن جعفر) که در سال1414ق بواسطه مرمت بقعه و ساخت ضریح جدید این امامزاده توسط عالم فاضل زاهد میرزا علی محمد اژه ای نگاشته شده است. ایشان علاوه برچند کتاب که به عنوان منبع این شرح حال ذکر می نماید، به رساله ای تحت عنوان«یادداشتهای تاریخیه» از میرزا محمدحسین خاتون آبادی معروف به نائب الصدر، نیز اشاره کرده است. این شرح حال به صورت کتیبه ای با برش چوب در سال مذکور تهیه و در امامزاده هارونیه نصب گردیده است.
از آثار کتابت وی مجموعه ایی شامل هفت رساله است که فهرست آن چنین است:
1.«سیر و سلوک فارسی»؛ 2.«سیر و سلوک» فارسی، بحرالعلوم؛ 3.«مجمع البحار» مظفر علی شاه کرمانی؛ 4.«ترجمة توحیدالرضا» علامه مجلسی؛ 5.«خلاصة الترجمان فی تأویل خطبة البیان» دهدار عبائی، فارسی؛ 6. «فائده ای در بیان بیست و هشت اسم الهی»؛ 7.«یک قصیده» در یک صفحه.
این مجموعه به خط نسخ و نستعلیق بوده و در 163 صفحه است. از این مجموعه رساله های شماره یکم و دوم و چهارم در سال 1280ق توسط نائب الصدر در اسدآباد تهران استنساخ شده است.
میرزا محمدحسین نائب الصدر در شب دوشنبه23 ربیع الثانی1326ق فوت و در زیرزمین تکیة خاتون آبادی به خاک سپرده شد. در فهرست نسخه های خطی کتابخانة آیت الله گلپایگانی، نسخه ای که به خط سید علی خاتون آبادی معرفی شده، گفته شد که دو یادداشت در آغاز آن آمده که اولی به خط خود نائب الصدر و تاریخ تولد و فوت پدرش بوده و یادداشت دیگر تاریخ فوت خود نائب الصدر به خط فرزندش سید ابوالفضل می باشد: «وفات مرحوم مغفور مبرور خلد آشتیان العالم العامل الوحید فی زمانه فی القدس و الورع، الحاج میر محمدحسین الشهیر بنائب الصدر، لیلة دوشنبه 23 شهر ربیع الثانی1326 و کان قبل طلوع الصبح بساعة، کتبه الاحقر ابوالفضل بن محمدحسین بن محمدصادق الحسنی الحسینی الخاتون آبادی».
وی دارای سه فرزند پسر به نامهای، میر محمدصادق خاتون آبادی، سید ابوالفضل و سید مرتضی خاتون آبادی و سه دختر داشته که دامادهای او عبارتند از: سید میرزا عبدالرزاق احمدآبادی، میرزا محمدحسین اژه ای و سید محمدتقی مدرس پاقلعه ای بوده اند.
از فرزندانش میر محمدصادق مدرس خاتون آبادی، عالم زاهد و فقیه مجتهد و از شاگردان آقا سید محمدکاظم یزدی، آخوند ملا محمدکاظم خراسانی بوده است. وی از مدرسان بزرگ در حوزة علمیه اصفهان بوده و شاگردان بسیاری را تربیت نمود. او عالمی وارسته و به دور از علایق دنیوی بود و عمر خود را به قناعت و زهد سپری نمود و در سال 1348ق فوت و در بقعة تکیة سیدالعراقین به خاک سپرده شد.
از فرزندان دیگرش سید ابوالفضل خاتون آبادی، در اصفهان متولد و نزد علمای شهر تحصیل کرده و سپس به انجام وظایف شرعی مشغول شد. در مسجد ساروتقی و مدرسة ملا عبدالله اقامه نماز جماعت می نمود و در این مدرسه تدریس می کرد. وی در شب 11 رمضان1388ق در تهران فوت و در شهر مقدس قم مدفون گردید.
فرزند دیگرش حجة الاسلام سید مرتضی خاتون آبادی، عالم فاضل، متوفی شوال1315ق مدفون در بقعة سیدالعراقین، در کنار برادرش میر محمدصادق خاتون آبادی، است.
از نوادگان تأثیرگذار ایشان در قرن حاضر می توان شهید مظلوم آیت الله دکتر بهشتی، آیت الله میرزا علی محمد اژه ای ، پدر شهید علی اکبر اژه ای و سید محمدتقی فقیه «صاحب مکیال المکارم» را نام برد.