سید حسین خاتون آبادی

سید حسین خاتون آبادی

سید حسین خاتون آبادی

شهرت:

آزاد-خاتون آبادی
تاریخ وفات (قمری/شمسی):
1359/07/07
محل مزار:
و بقعه خاتون آبادی
زمینه فعالیت:
شاعر
فرزند میرزا محمود، متولد 1277ش، شاعر و ادیب و خوشنویس دانشمند، تخلص به «آزاد»، تحصیلاتش را در اصفهان و نجف به اتمام رسانیده، به تدریس در مدارس اداره فرهنگ مشغول شد. وی متبحر در طب سنتی، علم الانساب، علوم غریبه، تاریخ، ادبیات نقاشی و طراحی بوده، خطوط ثلث، نسخ و کوفی را خوش می نوشت. در اصفهان در مدارس حقایق، جده کوچک و در تهران مدرسه شیخ عبدالحسین، آصفیه، سیروس و در نجف اشرف در مدرسه علمیه نجف تحصیل نمود. مسلط به زبان عربی و آشنای با زبان های روسی، فرانسه و انگلیسی بود. خدمت فرهنگی او در مدارس شهرهای ساوجبلاغ تهران، ابرقو، شهرضا، اردکان، اصفهان و مدرسه چهارباغ بوده و دارای مدال علمی درجه اول از وزارت معارف و اوقاف و صنایع مستظرفه در سال 1314ش می باشد. وی دارای20 تألیف از جمله: «جنگل مولی» در تاریخ و «اغصان طیبه» در شجره نامه سادات است. وی دارای 184 تابلو نقاشی خط، 9 طومار و 69 شجره نامه در اقصی نقاط ایران است. او در 7 مهر 1359ش وفات کرد.

زندگی نامه مشروح
. ادیب شاعر، فرزند عالم فاضل جلیل، میر محمود خاتون آبادی ابن میر سید علی بن میر محمد صادق بن میر محمد رضا بن علامه میرزا ابوالقاسم مدّرس خاتون آبادی.
وی در غرّه ماه رمضان 1316ق در محله پاقلعه اصفهان متولـد شد
سیدحسین در دبستان حقایق که مؤسس آن مرحوم سیدمحمد حقایق از سادات داراب شیراز بود، مشغول به تحصیل شد و پس از پنج سال به علت تعطیل شدن مدرسه حقایق، در مدرسه جده کوچک حجره گرفت و به تحصیل مقدمات پرداخت. چند سالی در این مدرسه به تحصیل علوم دینی و ادبی پرداخت و پس از آن عازم تهران شد و مدتی در مدرسه شیخ عبدالحسین و چندی نیز در مدرسه آصفیه، در یکی از حجرات ساکن شد و روزها در مدرسه سیروس به تحصیل علوم جدید پرداخت. پس از آن به نجف اشرف مشرّف گردید و تا اندازه ای فقه و اصول و مختصری حکمت فرا گرفت.
چندی نیز از روی علاقه به تحصیل طب قدیم همت گماشت و در مطب میرزا عبدالباقی حکیم باشی ساکن محله پاقلعه اصفهان، و فرزندش میرزا اسماعیل وثیق الحکماء شاگردی نمود. وی در طول سـی سـال مسافرتهـای فرهنگـی کـه بـا بسیـاری از دانشمندان و اطبـا و حکمـا ملاقـات داشـت، بـه مناسبتهای مختلف از وجود آنها استفاده می نمود. در سال 1322 ش به وطن بازگشت و اوراقی را که جمع کرده بود، دسته بندی نمود.
آثار و تألیفات:
1- العالم و التمدن، در شرح خطبه حضرت امیر مؤمنان - علیه السلام- راجع به پیدا شدن عالم؛
2- جنگل مولی، در تاریخ و آثار باستانی ایران، تاریخ و جغرافیای ابرقوه، و مطالب متفرقه در رؤس علوم؛
3- مسائل حساب و هندسه، نهصد و پنجاه مسأله حساب (یک دوره کامل)، سیصد مسأله هندسه (هندسه سطحی)؛
4- مقیاسات جدید ایران، تطبیق مقیاسات قدیم با جدید و بالعکس؛
5- راهنمای هیئت و تقویم، در هیئت و تطبیق سالهای قمری، میلادی و شمسی به یکدیگر؛
6- فلسفه احکام، از راه تجربی و علوم طبیعی؛
7- خزینه آزاد، در علوم غریبه؛
8- چنته آزاد، متفرقه؛
9- اغصان طیبه، در نسب نامه سادات و شرح احوال آنها، در دو جلد؛
10- مقام زن در اجتماع، شامل مسائل بهداشتی، طبی، اقتصادی، خانه داری و کلیه امور زنان، در 52 فصل؛
11- تاریخ مدرسه چهار باغ، از آغاز بنای مدرسه و تولیت آن تا عصر حاضر و رقبات موقوفات و درآمد و هزینه آن؛
12- احتیاجات روحی بشر، در اعمال روحی و طریقه آن و گرفتن نتیجه از اعمال؛
13- دیوان اشعار، شامل قصیده، غزل و تفسیر بعضی آیات و روایات. قسمتی از این اشعار در زمان حیات مؤلف با عنوان «کلیات آزاد» در چاپخانه ربانی اصفهان طبع شده است؛
14- طب آزاد، در بیماریهای متعلق به یک عضو و ذکر سبب پیدایش، علامت و راه مداوای آن، در 28 فصل؛
15- موسیقی، در پیدایش و دوایر قدیم و جدید و علما موسیقی؛
16- مزرعه آزاد، در سبزی کاری دوره سال، و دستور نگاهداری باغچه سبزی؛
17- تاریخ اصحاب رسّ، در تفسیر آیه « و عاداً و ثمود» ( سورة فرقان، آیة 40) و دستوارات ملهمه و بعضی قواعد؛
18- تاریخ آزاد، شرح حال سلاطین، با جدول هر سلسله و پیدایش صنایع و اختراعات در عصر هر سلطانی، از هخامنشیان و پیشدادیان تا انقلاب اخیر ایران و ظهور سلسله پهلوی.
19- هندسه،برای کلاسهای 5و 6 ابتدایی؛
20- نور الابصار، در احوالات امام جمعه های اصفهان و تهران،
21- تحفه درویش؛
22- شرح نصاب الصبیان
از امتیارات مرحوم آزاد، ثبت حوادثی است که در طی مأموریتهای اداری خود به مناطق مختلف با آنها روبه رو شده است؛ چنانکه هر کدام از آنها را در قالب حکایتی در کتب خود به مناسبت موضوع ضبط کرده است.
امتیاز دیگر وی، خوشنویسی و ذوق ادبی او در خطوط مختلف، به ویژه ثلث است. در همین زمینه حتی قرآن را تا جزء 13 به خط کوفی کتابت کرد و کتاب تاریخ ناصری را در دو جلد در هفتصد صفحه با خط نسخ نگاشت. وی تألیفات زیادی را با خط و تزیینات زیبا به نگارش درآورده است.
مرحوم آزاد در انجمن ادبی شیدا در سالهای 96- 1295 ق - که در روزهای جمعه برگزار می شد- با شعرا و ادبای اصفهان آشنا شد و در این راه از تشویق آخوند ملا عبدالکریم گزی که در این جلسات حضور می یافت، برخوردار گردید. آشنایی با این محافل، روحیه شاعری و ذوق ادبی وی را تحریک کرد و به پیشنهاد مرحوم گزی و تأیید میرزا عباس شیدا، تخلص «آزاد» را انتخاب کرد.
وی می نویسد: مدتی که در اصفهان اقامت داشتم، بیشتر روزهای جمعه را در این انجمن ( شیدا) شرکت می نمودم و گاهی هم غزل و گاهی قصیده می گفتم، ولی زیاد نه. طبعم مایل به غزل بود و نه پیروی می کردم.
در مأموریت ابرقو که برای نمایندگی معارف آنجا منصوب شده بود، دفترچه اشعارش مفقود شد و مدتی از گفتن شعر دوری کرد، ولی بعدها به مناسبت سنین عمر و پیش آمد روزگار، اشعاری را سرود که بخشی از آنها در دفتری به نام« کلیات آزاد » در زمان حیات شاعر چاپ شد.
سرانجام سید حسین خاتون آبادی در7 مهر ماه 1359ش/19 ذی قعده 1400ق وفات یافت و در تکیه خاتون آبادی به خاک سپرده شد