محمد تقی اسعد بختیاری

محمد تقی اسعد بختیاری

محمد تقی اسعد بختیاری

شهرت:

ضیاءالسلطان و امیر جنگ
تاریخ وفات (قمری/شمسی):
1343/01/09
محل مزار:
میر فندرسکی
زمینه فعالیت:
سیاستمدار
نماینده مجلس، سناتور، ایل بیگی بختیاری. محمدتقی خان اسعد بختیاری، ملقّب به ضیاءالسلطان و سپس امیر جنگ، در سال1267ش، فرزند حاج علی قلی خان، سردار اسعد دوم، در میان سیاه چادرهای ایل بختیاری متولد گردید. محمدتقی خان در دوران کودکی به تکمیل تحصیلات خود در مدارس اصفهان و فراگیری زبان انگلیسی مشغول شد.
وی از سوی پدر به فرماندهی سواران منصوب شد وی جزو مشروطه خواهان بود و پس از فتح تهران وارد شهر شد. وی به امیر جنگ ملقب گردید.وی در فعالیتهای سیاسی شرکت داشت تا جائیکه در دوره رضا شاه زندانی شد.
با سقوط رضا شاه و آزادی محمدتقی خان، وی بار دیگر فعالیتهای سیاسی و اداری خود را آغاز نمود. او در دوره چهاردهم مجلس شورای ملی، برای پنجمین و آخرین بار از دزفول به نمایندگی انتخاب شد و از 16 اسفند 1322 تا 21 اسفند 1324 نماینده مجلس بود. در همین مجلس، عضو فراکسیون دموکرات گردید و از سوی نمایندگان به ریاست مجلس برگزیده شد.
محمدتقی خان اسعد در اسفند 1332ش به عنوان سناتور انتصابی محمدرضا شاه پهلوی از شهر اصفهان به مجلس سنا راه یافت.
او سرانجام در 9 فروردین 1343ش درگذشت و در تکیه میر قبرستان تخت فولاد اصفهان دفن گردید.

زندگی نامه مشروح
نماینده مجلس، سناتور، ایل بیگی بختیاری. محمدتقی خان اسعد بختیاری، ملقّب به ضیاءالسلطان و سپس امیر جنگ، در سال1267ش، در میان سیاه چادرهای ایل بختیاری متولد گردید.
پدرش حاج علی قلی خان، سردار اسعد دوم، فرزند حسین قلی خان ایلخانی کل بختیاری و مادرش، بی بی صنم سلطان، دختر خواجه خلیل خان ابدال وند بود. سردار اسعد دوم، پدر محمدتقی خان از خانهای برجسته و با نفوذ ایل بختیاری در دوره قاجار، یکی از فاتحان تهران و تا زمان مرگ، دارای مناصبی چون وزارت داخله و وزارت جنگ در کابینه های مختلف مشروطیت و نمایندگی مجلس شورای ملی بوده است.
محمدتقی خان در دوران کودکی به تکمیل تحصیلات خود در مدارس اصفهان و فراگیری زبان انگلیسی مشغول شد.
دوران نوجوانی وی مصادف با سرکوبی مشروطه خواهان توسط محمدعلی شاه در 23 جمادی الاول 1326ق گردید. محمدتقی خان که در آن هنگام به ضیاءالسلطان ملقب شده بود، از سوی پدر به فرماندهی یک دسته از سواران منصوب گردید. بختیاری ها به همراه سایر مجاهدان مشروطه خواه در 27 جمادی الثانی1326ق قوای محمدعلی شاه را شکست دادند و تهران را فتح کردند. پس از این پیروزی، محمدتقی خان با اقامت و سکونت مجدد در قلعة اربابی پدرش در جونقان اداره امور زندگی ایلی را در غیاب پدر و برادر بزرگتر از خود دوباره از سرگرفت. کلود انه، جهانگرد، نویسنده و روزنامه نگار فرانسوی که در بهار1910م/1328ق در جونقان چهارمحال و بختیاری میهمان ضیاءالسلطان بوده و با او دیدار داشته است، ویژگی های فردی و اخلاقی وی را توصیف می کند. در سال 1329ق. محمدعلی میرزای مخلوع دوباره به قصد استرداد تاج و تخت، حملات خود را به مشروطه از سر گرفت و نیروهای ضد انقلاب در شهرها شروع به فعالیت کردند و به همین علت، در شعبان1330ق ضیاءالسلطان و سلطان علی خان شهاب السلطنه بختیاری و یپرم خان ارمنی در رأس نیروهای بختیاری و ارمنی برای سرکوبی قوای سالارالدوله از تهران به سوی زنجان و سپس به طرف همدان حرکت نمودند. اگر چه آنها از زنجان تا همدان بر قوای ضد انقلابی سالارالدوله پیروز شدند، اما یپرم خان ارمنی در قلعه شورجه به قتل رسید.
مدتی بعد ضیاءالسلطان و شهاب السلطنه با چهارصد سوار بختیاری به سوی کرمانشاه عازم شدند تا عبدالحسین میرزا فرمانفرما، والی آن جا را در جنگ با سالارالدوله یاری نمایند. ضیاءالسلطان در جنگ با داوود خان کلهر، از فرماندهان ضد انقلاب، تلاش زیادی از خود نشان داد و باعث شکست شورشیان طرفدار سالارالدوله گردید به همین جهت، در سال 1330ق محمدتقی خان ضیاءالسلطان به علت نشان دادن شجاعت و رزم آوری خود در جنگ با ضد انقلاب، از سوی دولت به امیر جنگ ملقب گردید.
مدت کوتاهی بعد در محرم 1331ق بود که دولت مشروطه، حکومت اصفهان را به شراکت به سلطان محمدرضا سردار اشجع، از جناح حاجی ایلخانی و محمدتقی خان امیر جنگ، از جناح ایلخانی به عنوان قائم مقام او واگذار نمود. اما امیر جنگ در محرم 1331ق/ دی 1291ش در غیاب سردار اشجع با گرفتن حکومت اصفهان از عموی خود، خسروخان سردار ظفر حاکم مستعفی و قبلی، خود به تنهایی اداره امور این ایالت را در دست گرفت.
در سال 1335ق/1295ش جعفرقلی خان سردار بهادر به حکومت اراک و ثلاث منصوب گردید، اما چون در همان زمان به وزارت پست و تلگراف رسید، بنابراین امیر جنگ برادر کوچکتر خود را به حکومت این ناحیه فرستاد. مدتی بعد در بحبوحه جنگ جهانی اول، به نوشته سردار ظفر، با اصرار و فشار کاپیتان نوئل انگلیسی، امیر جنگ به مقام ایل بیگی بختیاری منصوب گردید.
در مرداد 1301ش نیروهای ارتش ایران در گذرگاه شلیل، واقع در مرز چهارمحال بختیاری و خوزستان مورد حمله سواران بختیاری واقع شده، تلفات و خسارات سنگینی بر آنها وارد گردید. با وقوع حادثه شلیل، امیر جنگ به نمایندگی از طرف خوانین جناح ایلخانی و نصیرخان سردار جنگ از طرف خوانین جناح حاجی ایلخانی، در مذاکرات با رضاخان وزیر جنگ و دیگر مقامات دولتی شرکت جستند و سرانجام با پرداخت 000/150 تومان خسارت از سوی خوانین بختیاری به دولت، بحران شلیل را فیصله دادند. در هنگام تصّدی مقام ایل بیگی بختیاری توسط امیر جنگ در سال 1302ش بود که مریان کوپر سیاح، مستندساز و کارگردان آمریکایی فیلم مستند علف درباره کوچ بختیاری، در اطراف شوشتر با وی دیدار نمود. کوپر چهره جالبی از امیر جنگ ترسیم می کند.
با بروز قیام سعادت به وسیله شیخ خزعل بر ضد رضا خان پهلوی و در حمایت از احمدشاه قاجار و پیوستن بعضی از خوانین بختیاری، همچون امیر مجاهد به آن، رضا خان نخست وزیر که از اتحاد و همکاری خوانین با شیخ خزعل بشدت نگران بود، تصمیم گرفت تا با انتصاب خوانین متنفذ و قدرتمند بختیاری به حکومت بر ایل و به دست آوردن رضایت آنها، از پیوستن آنها به شیخ و قیام سعادت جلوگیری نماید. بنابراین، به دستور رضاخان نخست وزیر، جلسه خوانین بختیاری با حضور امیر اقتدار وزیر داخله در 30 مهر 1303 در اصفهان برگزار شد و پس از مذاکرات طولانی، سردار محتشم و امیر جنگ از ایلخانی و ایل بیگی بختیاری استعفا دادند و خسرو خان سردار ظفر و نصیرخان سردار جنگ به ترتیب به این دو مقام منصوب گردیدند.
در شهریور 1304ش امیرجنگ با انتخاب از سوی اهالی شهر ساوه به نمایندگی پنجمین دوره مجلس شورای ملی، دوران حیات پارلمانی خود را آغاز نمود. در همین مجلس بود که در جلسه تاریخی 9 آبان 1304ش امیرجنگ هم جزو عده کثیری از نمایندگان بود که رأی به انقراض سلطنت قاجار و واگذاری حکومت موقت رضاخان پهلوی داد.
به هنگام تشکیل مجلس مؤسسان برای تعیین کردن تکلیف سلطنت ایران در 15 آذر1304ش امیر جنگ نیز از ساوه انتخاب شد و در جلسه 22 آذر رأی به واگذاری سلطنت رضاخان پهلوی داد و بدین وسیله در تحکیم پایه های رژیم پهلوی نقش ایفا کرد. در اردیبهشت 1305ش به عنوان نماینده مردم دزفول در ششمین دوره مجلس شورای ملی انتخاب گردید. در این مجلس، محمدتقی خان اسعد و عموزاده اش، امیرحسین خان ایلخان ظفر به عضویت فراکسیون آشتیانی در آمدند و سپس با فراکسیون تدین ائتلاف کردند. در اسفند 1306ش سردار جنگ به سمت ایلخانی و امیر جنگ به سمت ایل بیگی بختیاری منصوب گردیدند. در سال1307ش امیرجنگ برای بار دوم از شهر دزفول به نمایندگی هفتمین دوره مجلس شورای ملی انتخاب گردید. او در سفر رضا شاه به خوزستان در سال 1307ش به همراه بعضی دیگر از خوانین بختیاری در التزام رکاب شاه بود. محمدتقی خان اسعد در دوره هشتم مجلس شورای ملی باز هم از شهر دزفول به نمایندگی انتخاب گردید و از 24 آذر 1309 تا 24 دی 1311ش نمایندگی مردم این شهر را داشت. در نهمین دوره مجلس شورای ملی، اسعد برای چهارمین بار از شهر دزفول به نمایندگی انتخاب گردید. اگر چه این مجلس از 24 اسفند 1311ش آغاز به کار نمود، اما امیر جنگ نتوانست آن را به پایان برساند، زیرا پس از وقوع دستگیری و زندانی شدن جعفرقلی خان اسعد، وزیر جنگ رضا شاه و برادر محمدتقی خان در آذر 1312ش، سایر خوانین بختیاری نیز دستگیر و روانه زندان شدند. محمدتقی خان اسعد نیز از این قاعده مستثنا نبود و او نیز روانه زندان گردید.
محمدتقی خان اسعد از آن هنگام تا شهریور 1320 و سقوط دولت رضا شاه، در زندان به سر برد. طی همین دوره طولانی بود که عده زیادی از خوانین بختیاری و از جمله دو برادر محمدتقی خان به نامهای جعفرقلی خان اسعد و خان بابا اسعد در زندان به قتل رسیدند.
با سقوط رضا شاه و آزادی محمدتقی خان ، وی بار دیگر فعالیتهای سیاسی و اداری خود را آغاز نمود. او در دوره چهاردهم مجلس شورای ملی، برای پنجمین و آخرین بار از دزفول به نمایندگی انتخاب شد و از 16 اسفند 1322 تا 21 اسفند 1324 نماینده مجلس بود. در همین مجلس، عضو فراکسیون دموکرات گردید و از سوی نمایندگان به ریاست مجلس برگزیده شد.
محمدتقی خان اسعد در اسفند 1332ش به عنوان سناتور انتصابی محمدرضا شاه پهلوی از شهر اصفهان به مجلس سنا راه یافت.
او سرانجام در 9 فروردین 1343ش درگذشت و در تکیه میر قبرستان تخت فولاد اصفهان دفن گردید. از مهمترین همسران محمدتقی خان می توان از بی بی هما، دختر سردار محتشم و فخر الملوک، دختر معین الدوله نام برد.