میرزا علی آقا جهاداکبر ( خراسانی)

میرزا علی آقا جهاداکبر ( خراسانی)

میرزا علی آقا جهاداکبر ( خراسانی)

شهرت:

جهاداکبر ( خراسانی)
تاریخ وفات (قمری/شمسی):
1325/01/25
محل مزار:
  و بقعه فاضل هندی
زمینه فعالیت:
روزنامه نگار
فرزند سید جعفر، فاضل ادیب، روزنامه نگار، به علت انتشار روزنامه «جهاد اکبر» به همین نام معروف شد. در اصفهان و یزد در عدلیه فعالیت می نمود. بعداً در صف آزادی خواهان مشروطه قرار گرفت. در سال 1304ش برای مجلس مؤسسان انتخاب و راهی تهران شد. اما صراحت لهجه و درستکاری جهاداکبر، مانع از ماندن او در تهران شد. وی در 25 فروردین 1325ش فوت نمود
زندگی نامه مشروح
میرزا علی آقا خراسانی، معروف به جهاد اکبر؛ فاضل ادیب، روزنامه نگار و مدعی العموم عدلیه اصفهان، فرزند سید جعفر بن سید یوسف قائنی خراسانی. در اصفهان متولد شد و بعدها به علت انتشار روزنامة جهاد اکبر، به همین نام مشهور شد. خاندان او«همه در فضل و دانش، از فضلا و دانشمندان اصفهان به شمار می رفتند».
از تاریخ تولدش اطلاعی در دست نیست. پدرش با تمام تنگدستی و کار کشاورزی، تمایل زیادی به تحصیل فرزندش نشان می داد، لاجرم به مکتبش سپرد. سعی بلیغ او در علم آموزی باعث شد تا خیلی زود با زبانهای انگلیسی و عربی آشنا شود و دروس حقوقی را کامل فرابگیرد. سپس در خدمت وزارت دادگستری درآمد. مدتها در وزارت دادگستری مدعی العموم اصفهان بود، تا این که او را به «یزد» خواندند و در آنجا به ریاست دادگستری تعیینش نمودند.
« جهاد اکبر در طول مدت اشتغال به خدمات قضایی خود- چه در اصفهان و چه در سایر شهرستانها- پیوسته بایک روح آزاد منشی، مصدر کار بود.» اما تحولات سیاسی زمان او، پایش را به سیاست گشود و جهاد اکبر نیز در صف آزادیخواهان قرار گرفت. علاوه بر امور قضایی، فعالیتهای سیاسی خود را نیز در قالب نوشته ها و پس از آن انتشار روزنامه جهاداکبر ادامه داد و در آن، مقالات تند خود را علیه شاه و استبداد او منتشر کرد، تا اینکه به سال 1304ش برای مجلس مؤسسان انتخاب و روانة تهران شد، اما صراحت لهجه و درستکاری جهاداکبر، مانع از ماندن او در تهران شد.» حتی « موقعی که داور تشکیلات سابق عدلیه را به هم زد، مانع از این شد که مجدداً به کار قضاوت مشغول شود. بدین جهت با اصرار، شغلی قبول نکرد و با کمال آزاد منشی به زندگی خود ادامه داد».
در ایام شباب، مشغله های روزمره چنان احاطه اش کرده بود که فرصت تشکیل خانواده نیز تا سه سال آخر عمر از او گرفته شد « هر چند در دوسه سال آخر با دوشیزه ای ازدواج کرد، ولی از وی فرزندی باقی نماند».
جهاداکبر، عمر خود را در راه خدمت به مردم و مبارزه با جهل و استبداد و در کمال صداقت و پاکدامنی سپری نمود و به روزگار خود نیز «به پاک طینتی و حْسن خلق شد مشهور»(شعر جابری انصاری به مناسبت فوت آن مرحوم) و از مال دنیا نه چیزی داشت و نه بر جای گذاشت.« بزرگترین دلیل بر پاکدامنی و عفت آن مرحوم، تهی دستی و نداشتن مال و ثروت دنیوی است که تا آخر عمر هم- چه در اصفهان و چه در تهران- نتوانست برای خود خانه ای بنا کند».
چندی از تأسیس مجلس (مشروطیت) نمی گذرد که روزنامه جهاد اکبر شروع به کار کرده، شماره های نخستین آن بیشتر علمی و اجتماعی و حاوی نصایحی در آگاهی و شناخت بیشتر مردم در امور اجتماعی است تا مطالب سیاسی، اما از شمارة هشت به بعد، رفته رفته به وقایع سیاسی شهر اصفهان و دیگر شهرها، بیشتر اشاره شده است و چون میرزا علی آقا خراسانی، خود شخصیتی سیاسی و مشروطه خواه و حاضر در بسیاری از صحنه ها و فعالیتهای سیاسی آن زمان بوده، مقالات او در این زمینه، بسیار شیوا و متقن و مشتمل بر تظلم و دادخواهی از حکّام مستبد و طرفداران استبداد است. به صورتی که « مقالات متنوع و اخبار گوناگون این روزنامه در آن تاریخ هم مورد توجه بود و هم روزنامه حبل المتین منتشره در هندوستان و چهره نما و حکمت در مصر کراراً مقالاتی از این روزنامه نقل نموده اند».
با مخالفت محمد علی شاه با اساس مشروطیت و آزادیخواهی و برافراشتن علم مخالفت با مشروطه طلبان- که منجر به حوادث شوم و کودتای 23 جمادی الاول 1326ق و بمباران مجلس شد- تمامی جراید تعطیل شدند و مدیران جراید مخالف استبداد که علیه محمد علی شاه با قلمهای تند و شدید الحنی به مبارزه برخاسته بودند، اغلب کشته یا دستگیر شده و یا از مملکت فرا می کردند، اما جهاداکبر همچنان بر جای بود و مقاومت می کرد. هر چند روزنامه اش«موجبات خاص شکایات محمدعلی شاه شده بود و طهران کوشش داشت آن را خفه و توقیف نماید»، ولی پس از هشت ماه تعطیلی با فتح تهران و سقوط محمدعلی شاه از قدرت و فرار او از ایران، مجدداً فعالیت خود را شروع و با مقالات مفصل در این زمینه، شادیهای خود را ابراز نمود. از این پس، روزنامه به روند خود به بیش از یک سال، ادامه داد تا رجب 1327ق که دیگر منتشر نشد.
جهاد اکبر در کنار مقالات سیاسی، به مقالات علمی و اخلاقی و اجتماعی فراوانی اشاره می کند و همین امر باعث شهرت او در دیگر نقاط کشور شده است. جهاد اکبر با قلم و بیانی بسیار شیوا و ادیبانه نوشته شده که از این نظر بر دیگران برتری دارد، اما این روزنامه بیشتر جنبه های مثبت مسایل و حوادث را بیان و بررسی می کند تا جنبه های منفی و دیدگاه انتقادی این روزنامه در امور دولتی، بسیار کم است. جهاد اکبر نه تنها «اعلانات نافعه به حال دولت و ملت را مجاناً درج می کند»، بلکه اکثر مقالات خود را نیز در نصیحت و فهم و شناخت ملت قرار داده است. او دلسوز مردم و خواهان رفع جهل و فقر از مردم است و در این باب از تمامی بزرگان دولت و ملت کمک می خواهد.
او در خانواده ای معتقد به آیین اسلام و پایبند به آن متولد و بزرگ شده و خود بسیار بر این عقیده پایدار و مبلغ آن نیز هست. در اکثر مقالات او این امر نهفته است و همواره در مطالب و نوشته هایش، آیات الهی و احادیث ائمه اطهار - علیهم السلام- به چشم می خورد. او همواره خواهان ترقی اسلام و نجات مسلمانها است. اندیشة آزادی خواهی و آرمانهای آزادی خواهانه از مرام او و توصیه به حریّت و آزادی و حمیّت در پیشرفت، از نصیحت های مؤکد اوست.
آشنایی کامل جهاد اکبر با زبان انگلیسی و عربی باعث شده است تا ید طولایی در تاریخ ملل دیگر، خصوصاً اروپاییان داشته باشد و این در نوشته ها و مقالات تاریخی او بسیار نمودار است. آگاهی اش از مسایل سیاسی، او را به شخصیتی آگاه به مسایل روز مبدل کرده بود؛ به طوری که مسؤولان بزرگ شهر اصفهان با او همنشین می شدند.
سرانجام میرزا علی آقا خراسانی پس از ابتلا به بیماری و کسالت فراوان، در تاریخ دوشنبه 25 فروردین 1325ش /19جمادی الاول1365ق در اصفهان دارفانی را وداع گفت و جنازه او را با تجلیل و احترام لازم به تخت فولاد حمل نموده، در تکیة فاضلان به خاک سپردند.