میرزا مسیح خان دانشور علوی حافظ الصحه

میرزا مسیح خان دانشور علوی حافظ الصحه

میرزا مسیح خان دانشور علوی حافظ الصحه

شهرت:

حافظ الصحه
تاریخ وفات (قمری/شمسی):
1321/02/22
محل مزار:
  و بقعه فاضل هندی
زمینه فعالیت:
طبیب
میرزا مسیح خان دانشور علوی معروف به حافظ الصحه، فرزند موسى خان ناظم الاطباء فرزند میر سید عقیل علوی از سادات عقیلی ساکن اصفهان و برادر بزرگ سید نورالله عقیلی دانشور علوى است. وی در روز شنبه 28 ربیع الثانی سال 1286ق در اصفهان متولد شد.
جد اعلای آن میر سید حسین بن محمد هادی بن میر سید محمد عقیلی علوی خراسانی در دو قرن پیش آثاری از قبیل «مخزن الادویه» و «خلاصة الحکمه» و «ذخایر الترکیب» معروف به «قرابادین کبیر» از خود به یادگار گذارده و با این که دویست سال از تألیف و تصنیف آن ها می گذرد، هنوز هم مفید است.
وی در تأسیس مدرسه ایتام در اصفهان نیز کمک های شایانی نموده و به طوری که باغ مِلکی خود را برای تأمین قسمتی از هزینه های مدرسه ایتام در اختیار سید محمدعلی معین الاسلام (مؤسس مدرسه) قرار داد. علاوه بر این مدرسة اسلام را نیز مدیریت می کرد.
از خدمات حافظ الصحه تأسیس مطب المساکین در سال 1336ق است که با همت وی و کمک عده ای از خیرخواهان برای مداوای مجانی فقرا در سال مجاعه، تشکیل و خدمت زیادی به مساکین نمود.
دکتر دانشور علوی در تمام دورة حیات، اهم وظیفة خود را خدمت مردم می دانست و در این راه از هیچ نوع جان فشانی دریغ نمی کرد و در ضمن خدمت طبی، خدمات اجتماعی دیگر انجام داده است. در خدمت به میهن و مشروطه طلبی دارای عقایدی پاک بود و با جدیّت و فداکاری بی نظیر مادامی که قدرت داشت؛ بدون تظاهر از بذل مال در این راه مضایقه نمی کرد.
سرانجام این طبیب متعهد و آزادیخواه در روز سه شنبه 26 ربیع الثانی1361ق/22 اردیبهشت 1321ش درگذشت و در تکیه فاضلان در جوار جد و پدر خود به خاک سپرده شد.

زندگی نامه مشروح
میرزا مسیح خان دانشور علوی معروف به حافظ الصحه، فرزند موسى خان ناظم الاطباء فرزند میر سید عقیل علوی از سادات عقیلی ساکن اصفهان و برادر بزرگ سید نورالله عقیلی دانشور علوى است. وی در روز شنبه 28 ربیع الثانی سال 1286ق در اصفهان متولد شد.
جد اعلای آن میر سید حسین بن محمد هادی بن میر سید محمد عقیلی علوی خراسانی در دو قرن پیش آثاری از قبیل «مخزن الادویه» و «خلاصة الحکمه» و «ذخایر الترکیب» معروف به «قرابادین کبیر» از خود به یادگار گذارده و با این که دویست سال از تألیف و تصنیف آن ها می گذرد، هنوز هم مفید است.
از میرزا موسی خان ناظم الاطباء سه فرزند را می شناسیم: 1- میرزا عیسی خان افتخارالحکما که هم طبیب بوده و هم شعر می گفته و در 20 صفر 1320ق در تهران وفات نموده و در ایوان مقبرة ناصرالدین شاه در شاه عبدالعظیم مدفون است. 2- میرزا نظام الدین خان مصباح الاطباء که در سال1324ق فوت و در تخت فولاد دفن شده است. 3- میرزا مسیح خان دانشور علوی که تحصیلات خود را در زمان پدرش، توسط معلمان خصوصی در اصفهان تکمیل و بعد از فوت پدر روانة تهران شد و در سال 1304ق به دارالفنون تهران وارد شد و تحصیلات عالیة علمی و طب را به زبان فارسی تمام کرد و در سال 1309ق فارغ التحصیل گردید.
سید مصلح الدین مهدوى در مورد وی مى نویسد: « طبیب حاذق، پزشک ماهر، فاضل محبوب، از فارغ التحصیلان دارالفنون بوده، جمع کرد بین طب جدید و قدیم. و در تداوی بیماران و تفقد و دلجویى از حال ایشان الحق بى نظیر بود».
وی در سال 1310ق برای جلوگیری از وبای سال 1310خراسان، مأمور قرنطینة راه خراسان تا شاهرود و بسطام بود. پس از انجام این مأموریت در همان سال به فرمان ناصرالدین شاه به نشان و حمایل درجة اول سرهنگی مفتخر شد و مدت یازده سال در اصفهان مشغول طبابت به طور آزاد و خدمت به مردم بوده و در سال 1322ق از طرف وزارت علوم و معارف به دریافت یک قطعه نشان طلای علمی درجه اول مفتخر گردید. در سال 1328ق به عضویت مجلس حفظ الصحة دولتی درآمد و مأمور صحیحة اصفهان گشت. در سال 1331ق مأمور اولین تشکیل خدمت آبله کوبی مجانی عمومی در اصفهان و توابع و در سال 1335ق به سمت رئیس صحیه یا حافظ الصحه اصفهان منصوب شد. از سال 1295ش تا سال 1305ش، مشغول این خدمت بود. سپس تا سال 1308ش عهده دار ریاست صحیة بلدیه و در آبان ماه 1308 بنا به تقاضای خود ایشان از خدمت معاف و به طور آزاد مشغول خدمات و کارهای نوعی بوده اند. از شاگردان وی سیدعبدالرسول طبیبیان و دکتر سید شهاب الدین تبریزی ملقب به محی الحکمه اردستانی را می-شناسیم.
در بحبوحة حوادث مشروطه چون مدتی ریاست بهداری اصفهان را به عهده گرفت به حافظ الصحه ملقب شد. وى در فعالیت هاى سیاسى مشروطة اصفهان حضور داشته و از همراهان حاج آقا نوراللّه نجفى محسوب مى شد. در اولین دورة انجمن بلدیه به سمت نمایندة انجمن شهر از محلة چهارسو شیرازی ها انتخاب شد. در قضیة فتواى تحریم مالیات که توسط آیت اللّه خراسانى به تمام ایران صادر گردید، در اصفهان تمامى دکانها تعطیل شد و این تعطیلى چند روز به طول انجامید. اهالى شهر به واسطة تعطیلات چند روزه از حیث آذوقه و خوار و بار در مضیقه افتادند و عده اى شکایت به انجمن ولایتى بردند. اعضاى انجمن تصمیم گرفتند که هریک در محلة خود اصناف و دکان ها را به رفع تعطیلى و ادامة کسب و کار ترغیب نمایند. میرزا مسیح خان به عنوان یکى از اعضاى اصلى انجمن ولایتى مأمور شد که محلة شمس آباد، خلجا، چهارسو شیرازیها و محلة لنبان را دعوت به آرامش و باز نمودن دکان ها نماید.
وی در تأسیس مدرسه ایتام در اصفهان نیز کمک های شایانی نموده و به طوری که باغ مِلکی خود را برای تأمین قسمتی از هزینه های مدرسه ایتام در اختیار سید محمدعلی معین الاسلام (مؤسس مدرسه) قرار داد. علاوه بر این مدرسة اسلام را نیز مدیریت می کرد.
از خدمات حافظ الصحه تأسیس مطب المساکین در سال 1336ق است که با همت وی و کمک عده ای از خیرخواهان برای مداوای مجانی فقرا در سال مجاعه، تشکیل و خدمت زیادی به مساکین نمود.
همچنین در منابع، از وى در کنار حاج آقا نوراللّه نجفى و سیّد حسن مدرس و چند شخصیت برجسته دیگر به عنوان اعضاى اصلى انجمن ولایتى نام برده اند. علاوه بر این در دورة حکومت استبدادى اقبال الدوله در اصفهان، جهت مبارزه با عمّال استبدادى و حمایت از اصول مشروطیّت و اینکه علما و مردم را به حمایت از آن تشویق مى نمود، از وى نیز نام برده شده است. علاوه بر این وى در ترغیب بختیارى ها جهت قیام بر ضد استبداد، تلاش فراوان نمود و با سخنرانى هاى خویش آنان را به ادامة مبارزه تشویق کرد. بر این اساس می توان حاج آقا نورالله نجفی و مرحوم دانشور علوی را به عنوان رابط اصلى انجمن ولایتى و نیروهاى بختیارى نام برد.
همچنین در زمانى که محمّدعلى شاه با فرستادن نامه اى فریب آمیز کوشید به همراهی اش با ملت وانمود کند تا بدین وسیله آزادى خواهان را از حرکت به سمت تهران بازدارد، سخنان و راهنمایى هاى مسیح خان باعث شد که نیرنگ محمّدعلى شاه بى نتیجه بماند و بختیارى ها را با سخنانش تشویق به حرکت به سمت تهران نمود. سخنان وى در بین بختیارى ها چنان مؤثر واقع شد که تمام نیروهاى بختیارى آمادگى خود را براى پشتیبانى از مشروطیّت اعلام داشتند.
دکتر دانشور علوی در تمام دورة حیات، اهم وظیفة خود را خدمت مردم می دانست و در این راه از هیچ نوع جان فشانی دریغ نمی کرد و در ضمن خدمت طبی، خدمات اجتماعی دیگر انجام داده است. در خدمت به میهن و مشروطه طلبی دارای عقایدی پاک بود و با جدیّت و فداکاری بی نظیر مادامی که قدرت داشت؛ بدون تظاهر از بذل مال در این راه مضایقه نمی کرد.
سرانجام این طبیب متعهد و آزادیخواه در روز سه شنبه 26 ربیع الثانی1361ق/22 اردیبهشت 1321ش درگذشت و در تکیه فاضلان در جوار جد و پدر خود به خاک سپرده شد. استاد فضل الله خان اعتمادی متخلص به «برنا» در ماده تاریخ وی چنین می سراید:
خواستند اهل ذوق و طب و ادب/ سنة فوت آن حکیم ادیب
گفت برنا چو حافظ الصحه/ کو مسیحا دم ادیب طبیب؟
از فرزندان وی دکتر عطاالله دانشور علوی متوفی نهم مرداد1360ش/29 رمضان1401ق مدفون در کنار پدر است.