میرزا ابوالقاسم خوشنویس

میرزا ابوالقاسم خوشنویس

میرزا ابوالقاسم خوشنویس

شهرت:

خوشنویس
تاریخ وفات (قمری/شمسی):
1334/11/17
محل مزار:
و بقعه تویسرکانی
زمینه فعالیت:
خوشنویس
سومین فرزند میرزا محمدعلی خوشنویس در روز 24 صفر 1296ق در اصفهان متولد شد. پدرش میرزا محمدعلی بن محمد، معروف به میرزا محمدعلی قاری بود.
میرزا ابوالقاسم، خط نسخ و رقاع را نزد پدر و برادران خود تعلیم گرفت. مقدمات فارسی و عربی را نیز تحصیل کرده و در مدرسة قدسیه در سمت معلمی به خدمت پرداخت.
« وی مردی بردبار و قانع و صبور و منیع الطبع و پرکار بود. یا درس می داد و یا کتابت می کرد و علی التحقیق بیش از دیگر برادرانش قرآن و قطعه و کتاب نوشت. وی تا پایان عمر، مدرسه و کلاس تدریس را رها نکرد و اغلب که جویای حالش می شدند می گفت: من المدرسة الی المدرسة و فی المدرسة».
همایی او را در فن خطاطی از برادران دیگرش پرکارتر و سریع القلم تر دانسته و گواه این سخن آن است که بسیاری از کتب و قرآن های چاپی آن زمان طبع به خط اوست».
تخصص میرزا ابوالقاسم در کتابت نسخ به قلم خفی بود. چند نمونه ثلث نویسی و درشت نویسی نیز از او موجود است. از جمله: کتیبة درشت سر در شبستان مسجد جامع محمدجعغر آباده ای در انتهای بازار اصفهان که عبارت کوتاه« لا حول و لا قوة الا بالله العلی العظیم» را به قلم جلی نگاشته است و نیز سنگ لوح برادرش میرزا عبدالحسین قدسی. اما آثار خط نسخ وی به دانگ ریز فراوان و بسیار است.
میرزا ابوالقاسم ده ها اثر علمی و دینی را با خط نسخ زیبا کتابت کرده که چاپ سنگی شده است.
سرانجام این خوشنویس پرکار و متدین در روز سه شنبه24 جمادی الثانی سنه 1375ق/ 17 بهمن 1334ش وفات کرد و در صحن تکیة تویسرکانی به خاک رفت. از وی تنها دو دختر به یادگار ماند.

زندگی نامه مشروح
سومین فرزند میرزا محمدعلی خوشنویس در روز 24 صفر 1296ق در اصفهان متولد شد. پدرش میرزا محمدعلی بن محمد، معروف به میرزا محمدعلی قاری، در سال 1255ق متولد شد. وی خوشنویس هنرمند دورة ناصرالدین شاه و از شاگردان درجه اول آقا زین العابدین اشرف الکُتّاب اصفهانیو در خوشنویسی خطوط نسخ و ثلث و رقاع، از اقران شرف المعالی میر سید محمد باقی اصفهانی و میرزا آقاجان پرتو و آقا غلامعلی اصفهانی بود.
به نوشتة جلال الدین همایی « وی در تندنویسی و ریزنویسی مابین اقران و امثالش بی همال بوده، به طوری که روزی یک جزو قرآن به خط خوش کتابت می کرده و تمام سورة "قل هو الله" را روی یک دانه برنج می نوشته است [...] از میرزا عبدالحسین قدسی که فرزند ارشد میرزا محمد علی است، شنیدم که گفت: پدرم قرآن های کوچک خط ریز بسیار نوشت، اما قرآن های قطع بزرگش197 قرآن بود که یکی از آنها قرآن چاپ میرزا حسینعلی خان سراج-الملک است. میرزا محمدعلی در مدرسة نیم آورد، حجره داشته و محل کتابتش حجرة مدرسه بوده است».
میرزا حبیب الله نیّر می نویسد: « جدّ امّی مؤلف، آقا میرزا محمدعلی خوشنویس، در تند نویسی خط نسخ معروف بود که غیر از متفرقه 197 قرآن نوشته».
میرزا محمدعلی در 12جمادی الاولی1255ق در اصفهان متولد شد و در سفر عتبات عالیات به سال1313ق(سال قتل ناصرالدین شاه) وفات کرد و در وادی السلام نجف اشرف مدفون گردید.
مهمترین آثار خطی میرزامحمدعلی عبارتند از:
1- « قرآن سراج الملکی»، به خط نسخ و رقاع که خط ترجمة آن به قلم نستعلیق میرزا فتح الله جلالی است؛
2- « قرآن» محفوظ در گنجینه قرآن امام علی بن موسی الرضا الآف التحیه و الثناء؛
3- « قرآن کریم» محفوظ در موزة شهیاد آریامهر؛
4- « شرح الاربعین»، در فضایل امیرالمؤمنین علیه السلام، تألیف ملا محمدعلی قراچه داغی تبریزی.
از میرزا محمدعلی چهار پسر و دو دختر به یادگار ماند. فرزندان وی همه اهل دانش و هنر بودند و به خوی و خصلت دانشجویی و هنر دوستی و عفاف و پاکدامنی چنان پدری به بار آمدند.
میرزا محمدعلی و فرزندان فاضل و هنرمندش از دورة ناصرالدین شاه قاجار تاکنون در اصفهان مصدر خدمات مهم علمی، فرهنگی و هنری بوده اند.
پسرانش به ترتیب سن عبارتند از: 1- میرزا عبدالحسین قدسی ؛ 2- میرزا حسن قدسی ؛3- میرزا ابوالقاسم خوشنویس؛ 4- میرزا مهدی قدسی.
اما دخترانش یکی زوجة حاجی شیخ محمدباقر واثق همدانی بود که میرزا حبیب الله نیرو میرزاعبدالله پسران اویند و دیگری زوجة حاج شیخ محمدباقر قزوینیاست.
میرزا ابوالقاسم، خط نسخ و رقاع را نزد پدر و برادران خود تعلیم گرفت. مقدمات فارسی و عربی را نیز تحصیل کرده و در مدرسة قدسیه در سمت معلمی به خدمت پرداخت.
« وی مردی بردبار و قانع و صبور و منیع الطبع و پرکار بود. یا درس می داد و یا کتابت می کرد و علی التحقیق بیش از دیگر برادرانش قرآن و قطعه و کتاب نوشت. وی تا پایان عمر، مدرسه و کلاس تدریس را رها نکرد و اغلب که جویای حالش می شدند می گفت: من المدرسة الی المدرسة و فی المدرسة».
همایی او را در فن خطاطی از برادران دیگرش پرکارتر و سریع القلم تر دانسته و گواه این سخن آن است که بسیاری از کتب و قرآن های چاپی آن زمان طبع به خط اوست».
تخصص میرزا ابوالقاسم در کتابت نسخ به قلم خفی بود. چند نمونه ثلث نویسی و درشت نویسی نیز از او موجود است. از جمله: کتیبة درشت سر در شبستان مسجد جامع محمدجعغر آباده ای در انتهای بازار اصفهان که عبارت کوتاه« لا حول و لا قوة الا بالله العلی العظیم» را به قلم جلی نگاشته است و نیز سنگ لوح برادرش میرزا عبدالحسین قدسی. اما آثار خط نسخ وی به دانگ ریز فراوان و بسیار است.
میرزا ابوالقاسم ده ها اثر علمی و دینی را با خط نسخ زیبا کتابت کرده که چاپ سنگی شده است.
« قرآن کریم»، معروف به قرآن حسینی؛«قرآن کریم»، چاپ سید سعید طباطبائی نائینی؛ «نهج البلاغة»؛« کتاب الشافی»، اثر حدیثی علامه ملا محسن فیض؛« احکام الایمان»، رسالة عملیة میرزا محمدهاشم چهارسویی؛ «الجعفریات و الاشعثیات»، «رسالة علمیة ملا عبدالکریم گزی»؛«ترجمة الصلاة علامه فیض کاشانی»؛« ثمرات الحیات»؛« مخزن اللآلی»، « روح الاسلام و الایمان»، «آداب الشریعه»؛«تفتیش از مضرات تراشیدن ریش»؛«جامع الشواهد»؛ بخش عمده « تفسیر تبیان».
سرانجام این خوشنویس پرکار و متدین در روز سه شنبه24 جمادی الثانی سنه 1375ق/ 17 بهمن 1334ش وفات کرد و در صحن تکیة تویسرکانی به خاک رفت. از وی تنها دو دختر به یادگار ماند.