ملا محمدحسین ضیاء اصفهانی

ملا محمدحسین ضیاء اصفهانی

ملا محمدحسین ضیاء اصفهانی

شهرت:

ضیاء اصفهانی
تاریخ وفات (قمری/شمسی):
1/01/1265
محل مزار:
  و بقعه فاضل هندی
زمینه فعالیت:
فرزند محمداسماعیل بن محمدجعفر بن ملا محمداسماعیل خواجویی، شاعر و خوشنویس دانشمند، که در علوم مختلف از جمله فقه، ادبیات، نجوم، حساب و هندسه مهارتی بسزا داشت. خطوط مختلف به ویژه نسخ و ثلث را خوش می نوشت و شعر را نیکو می سروده، «ضیا» تخلص می کرد. در سال 1217ق متولد و در سن 47 سالگی در سال 1265ق رحلت نمود و در سمت شمال مقبرة فاضل هندى مدفون گردید.
زندگی نامه مشروح
شاعر خوش نویس، فرزند محمد اسماعیل بن محمد جعفر بن ملا اسماعیل خواجوئى است.
سید احمد دیوان بیگى مى نویسد: « پدر در پدر از فضلا و علماى اخیار بوده و از طرف مادر به میرزا مهدى خان منشى "کوکب" تخلص صاحب "دره نادرى" مى رسد».
به نوشته دیوان بیگى:« وى در علوم ظاهرى سرآمد عصر، و در علم هیئت و نجوم و هندسه و حساب اعجوبه دهر بوده. هفت خط او اقالیم سبعه را سیار، شکسته را به درستى دو استاد، و نستعلیق را مثل «رشیدا» و «عماد»، و نسخ را چون «میرزاى نیریزى» مى نوشت. علاوه بر کمالات صورى و معنوى حالش چنان پسندیده بود که حجرة آن مرحوم هرگز از ادبا و شعرا و فضلاى عراق و فارس خالى نبود و از او کسب کمال و حال مى نمودند».
محمدعلى بهار مى نویسد:« ضیاء باطنش چون ظاهرش مصفا، صاحب اخلاق حمیده و احوال پسندیده. نامش ملا محمد حسین، و در طرز تغزل ومدح "معزى" را ثانى اثنین. از فضلا زادگان اصفهان و از نشو و نما یافتگان آن سامان است [...] در علوم باطن و ظاهر، فضلا را محسود اصاغر و اکابر، و در فنون رسایل و دفاتر، پیش فرد اوایل و اواخر. عروس صفحه از نگارش هفت قلمش هر هفت پرده، و مشاطة خامه اش جمال صحایف را غیرت هشت بهشت کرده. طبعى مطبوع و رسمى مرغوب و شعرى با نظم و نثرى با اسلوب دارد، و در علم سیاق شهرة آفاق، و در فن نجوم طاق است. در انواع سخن قادر و در اجناس هنر ماهر. قصاید چون آب روان و قطعات چون باغ جنان زیور صفحات جهان ساخته».
سید محمدعلى وفا زواره اى مى نویسد: « اسمش ملاحسین، از مستعدین اصفهان ارم نشان است. جوانى است آسوده حال، خجسته خصال؛ با همه تلخ کامى، شیرین زبان است و با شکستگى، درست بیان. به تحصیل علوم، راغب، و انواع هنر را بالطبع، طالب است. انواع خطوط را خوش مى نگارد، و نسخ را که ناسخ نسخ دیگر خطوط است خوش تر نگاشتن آرد. به مضمون:
هر که در او جوهر دانایى است /برهمه کاریش توانایى است
ضیاء داراى دیوان اشعارى است که تاکنون به چاپ نرسیده است. دو نسخة خطى از دیوان ضیاء موجود است.
از ضیاء اشعار مرثیه و ماده تاریخ زیادى بر روى سنگ لوح هاى موجود در تخت فولاد به چشم مى خورد که از اهمیت زیادى برخوردار است. برخى از کسانى که وى براى آنان مرثیه و ماده تاریخ سروده عبارتند از: شیخ محمدتقى نجفى رازى، مادرشاهزاده، میرزا محمد رحیم شیخ الاسلام، میرزا محمدباقر خاتون آبادی و میرزا علی نقی زنجانی.
ضیاء در سال 1265ق در سن 48 سالگى وفات نمود و در سمت شمال مقبرة فاضل هندى مدفون گردید. بر سنگ نوشته مزار او اشعاری از "کفاش" آمده است که ماده تاریخ آن چنین است:
چنین نگاشت به تاریخ رحلتش کفاش / ضیاء [...] نهاد پا بجنان
در حاشیة سمت راست و چپ سنگ نیز اشعارى از « تاراج » حک شده که ماده تاریخ آن چنین است:
ناگه زبان خامة تاراج زان میان / کرد این بیان: بدیده ضیا نماند