شیخ محمد باقر واثق همدانی

شیخ محمد باقر واثق همدانی

شیخ محمد باقر واثق همدانی

شهرت:

واثق همدانی
تاریخ وفات (قمری/شمسی):
12/04/1336
محل مزار:
و بقعه تویسرکانی
زمینه فعالیت:
شاعر
عالم کامل و ادیب شاعر. فرزند حسنعلی بن محمد بن میرزای همدانی، متخلص به «واثق» در سال 1274ق در همدان متولد شد. در جوانی به سال 1295ق برای تکمیل تحصیل راهی اصفهان شد و در نزد بزرگانی چون حاج شیخ محمدباقر فشارکی تحصیل نمود.
به نوشته فرزندش میرزا حبیب الله نیر: «وی در علوم: تجوید، نحو، صرف، اشتقاق، لغت، معانى بیان، منطق، کلام، حکمت، ادبیات، ریاضیات، تاریخ، عروض، درایه، فقه، اصول، تفسیر، اخبار وغیره استاد بود و از علمای عصر اجازه اجتهاد داشت».
واثق مدت سی سال در مدرسة صدر اصفهان مدرس ادبیات عرب بود. وی دارای حافظه ای سرشار بود و بیشتر آیات قرآن کریم و بسیاری از ادعیه و اشعار شعرا را در حفظ داشت. واثق ادیبی کامل و شاعری توانا بوده.
متأسفانه دیوان اشعار واثق در دست نیست. نمونه هایی از اشعار او در کتاب «معادن» فرزندش ذکر شده است.
شیخ محمدباقر واثق در روز شنبه 12 ربیع الثانى 1336ق وفات یافت و در تکیة تویسرکانى مدفون گردید.

زندگی نامه مشروح
عالم کامل و ادیب شاعر. فرزند حسنعلی بن محمد بن میرزای همدانی، متخلص به «واثق» در سال 1274ق در همدان متولد شد. در جوانی به سال 1295ق برای تکمیل تحصیل راهی اصفهان شد و در نزد بزرگانی چون حاج شیخ محمدباقر فشارکی تحصیل نمود.
به نوشته فرزندش میرزا حبیب الله نیر: «وی در علوم: تجوید، نحو، صرف، اشتقاق، لغت، معانى بیان، منطق، کلام، حکمت، ادبیات، ریاضیات، تاریخ، عروض، درایه، فقه، اصول، تفسیر، اخبار وغیره استاد بود و از علمای عصر اجازه اجتهاد داشت».
واثق مدت سی سال در مدرسة صدر اصفهان مدرس ادبیات عرب بود و از جمله خدماتش تصحیح برخی از مجلدات «بحارالانوار» علامه مجلسی است. وی دارای حافظه ای سرشار بود و بیشتر آیات قرآن کریم و بسیاری از ادعیه و اشعار شعرا را در حفظ داشت.
فرزندش نیر در آغاز جلد دوم «معادن الافادات» می نویسد: «مثال هایی که در اینجا و همچنین در اسماء عدد جلد اول معادن نوشته شده، همگی آیات قرآنیه است یا دعائیه[...] و این احاطه به کلام الله مجید و به ادعیه، در اثر تعلیم و تربیت والد ماجد واثق است؛ نظر به آن که خداوند حافظه و استعداد زیاد به ایشان عطا فرموده بود و به اندک زمان حفظ بسیاری از ادعیه و قرآن و غیره و هزارها اشعار عربی و فارسی نموده بود و در مثنوی خودشان موسوم به «نصح الحبیب» که مؤلف [نیر] را نصیحت فرموده [...] از باب تحدث به نعم الهی فرموده:
این نه تعریف خود است ای نکته گیر/نعمة ربک فحدث یاد گیر
حفظ دارم هم کمیل و هم صباح/هم ابوحمزه، عدیله، افتتاح
هم سمات و هم زیارات و سحر/ ندبه و بسیاری از قرآن ز بر»
نیر(همانجا) می نویسد: «مؤلف حقیر از طفولیت در این قسمت مقتفی آثار آن بزرگوار شدم و تمامی را محفوظ دارم.
هم پدر می بُد مرا چون رهنمون/بس که خواندم حفظ دارم تاکنون»
به نوشته نیر: «واثق در اصفهان با آیت الله میرزا عبدالغفار تویسرکانی رفاقت داشته است: حکی لی والدی الماجد العلامة الواثق، من هو استادی وعلیه فی جمیع العلوم قرائتی واعتمادی، أن له صدیقا من أجلة علماء المنقول والمعقول فی اصبهان، اسمه المیرزا عبدالغفار التویسرکانی ـ حشره الله مع أجداده الطاهرین ـ وقد رأیته فی صغر سنی، وکانت حینئذ بین المؤلف و اولاده المکرمین مؤالفة و مصاحبة».
از تألیفات وی آثار زیر است 1. «دیوان اشعار»، با تخلص «واثق» در هزار بیت، مشتمل بر نصایح و مرثیه و «لیلی و مجنون» و «سفرنامه» و غزلیات و غیره .
2. «نُصح الحبیب» بر وزن مثنوی مولوی، در حدود دو هزار بیت در نصایح و مواعظ که در سال 1315ق به نظم درآورده است.
واثق ادیبی کامل و شاعری توانا بوده.
متأسفانه دیوان اشعار واثق در دست نیست. نمونه هایی از اشعار او در کتاب «معادن» فرزندش ذکر شده است.
شیخ محمدباقر واثق در روز شنبه 12 ربیع الثانى 1336ق وفات یافت و در تکیة تویسرکانى مدفون گردید. فرزندش میرزا حبیب-الله نیر در وفات پدر مرثیه ای سرود که ماده تاریخ آن چنین است:
سال تاریخ و مهش هاتف غیبم گفتا/ده و دو کسر کن از شهر ربیع ثانی
دو فرزند ذکور وی یکی میرزا حبیب الله نیر و دیگری میرزا عبدالله نیر را می شناسیم. میرزا عبدالله فاضل وارسته و خوشنویسی توانا بود که در شعبان 1325ق متولد شد. وی در ادبیات و ترجمه از زبان لاتین تخصص داشته و گاهی شعر نیز می سروده است.
وی در سال 1391ق فوت و در تکیة تویسرکانی به خاک سپرده شد. مرثیه منوچهر قدسی در وفات او بر سنگ مزارش حک شده که ماده تاریخ آن چنین است:
افزود عبدالله را با جمع و بنوشت