واله

تکیه واله

باغ و بقعه مدفن آقا محمدکاظم واله شاعر و عارف و خوشنویس دوران قاجاریه واقع در اول تخت فولاد در کنار غربی خیابان فیض (چهارباغ امین آباد سابق) و در شمال محل دروازه تخت فولاد یعنی خارج از محدوده تخت فولاد است. باغ والهیه بنا به روایت سید مصلح الدین مهدوی مساحتی در حدود 15000 متر مربع داشته است که قسمتی برای تکیة حاج محمدجعفر آباده ای و قسمتی جهت احداث مسجد رکن الملک از آن جدا شده و اکنون باقیماندة باغ نزدیک به 4500 متر مربع است که در میان آن و عرصه بقعة قرار دارد. معماری بقعه عبارت است از یک گنبد ادامه مطلب
لچمی کوتاه و زیبا با گریو کوتاه متناسب بر روی بقعه با پلان دایره ای شکل که این گنبد و غلام گردش آن با ظرافت خاصی بر روی هشت جرز کوتاه آجری مستقر است که هشت جرز مذکور نیز بر روی هشت ستون سنگی تقریباً دو متری استوانه ای قرار گرفته و واسطة جرزهای آجری و ستونهای سنگی سر ستونهائی است که ابعاد آنها به اندازة سطح مقطع جرزهای آجری است. لذا معماری این بنا یک نوع حالت بی وزنی زیبایی به گنبد بقعه داده که پرواز ملکوتی روح هنرمند را تداعی می نماید. همچنین هشت ستون مذکور نیز به صورتی قرار گرفته اند که چهار دهانة بزرگ در چهار جهت اصلی و چهار دهنة کوچک در بین آنها به وجود آمده و فاصلة بین ستونها تماماً باز است و کل بنای بقعه بر سکوئی با کرسی نیم متر ساخته شده است. کاشکاری گنبد و گریو گنبد طرح اسلیمی بر زمینة کاشی فیروزه ای ست و پشت بغل های دهانه ها نیز با طرح اسلیمی بر زمینة فیروزه ای تزئین گردیده است. از بناهای قبلی این محل سردر ورودی آن بوده که بالای آن روی گچ به خط نستعلیق جملة «انا مدینة العلم و علی بابها» از میرزا حسینقلی کتیبه نویس حک شده بوده است. البته همایی در کتاب دیگرش «تاریخ اصفهان» مجلد ابنیه و عمارات این خط را از آثار سید حسین اصفهانی معروف به چادردوز معرفی کرده است. سنگ قبر واله نیز یک قطعه سنگ مرمر مرغوب است که با خط واله در اواخر عمر نوشته و حجاری گردیده است. تاریخ اتمام بقعه نیز 1229ق است. لازم به ذکر است که با وجود این بقعه در وسط باغ والهیه از آن با عنوان تکیه یاد نمی شود چون غیر از قبر صاحب باغ گور دیگری در آن نبوده و کل باغ به صورت عرصة این بقعه است. همچنین در جبهه غربی باغ بنائی چهار فصل وجود دارد که محل تجمع اهل شعر و ادب بوده و شعبه ای از نهر شایج به نام آب250 نیز از سمت شمال باغ می گذشته که متأسفانه مسیر مادی مذکور از بین رفته است. باغ والهیه نیز همچون سایر باغهای اصیل ایرانی از نظر معماری درون گرا بوده و به وسیلة دیوار و هشتی و دالان فضای داخل باغ محفوظ بوده که متأسفانه اکنون آن حجاب برداشته شده و با نرده ای فلزی کل باغ و بنا را در معرض دید است. ورودی و هشتی مذکور دقیقاً مقابل ورودی و هشتی تکیة فاضل سراب در سمت مقابل یعنی شرق خیابان قرار داشته و محور هر دو بقعه و سردر منطبق بوده است.