آغاباشی

تکیه آغاباشی

بانی این تکیه میرزا سلیمان آغاباشی از خواجه سرایان دستگاه ظل السلطان بود که مردی عارف پیشه و نیک نهاد بوده و نسبت به علما، بویژه علمای خاندان خاتون آبادی اظهار ارادت می نموده است. وی پس از درگذشت میر محمد اسماعیل خاتون آبادی در جنب تکیه خاتون آبادی بقعه ای برای او بنا کرد. قبر خود آغاباشی نيز در یکی از اتاقهای صحن شمالی قرار دارد. اين تكيه در دوران حکومت ظل السلطان بر اصفهان حدود سالهای 24-1323ق بنا گردید. به این جهت از بناهای تاریخی ارزشمند عصر قاجاری محسوب می شود. تکیه از دو قسمت ... ادامه مطلب
شمالی و جنوبی تشکیل شده است. بقعه وسط تکیه و سرداب و بالاخانه آن توسط میرزا عبدالحسین میر پنجه جرقویه ای، یکی از فرماندهان قشون ظل السلطان ساخته شده و خودش نیز در سرداب این ساختمان مدفون است. طرز معماری بنای مرکزی داخل تکیه به سبک کاخهای سلطنتی است . قرار گرفتن آن در یک مکان مذهبی نشان از اجرای معماری اسلامی و سنتی در آن دارد و قرار گیری بقعه در وسط تکیه،توجه هر بیننده ای را به خود جلب می کند. علاوه بر این، بنای مرکزی سبب ایجاد دو صحن متفاوت از هم، در داخل تکیه گردیده است. این تفاوت را می توان در اختلاف سطح دو صحن و طرز بازسازی و مرمت هر یک از آن دو بخوبی مشاهده کرد. معماری بقعه را اتینگهاوزن چنین توصیف نموده است: معماری بقعه وسط تکیه عبارت است از بنای چهار گوش آرامگاهی بدون گنبد، که سابقه این نوع معماری به دوران سلجوقی می رسد. در آن آرامگاه ها، بقعه به صورت برج یا بنای مربع شکل ایجاد می شود. این مکان ها بتدریج تبدیل به زیارتگاههای عمومی می شد که می توانست پذیرای زائران از نقاط دور به سمت خود باشد. بنای وسط تکیه پلان مربع شکلی است که از دو طبقه تشکیل یافته است. سردابی به عنوان طبقه زیرین برای دفن اموات و ساختمان اصلی که بنای وسط تکیه محسوب می شود. ساخت نیم طاق ها و پنجره ها به سبک هلالی است و کاربرد طرحهایی چون، استفاده از سِکُنج سبب ایجاد طاقچه های متنوع در این سرداب شده است. چفت یکی از طرحهای به کار رفته در سرداب است که از تکرار آن طاق ایجاد شده و آن را به صورت جناغی درآورده است. این امر با استفاده از تویزه ها که در جوانب مختلف با آجر پر شده، مانع شکستن طاق می شود مصالح به کار رفته در طاق بندی سرداب به سبك آجري و با وجود سادگی طرح هم تزیینی است و هم اساس و چهار چوب سایر طرحها به شمار می آید. از آثار هنری موجود در این تکیه، سنگاب ارزشمندی است که در صحن جنوبی قرار دارد. این سنگاب در دوران قاجاریه حجاری و نصب شده است که بر اساس متن حک شده بر سنگاب، تاریخ آن، سال 1210ق است. صحن شمالی تکیه از لحاظ الگوی معماری با صحن جنوبی یک تفاوت دارد. وجود اتاق ها و حجره ها در چهار طرف صحن شمالی و یک ایوان شاه نشین در بالاخانه وسط تکیه مشرف به صحن شمالی، سبب تمایز این صحن با صحن جنوبی گردیده که فاقد چنین ویژگیهایی است. تکیه آغاباشی را می توان جزو تکایای محصور و بسته تخت فولاد به شمار آورد و همین ویژگی باعث شده تا در مقایسه با تکایای باز و بدون حصار تخت فولاد ویژگیهای تاریخی و معماری خویش را بیشتر حفظ نماید و کمتر در معرض دخالتهای طبیعی و انسانی قرار گیرد؛ هر چند تأثیر این عوامل امروزه سبب تغییراتی در بافت معماری این تکیه نیز گردیده است.