سید محمد مقدس

سید محمد مقدس

شهرت :

سید محمد مقدس
تاریخ وفات :
11/03/1378
مزار :
تکیه مقدس
زمینه فعالیت :
عالم فقیه


عالم عامل و فقیه کامل. وی در حدود سال 1304ق در اصفهان متولد شد. پدرش آقا سید عبدالحسین بن سید حسن بن حاج سید ابراهیم حسینی سبزواری ساوجی از ائمة جماعت محلة بیدآباد بود که در حدود سال 1350ق وفات یافت و در مقبرة سرقبرآقا مدفون شد و سپس به عتبات نقل گردید.
جد اعلایش حاج سید ابراهیم در سبزوار به دنیا آمد و پس از مدتی سکونت در شهر ساوه، به اصفهان مهاجرت نمود. وی در اصفهان نزد سید محمدباقر شفتی حجة الاسلام مورد وثوق و احترام بود و سید شفتی جهت او جنب منزل خود خانه‌ای تهیه نمود. سید ابراهیم عمر خود را به زهد و عبادت سپری نمود و پس از وفات در قبرستان قبله دعای اصفهان مدفون شد. قبرش تا سال‌ها مورد توجه و محل زیارت مردم محل بود. وی خواهر مجتهد شهیر آقا سید محمد بن عبدالصمد شهشهانى را به همسری گرفته و از او صاحب دو فرزند به نام‌های سید علی و سید حسن گشت.
آقا سید علی مقدس از شاگردان سید محمدباقر شفتی، آخوند ملا حسینعلی تویسرکانی، علامه سید حسن مدرس و حاج سید اسدالله شفتی بود. وی کتاب «نجاة العباد» صاحب جواهر را در زمان حیات او خلاصه کرده است. آقا سید على داماد فقیه بزرگ، ملا محمد صالح جویباره‏اى اصفهانى، از احفاد ملا محمد بن عبدالفتاح تنکابنی فاضل سراب و دخترش مادر سید محمد مقدس بوده است. وی در مسجد محلة لرها اقامه جماعت می‌نموده و در حدود سال 1300ق وفات کرده و جنب پدر خود مدفون شد.
علی بن ابراهیم حسینی در ربیع الاول 1291ق تقریظی بر کتاب «منورالعیون» میرزا عبدالجواد کلباسی در شرح «عیون الوصول» آقا محمد مهدی کلباسی نگاشته که نسخة آن در کتابخانة مدرسة صدر اصفهان نگهداری می‌شود.
سید حسن مقدس نیز از علمای زمان و از شاگردان سید محمدباقر شفتی، سید محمد شهشهانی و سید اسدالله شفتی بوده و پس از سال 1295ق وفات کرده و جنب پدر مدفون گردیده است.
سید محمد مقدس در اصفهان و نجف اشرف تحصیل نمود و به مقامات بلند علمی نایل گردیده و از اساتید خود مجاز گردید.
برخی از اساتید ایشان علمای اعلام ذیل می باشند: سید محمدباقر درچه ای، شیخ محمدتقی آقانجفی، آقا جلال الدین مسجد شاهی ، میرزا محمدحسن مجتهد نطنزى ، شیخ احمد مجتهد بیدآبادی، جهانگیرخان قشقائى، آخوند ملا محمد کاشانى، آخوند ملا عبدالکریم گزى، شیخ محمدرضا نجفی، آقا ضیاءالدین عراقى، شیخ محمدحسین غروی اصفهانی(کمپانى)، آقا سید ابوالحسن اصفهانى و میرزا محمدحسین نائینی. وی از اساتیدش حاج آقا ضیاءالدین عراقی، شیخ محمدحسین غروی اصفهانی، میرزا محمدحسین نائینی و سید ابوالحسن اصفهانی اجازة اجتهاد دریافت نموده است.
سید محمد مقدس پس از وصول به مقامات عالیه علم و اجتهاد به اصفهان مراجعت نمود و مورد نظر و وثوق عموم طبقات قرار گرفت و به اقامة جماعت در مسجد پدر و موعظه و تدریس پرداخت. وى پس از وفات حاج شیخ اسدالله فاضل بیدآبادی، به جاى او در مدرسة میرزا مهدى امامت می‌نمود و به سعى و همت ایشان تعمیرات لازمه در این مدرسه انجام گردید. مقدس سالها در اصفهان مرجع شرعیات و نماینده تام الاختیار مراجع وقت بود و مردم را با مواعظ حسنه ارشاد و هدایت می فرمود. وی از خواص مرجع تقلید شیعه حاج آقا حسین بروجردى و مورد نظر و وثوق وی و وکیل تام الاختیار ایشان در اصفهان بود.
سید محمد مقدس از علماى بزرگوار اصفهان بود که علم را با عمل توأم ساخته و عمر مبارک خود را به کسب علم و فضیلت، در کمال نیک نامى و پاکدامنى گذرانید. وى در محلة بیدآباد اصفهان منزل داشت و اهالى را نسبت به ایشان ارادتى خالص و محبتى وافر بود. در مدرسة میرزا مهدى (سرجوى بابا حسن در بیدآباد) اقامة جماعت مى ‏کرد و وعظ مى‏نمود. در تعظیم شعائر مذهبى و ارشاد خلق کوشا بود. مجملاً داراى شرافت حسب و نسب، و جامع فضائل و کمالات علمى و عملى صورى و معنوى بود.
سید محمد مقدس در اواخر عمر به شهر مقدس قم مهاجرت نمود و حدود ده سال در آن شهر به تدریس و تألیف و خدمات دینی اشتغال ورزید. وی در قم از خواص آیت الله العظمی سید حسین بروجردى و مورد علاقة شدید وی بود. در حوزة قم تدریس مى‏کرد و از محصلین اصفهانى تفقد و دستگیرى مى‏نمود و در حل مشکلات آنان سعى وافى مبذول مى‏داشت. در خلال این مدت هرگاه به اصفهان مى‏آمد، تنها با کتابخانه شخصى خود سر و کار داشت.
شیخ محمدشریف رازی می نویسد: «جناب حاج سید محمد مقدس اصفهانی از علماء حوزة علمیه و خواص موثقین اصحاب آیت الله بروجردی و به فضل و تقوا و قدس معروف و به امانت و وثاقت موصوف است[...] دارای مقام علم و عمل و پرهیزکاری است و چند سالی است از اصفهان به قم آمده و در حوزة حضرت آیت الله حاضر و نیز تدریس هم دارند».
مقدس در اصفهان و قم تدریس می کرد و برخی از طلاب فاضل از درس او بهره می‌بردند. از جمله شاگردان ایشان در اصفهان سید علاء الدین مدرس بوده است. حاج آقا حسین یزدی نیز از شاگردان درس فرائد ایشان در شهر قم بوده است . ایشان همچنین در مسجد اعظم قم تفسیر قرآن برای چند تن از طالبان بیان می‌فرموده است.
تألیفات؛ سید محمد مقدس عالمی بسیار متتبع و پرکار بوده و جزوات و یادداشت‌های بسیار زیادی از او در موضوعات مختلف دینی برجای مانده است. چنانچه از ملاحظه آثار برجای مانده از ایشان برمی‌آید، وی قصد تنظیم یادداشت‌های خود را داشته؛ ولی موفق به این کار نشده است. برخى از آثار مدون ایشان عبارتند از: 1- «الأوائل» 2- «الأواخر»؛ 3- «العظیم» در شرح و تفسیر 17 آیه از قرآن کریم که در آن کلمه عظیم به کار رفته است؛ 4- «خوف و رجاء»؛ 5. - «مواعظ لقمان». 6. «رساله فی صلاة الجمعة»؛ 7.«تقریرات صوم محقق نائینی»؛ 8.«تقریرات رضاع» آقا ضیاءالدین عراقی؛ 9.«تقریرات منجزات مریض» آقا ضیاءالدین عراقی
مقدس برخی از تألیفات علما را نیز استنساخ کرده است، از جمله:کتاب «الصلاة» شیخ موسی خوانساری،تقریرات درس آیت الله العظمی نائینی در 550 صفحه؛ جلد دوم کتاب «منبرالوسیلة»؛ «رساله مفتاح الحقیقة فی بیان المراد من الحقیقة» هر دو از تألیفات سید ابوالقاسم دهکردی.
مقدس دارای ذوقی سرشار و سلیقه ای بس عالی بود. وی به تدریج به جمع آوری گل های باغ علم همت گماشت و در زادگاه خود باغستانی مشتمل بر هرگونه شجر و ثمری از علوم و فنون تشکیل داد. هر زمان که به اصفهان مراجعت می فرمود، نواقص آن را تکمیل می کرد تا کتابخانه ای بالغ بر دو هزار جلد کتاب خطی و چاپی، شامل انواع مجلات زبده و کتب علمی عربی و فارسی فراهم شد. بنا بر وصیت وی، برادر ارجمندش ثقة الاسلام حاج آقا حبیب مقدس تمام آنها در اختیار آیة الله العظمی سید حسین بروجردی قرار داد تا به کتابخانة مسجد اعظم شهر مقدس قم و در قفسة مخصوصی منتقل گردد .
سید محمد مقدس در ظهر روز پنج شنبه 11 ربیع‏الاول سال 1378ق پس از عمل جراحى در بیمارستان رحیم‌زاده اصفهان وفات یافت و در تکیه‏اى که به نام وی، جنب تکیة گلزار بنا شده مدفون گردید و بعداً آن محل به تکیة مقدس معروف گردید. تشییع عظیم و مجالس ترحیم متعددى که در فوت وی منعقد شد، حاکى از تأثر عمیق اهالى اصفهان بود.
تعد‌ادی از شعرای اصفهان در وفات ایشان مرثیه سروده‌اند که از جمله میرزا حبیب الله نیر، بانو صالحی، سید مجتبی میرمحمدصادقی، فضل الله اعتماد و میرزا یدالله تائب را می توان اشاره نمود. تائب ماده تاریخ وفات را چنین سروده است:
تائب از صدق و صفا تاریخ فوتش را بگفتا:
زین جهان با امر حق نیکو مقدس بر جنان شد
برادرش عالم زاهد حجت الاسلام حاج آقا حبیب مقدس نیز از علمای ابرار بود که به جای برادر در مسجد او اقامه جماعت می نمود. وی در4 ربیع الثانی1391ق وفات یافت و در کنار برادرش مدفون شد.

 


مشروح زندگی نامه


عالم عامل و فقیه کامل. وی در حدود سال 1304ق در اصفهان متولد شد. پدرش آقا سید عبدالحسین بن سید حسن بن حاج سید ابراهیم حسینی سبزواری ساوجی از ائمة جماعت محلة بیدآباد بود که در حدود سال 1350ق وفات یافت و در مقبرة سرقبرآقا مدفون شد و سپس به عتبات نقل گردید.
جد اعلایش حاج سید ابراهیم در سبزوار به دنیا آمد و پس از مدتی سکونت در شهر ساوه، به اصفهان مهاجرت نمود. وی در اصفهان نزد سید محمدباقر شفتی حجة الاسلام مورد وثوق و احترام بود و سید شفتی جهت او جنب منزل خود خانه‌ای تهیه نمود. سید ابراهیم عمر خود را به زهد و عبادت سپری نمود و پس از وفات در قبرستان قبله دعای اصفهان مدفون شد. قبرش تا سال‌ها مورد توجه و محل زیارت مردم محل بود. وی خواهر مجتهد شهیر آقا سید محمد بن عبدالصمد شهشهانى را به همسری گرفته و از او صاحب دو فرزند به نام‌های سید علی و سید حسن گشت.
آقا سید علی مقدس از شاگردان سید محمدباقر شفتی، آخوند ملا حسینعلی تویسرکانی، علامه سید حسن مدرس و حاج سید اسدالله شفتی بود. وی کتاب «نجاة العباد» صاحب جواهر را در زمان حیات او خلاصه کرده است. آقا سید على داماد فقیه بزرگ، ملا محمد صالح جویباره‏اى اصفهانى، از احفاد ملا محمد بن عبدالفتاح تنکابنی فاضل سراب و دخترش مادر سید محمد مقدس بوده است. وی در مسجد محلة لرها اقامه جماعت می‌نموده و در حدود سال 1300ق وفات کرده و جنب پدر خود مدفون شد.
علی بن ابراهیم حسینی در ربیع الاول 1291ق تقریظی بر کتاب «منورالعیون» میرزا عبدالجواد کلباسی در شرح «عیون الوصول» آقا محمد مهدی کلباسی نگاشته که نسخة آن در کتابخانة مدرسة صدر اصفهان نگهداری می‌شود.
سید حسن مقدس نیز از علمای زمان و از شاگردان سید محمدباقر شفتی، سید محمد شهشهانی و سید اسدالله شفتی بوده و پس از سال 1295ق وفات کرده و جنب پدر مدفون گردیده است.
سید محمد مقدس در اصفهان و نجف اشرف تحصیل نمود و به مقامات بلند علمی نایل گردیده و از اساتید خود مجاز گردید.
برخی از اساتید ایشان علمای اعلام ذیل می باشند: سید محمدباقر درچه ای، شیخ محمدتقی آقانجفی، آقا جلال الدین مسجد شاهی ، میرزا محمدحسن مجتهد نطنزى ، شیخ احمد مجتهد بیدآبادی، جهانگیرخان قشقائى، آخوند ملا محمد کاشانى، آخوند ملا عبدالکریم گزى، شیخ محمدرضا نجفی، آقا ضیاءالدین عراقى، شیخ محمدحسین غروی اصفهانی(کمپانى)، آقا سید ابوالحسن اصفهانى و میرزا محمدحسین نائینی. وی از اساتیدش حاج آقا ضیاءالدین عراقی، شیخ محمدحسین غروی اصفهانی، میرزا محمدحسین نائینی و سید ابوالحسن اصفهانی اجازة اجتهاد دریافت نموده است.
سید محمد مقدس پس از وصول به مقامات عالیه علم و اجتهاد به اصفهان مراجعت نمود و مورد نظر و وثوق عموم طبقات قرار گرفت و به اقامة جماعت در مسجد پدر و موعظه و تدریس پرداخت. وى پس از وفات حاج شیخ اسدالله فاضل بیدآبادی، به جاى او در مدرسة میرزا مهدى امامت می‌نمود و به سعى و همت ایشان تعمیرات لازمه در این مدرسه انجام گردید. مقدس سالها در اصفهان مرجع شرعیات و نماینده تام الاختیار مراجع وقت بود و مردم را با مواعظ حسنه ارشاد و هدایت می فرمود. وی از خواص مرجع تقلید شیعه حاج آقا حسین بروجردى و مورد نظر و وثوق وی و وکیل تام الاختیار ایشان در اصفهان بود.
سید محمد مقدس از علماى بزرگوار اصفهان بود که علم را با عمل توأم ساخته و عمر مبارک خود را به کسب علم و فضیلت، در کمال نیک نامى و پاکدامنى گذرانید. وى در محلة بیدآباد اصفهان منزل داشت و اهالى را نسبت به ایشان ارادتى خالص و محبتى وافر بود. در مدرسة میرزا مهدى (سرجوى بابا حسن در بیدآباد) اقامة جماعت مى ‏کرد و وعظ مى‏نمود. در تعظیم شعائر مذهبى و ارشاد خلق کوشا بود. مجملاً داراى شرافت حسب و نسب، و جامع فضائل و کمالات علمى و عملى صورى و معنوى بود.
سید محمد مقدس در اواخر عمر به شهر مقدس قم مهاجرت نمود و حدود ده سال در آن شهر به تدریس و تألیف و خدمات دینی اشتغال ورزید. وی در قم از خواص آیت الله العظمی سید حسین بروجردى و مورد علاقة شدید وی بود. در حوزة قم تدریس مى‏کرد و از محصلین اصفهانى تفقد و دستگیرى مى‏نمود و در حل مشکلات آنان سعى وافى مبذول مى‏داشت. در خلال این مدت هرگاه به اصفهان مى‏آمد، تنها با کتابخانه شخصى خود سر و کار داشت.
شیخ محمدشریف رازی می نویسد: «جناب حاج سید محمد مقدس اصفهانی از علماء حوزة علمیه و خواص موثقین اصحاب آیت الله بروجردی و به فضل و تقوا و قدس معروف و به امانت و وثاقت موصوف است[...] دارای مقام علم و عمل و پرهیزکاری است و چند سالی است از اصفهان به قم آمده و در حوزة حضرت آیت الله حاضر و نیز تدریس هم دارند».
مقدس در اصفهان و قم تدریس می کرد و برخی از طلاب فاضل از درس او بهره می‌بردند. از جمله شاگردان ایشان در اصفهان سید علاء الدین مدرس بوده است. حاج آقا حسین یزدی نیز از شاگردان درس فرائد ایشان در شهر قم بوده است . ایشان همچنین در مسجد اعظم قم تفسیر قرآن برای چند تن از طالبان بیان می‌فرموده است.
تألیفات؛ سید محمد مقدس عالمی بسیار متتبع و پرکار بوده و جزوات و یادداشت‌های بسیار زیادی از او در موضوعات مختلف دینی برجای مانده است. چنانچه از ملاحظه آثار برجای مانده از ایشان برمی‌آید، وی قصد تنظیم یادداشت‌های خود را داشته؛ ولی موفق به این کار نشده است. برخى از آثار مدون ایشان عبارتند از: 1- «الأوائل» 2- «الأواخر»؛ 3- «العظیم» در شرح و تفسیر 17 آیه از قرآن کریم که در آن کلمه عظیم به کار رفته است؛ 4- «خوف و رجاء»؛ 5. - «مواعظ لقمان». 6. «رساله فی صلاة الجمعة»؛ 7.«تقریرات صوم محقق نائینی»؛ 8.«تقریرات رضاع» آقا ضیاءالدین عراقی؛ 9.«تقریرات منجزات مریض» آقا ضیاءالدین عراقی
مقدس برخی از تألیفات علما را نیز استنساخ کرده است، از جمله:کتاب «الصلاة» شیخ موسی خوانساری،تقریرات درس آیت الله العظمی نائینی در 550 صفحه؛ جلد دوم کتاب «منبرالوسیلة»؛ «رساله مفتاح الحقیقة فی بیان المراد من الحقیقة» هر دو از تألیفات سید ابوالقاسم دهکردی.
مقدس دارای ذوقی سرشار و سلیقه ای بس عالی بود. وی به تدریج به جمع آوری گل های باغ علم همت گماشت و در زادگاه خود باغستانی مشتمل بر هرگونه شجر و ثمری از علوم و فنون تشکیل داد. هر زمان که به اصفهان مراجعت می فرمود، نواقص آن را تکمیل می کرد تا کتابخانه ای بالغ بر دو هزار جلد کتاب خطی و چاپی، شامل انواع مجلات زبده و کتب علمی عربی و فارسی فراهم شد. بنا بر وصیت وی، برادر ارجمندش ثقة الاسلام حاج آقا حبیب مقدس تمام آنها در اختیار آیة الله العظمی سید حسین بروجردی قرار داد تا به کتابخانة مسجد اعظم شهر مقدس قم و در قفسة مخصوصی منتقل گردد .
سید محمد مقدس در ظهر روز پنج شنبه 11 ربیع‏الاول سال 1378ق پس از عمل جراحى در بیمارستان رحیم‌زاده اصفهان وفات یافت و در تکیه‏اى که به نام وی، جنب تکیة گلزار بنا شده مدفون گردید و بعداً آن محل به تکیة مقدس معروف گردید. تشییع عظیم و مجالس ترحیم متعددى که در فوت وی منعقد شد، حاکى از تأثر عمیق اهالى اصفهان بود.
تعد‌ادی از شعرای اصفهان در وفات ایشان مرثیه سروده‌اند که از جمله میرزا حبیب الله نیر، بانو صالحی، سید مجتبی میرمحمدصادقی، فضل الله اعتماد و میرزا یدالله تائب را می توان اشاره نمود. تائب ماده تاریخ وفات را چنین سروده است:
تائب از صدق و صفا تاریخ فوتش را بگفتا:
زین جهان با امر حق نیکو مقدس بر جنان شد
برادرش عالم زاهد حجت الاسلام حاج آقا حبیب مقدس نیز از علمای ابرار بود که به جای برادر در مسجد او اقامه جماعت می نمود. وی در4 ربیع الثانی1391ق وفات یافت و در کنار برادرش مدفون شد.

 

تأثیر لقمة حرام و شبهه ناک

عالم عامل و فقیه کامل آیت­الله سیّد محمّد مقدس در یادداشت­های خود می­آورد که: پرسیدم از حاجی شیخ حسنعلی اصفهانی در مشهد مقدس از این که چه باید کرد که رغبت در عبادت پیدا شود؟

فرمود: عمده چیزی که رغبت به عبادت می‌آورد چشیدن طعم عبادت است، و عمده چیزی که مانع است از چشیدن طعم عبادت، لقمه حرام و شبهه ناک است.