میرزا مهدی اژه ای

میرزا مهدی اژه ای

شهرت :

میرزا مهدی اژه ای
تاریخ وفات :
27/06/1351
مزار :
تکیه شهدا
زمینه فعالیت :
عالم فاضل,روزنامه نگار

    فاضل دانشمند و روزنامه نگار، فرزند عالم فاضل شیخ محمود اژه­ای، معروف به واعظ رشتی ( م: 1382ق)، فرزند میرزاحبیب الله  اژه­ای از نوادگان آخوند ملاعبدالله اژه­ای است.

    میرزا مهدی از طلاب روشنفکر اصفهان بود. وی در مدرسه جده کوچک در اتاق فوقانی مقابل در ورودی مدرسه سکونت داشت. او مدت زمانی از عمر خود را صرف تهیه و ساخت کبریت طی نمود و بالاخره پس از تکمیل آن، چون از لحاظ قیمت نمی­توانست با کبریتهای خارجی رقابت کند، آن را رها کرد و به همین جهت دلسرد و مأیوس گردید. در آن ایام کبریت خارجی هر جعبه یکصد دینار به فروش می­رسید، در صورتی که کبریت اژه­ای یکصد دینار و نیم تمام می­شد، زیرا قسمت عمده کارها را با دست انجام می داد. البته، تهیه کبریت و قوطی آن در آن ایام خیلی تازگی داشت و نام میرزا مهدی مخترع کبریت در اصفهان مشهور بود و به همین مناسبت هم در عنوان روزنامه­ای که بعداً به نام گیتی نما به چاپ می­رساند پس از ذکر نام خود عنوان  مخترع کبریت اصفهان را به آن می­افزود.

    از فعالیت­های وی، چاپ روزنامه گیتی نما در اصفهان به سال 1309ش بود. وی در طلیعه روزنامه که طبق معمول جراید قبل از انتشار مبادرت به نشر آن می­کنند، از مرام و مسلک روزنامه سخن گفته است. طلیعه روزنامه در تاریخ 4 اردیبهشت 1309ش /24 ذی قعده 1348ق منتشر شده است. دراین طلیعه پس از مقدمه چنین بیان می­کند: معمولاً در نخستین شماره­های جراید نویسندگان زبردستی، خود و توانایی قلم خویش را به معرض نمایش و آزمایش گذاشته، به اصطلاح حماسه سرایی می­کنند که ما چنین و چنانیم و چه می­کنیم و چه خواهیم کرد، ولی کارکنان گیتی نما چون به یک قلم بی­آلایش و یک روح پاک و یک فکر عاشق اصلاحات، قدم به میدان حیات قلمی می­گذارند، بهتر این است این روح پاک و صداقت و راستی را در مقام حماسه سرایی هم نگذاریم جریحه دار شده و بگوییم ما هیچ نیستیم تا سرنوشت و عملمان ما را در چه پایه قرار دهد و در سهم خود هیچ نمی­کنیم، جز این که خیر و صلاح ملک و ملت در آن باشد و هیچ  نمی­خواهیم جز آن که اصلاحات اجتماعی، اخلاقی، اقتصادی، علمی و ادبی... و از درگاه ایزد متعال آرزومندیم که ما را به عمل کردن آنچه می­گوییم توفیق و سعادت بخشد.

    با این که در این طلیعه طرز انتشار روزنامه یومیه نوشته شده و یادآور گردیده که جز روزهای تعطیل همه روزه منتشر می­شود، ولی هیچ­گاه به صورت روزانه انتشار نیافته است و بعداً که نگارش روزنامه به عهده مرحوم میرزاعبدالحسین بنان زاده، معروف به ادیب فرهمند واگذار شده، گیتی نما هفته­ای چهار شماره منتشر شده است.

    جای اداره روزنامه: اصفهان، خیابان سپه، مطبعه اتحاد و بهای روزنامه یک ساله 40 قران و تک  شماره دو شاهی بوده است. در عنوان، روزنامه گیتی نما به این قسم معرفی شده: «روزنامه علمی، سیاسی، تاریخی، کاریکاتوری ». مندرجات روزنامه مانند سایر جراید محلی عبارت از یک مقاله اساسی و اخبار محلی اصفهان و اخبار ایران و خلاصه از اخبار دنیا و مقالات گوناگون و گاهی اشعاری از آثار انجمن ادبی اصفهان در آن درج است.

    نویسنده این روزنامه مرحوم میرزاعبدالحسین ادیب فرهمند (م: 1313ش) بود که خود از شعراء و ادباء و روزنامه نگاران اصفهان است. این روزنامه سیاســی و اخلاقــی و دارای کاریکاتــور و برگرفته شده از مطالب مفید در باب تاریخ و علوم دیگر بود. البته، مقالات علمی آن از قوت و استواری علمی محکمی برخوردار نبود.

    چندی که از انتشار روزنامه گیتی نما می­گذرد، مدیر مسؤولی آن نیز به ادیب فرهمند سپرده شد و در اصل، اداره کل روزنامه بر عهده او بود.

    سرانجام میرزامهدی اژه­ای در 27 جمادی الثانی 1351ق وفات یافت و در تکیه ملک (گلستان شهدا ) به خاک سپرده شد.


مشروح زندگی نامه

    فاضل دانشمند و روزنامه نگار، فرزند عالم فاضل شیخ محمود اژه­ای، معروف به واعظ رشتی ( م: 1382ق)، فرزند میرزاحبیب الله  اژه­ای از نوادگان آخوند ملاعبدالله اژه­ای است.

    میرزا مهدی از طلاب روشنفکر اصفهان بود. وی در مدرسه جده کوچک در اتاق فوقانی مقابل در ورودی مدرسه سکونت داشت. او مدت زمانی از عمر خود را صرف تهیه و ساخت کبریت طی نمود و بالاخره پس از تکمیل آن، چون از لحاظ قیمت نمی­توانست با کبریتهای خارجی رقابت کند، آن را رها کرد و به همین جهت دلسرد و مأیوس گردید. در آن ایام کبریت خارجی هر جعبه یکصد دینار به فروش می­رسید، در صورتی که کبریت اژه­ای یکصد دینار و نیم تمام می­شد، زیرا قسمت عمده کارها را با دست انجام می داد. البته، تهیه کبریت و قوطی آن در آن ایام خیلی تازگی داشت و نام میرزا مهدی مخترع کبریت در اصفهان مشهور بود و به همین مناسبت هم در عنوان روزنامه­ای که بعداً به نام گیتی نما به چاپ می­رساند پس از ذکر نام خود عنوان  مخترع کبریت اصفهان را به آن می­افزود.

    از فعالیت­های وی، چاپ روزنامه گیتی نما در اصفهان به سال 1309ش بود. وی در طلیعه روزنامه که طبق معمول جراید قبل از انتشار مبادرت به نشر آن می­کنند، از مرام و مسلک روزنامه سخن گفته است. طلیعه روزنامه در تاریخ 4 اردیبهشت 1309ش /24 ذی قعده 1348ق منتشر شده است. دراین طلیعه پس از مقدمه چنین بیان می­کند: معمولاً در نخستین شماره­های جراید نویسندگان زبردستی، خود و توانایی قلم خویش را به معرض نمایش و آزمایش گذاشته، به اصطلاح حماسه سرایی می­کنند که ما چنین و چنانیم و چه می­کنیم و چه خواهیم کرد، ولی کارکنان گیتی نما چون به یک قلم بی­آلایش و یک روح پاک و یک فکر عاشق اصلاحات، قدم به میدان حیات قلمی می­گذارند، بهتر این است این روح پاک و صداقت و راستی را در مقام حماسه سرایی هم نگذاریم جریحه دار شده و بگوییم ما هیچ نیستیم تا سرنوشت و عملمان ما را در چه پایه قرار دهد و در سهم خود هیچ نمی­کنیم، جز این که خیر و صلاح ملک و ملت در آن باشد و هیچ  نمی­خواهیم جز آن که اصلاحات اجتماعی، اخلاقی، اقتصادی، علمی و ادبی... و از درگاه ایزد متعال آرزومندیم که ما را به عمل کردن آنچه می­گوییم توفیق و سعادت بخشد.

    با این که در این طلیعه طرز انتشار روزنامه یومیه نوشته شده و یادآور گردیده که جز روزهای تعطیل همه روزه منتشر می­شود، ولی هیچ­گاه به صورت روزانه انتشار نیافته است و بعداً که نگارش روزنامه به عهده مرحوم میرزاعبدالحسین بنان زاده، معروف به ادیب فرهمند واگذار شده، گیتی نما هفته­ای چهار شماره منتشر شده است.

    جای اداره روزنامه: اصفهان، خیابان سپه، مطبعه اتحاد و بهای روزنامه یک ساله 40 قران و تک  شماره دو شاهی بوده است. در عنوان، روزنامه گیتی نما به این قسم معرفی شده: «روزنامه علمی، سیاسی، تاریخی، کاریکاتوری ». مندرجات روزنامه مانند سایر جراید محلی عبارت از یک مقاله اساسی و اخبار محلی اصفهان و اخبار ایران و خلاصه از اخبار دنیا و مقالات گوناگون و گاهی اشعاری از آثار انجمن ادبی اصفهان در آن درج است.

    نویسنده این روزنامه مرحوم میرزاعبدالحسین ادیب فرهمند (م: 1313ش) بود که خود از شعراء و ادباء و روزنامه نگاران اصفهان است. این روزنامه سیاســی و اخلاقــی و دارای کاریکاتــور و برگرفته شده از مطالب مفید در باب تاریخ و علوم دیگر بود. البته، مقالات علمی آن از قوت و استواری علمی محکمی برخوردار نبود.

    چندی که از انتشار روزنامه گیتی نما می­گذرد، مدیر مسؤولی آن نیز به ادیب فرهمند سپرده شد و در اصل، اداره کل روزنامه بر عهده او بود.

    سرانجام میرزامهدی اژه­ای در 27 جمادی الثانی 1351ق وفات یافت و در تکیه ملک (گلستان شهدا ) به خاک سپرده شد.