میرزا عبدالغفار پاقلعه ای

میرزا عبدالغفار پاقلعه ای

شهرت :

پاقلعه ای- سحاب
تاریخ وفات :
13/08/1336
مزار :
تکیه سیدالعراقین
زمینه فعالیت :
خوشنویس,ادیب
فرزند میرزا محمدحسن، متولد1261ق، فاضل و ادیب خطاط، متخلص به «سحاب»، اصلاً شیرازی و ساکن محله پاقلعه اصفهان بود. وی از فضلا و هنرمندان جامع فقه و اصول و ادبیات عرب و هیئت و نجوم را به خوبی می دانست و در نجوم از شاگردان میرزا محمدحسن منجم اصفهانی است. از آثار کتابت او «دیوان همای شیرازی» و «گلشن راز» را می توان نام برد. وی در 13 شعبان 1336ق وفات یافت.
مشروح زندگی نامه
فاضل کامل و ادیب خطاط، متخلّص به «سحاب».
میرزا عبدالغفّار فرزند میرزا حسن، اصلاً شیرازى و ساکن محلّة پاقلعه اصفهان بود که در قدیم به نام محلّه باغات معروف بود.
وى در سال 1261ق متولّد شد. مقامات حریرى و نهج البلاغه را با مقدارى از متون فلسفه و عرفان در نزد میرزا محمد رضا هماى شیرازى خوانده و در خطّ نستعلیق از او سرمشق گرفته بود.
فقه و اصول را نزد آیات عظام: علّامه میرزا محمّد هاشم چهارسوقى و حاج شیخ محمّد باقر نجفى و هیئت و نجوم و فن معرفة التقویم را در خدمت میرزا حسن، فرزند دوست محمّد، منجّم معروف فراگرفته و در این فنون به حدّ کافى دست یافته بود.
در تاریخ اصفهان (مجلد هنر و هنرمندان) آمده: حکمت و کلام را نزد حاج میرزا جلال خواجویى فرا گرفت، ولى نگارنده تاکنون به چنین نامى در کتب تراجم برنخورده است.
وی در تنظیم و انشای تحریرات شرعى، از قبیل اسناد معاملات و قبالة مناکحات دستى توانا داشت. خطّ نسخ و نستعلیق را خوب مى نوشت و در شعر« سحاب » تخلص مى کرد.
به نوشتة استاد جلال الدین همایى: وى از فضلا و هنرمندان جامع کم نظیر عهد خود بود. در فقه و اصول و ادبیات عرب و هیئت و نجوم و معرفت تقویم به خوبى دست داشت. چهار نوع خط ثلث و رقاع و نستعلیق، مخصوصا نوع اخیر را خوش مى نوشت.
وى مردى جامع فضایل علمى و اخلاقى، خلیق، متواضع و اهل صفا و وفا بود. او از همدرسان و دوستان صمیمى محمد حسین عنقا، پسر هماى شیرازى بود و در جمع آورى اشعار و ترتیب دیوان هما با عنقا همکارى داشت و اولین نسخه پاکنویس دیوانش به خط اوست. چند نسخة هم از بخش غزلیات هما براى رجال و اکابر وقت نوشتة دیوان هماى شیرازى به خط میرزا عبدالغفار در کتابخانة ابن مسکویه اصفهان نگهداری می شود. با وجود آن همه فضایل و کمالات که آن بزرگ مرد داشت، مانند اکثر ارباب فضل و ادب معاصرش فضلا و شعرا و هنرمندان دورة مشروطه در کمال فقر و تهى دستى و تعفّف روزگار مى گذرانید.
مرحوم جلال الدین همایى مى نویسد: میرزا محمّد حسین عنقا ملک الشعرا، پسر بزرگ هما، تا زنده بود، زندگانى میرزا عبدالغفّار توسّط مساعدت و مواظبت هاى خود او و پایمردى ها که نزد اعیان و اکابر وقت براى او مى کرد، در وسعت و رفاه مى گذشت و بعد از وى، به قول خودش بى برادر شد.
مرحوم میرزا عبدالغفّار در پاقلعه، خانه اى محقّر داشت که بالا خانة آن، مدرس و مکتب او محسوب مى شد. بیشتر فضلاى محلّة پاقلعه نزد او تحصیل کرده بودند و هرچه مایه داشتند، از برکت محضر او بود، از آن جمله:
1. شیخ محمّد رضا حسام الواعظین؛ 2. شیخ مهدى حقوقى؛ 3. میرزا محمّد على سجادیان؛ 4. سیّد عبد اللّه سجادیان؛ 5. میرزا عبد الجواد مدرّس، فرزند حاج میرزا محمّد على بن حاج میر معصوم؛ 6. میرزا ابوالقاسم طرب. وى از حدود ده سالگى به مکتب عبدالغفّار رفت و مقدّمات صرف و نحو عربى را تا کتاب سیوطى و شرح جامى و شرح نظّام و نیز قواعد انشا و ترسّل فارسى و خلاصةالحساب شیخ بهایى را به علاوه حساب سیاق و قسمتى از هیئت و نجوم و فن معرفةالتقویم نزد او آموخت؛ 7. استاد جلال الدین همایى.
مرحوم میرزا عبدالغفّار در سنین نزدیک به هشتاد سالگى در 13 شعبان 1336ق وفات یافت و در تکیة سیّد العراقین مدفون شد. متأسفانه محل دفن وى مشخص نیست.