شیخ محمدحسن داورپناه

شیخ محمدحسن داورپناه

شهرت :

داورپناه
تاریخ وفات :
1341/08/27
مزار :
تکیه سیدالعراقین
زمینه فعالیت :
عالم فاضل
فرزند میرزا حسین، متولد 1257ش در خوانسار، عالم فاضل، از شاگردان آخوند کاشی، آخوند گزی، سید محمدباقر درچه ای و آخوند ملا محمدکاظم خراسانی است. وی در مدرسه درکوشک به تدریس مشغول بوده، مدتها نیز در مدارس جدید نیز به تدریس پرداخت. وی همچنین به عنوان قاضی عسکر در ارتش به خدمت مشغول بود. وی در 27 آذر 1341ش درگذشت.
مشروح زندگی نامه
در سال 1297ق/ 1257ش در خوانسار در خاندانى اهل علم و ادب متولّد شد. پدرش حاج شیخ میرزا حسین فرزند آخوند ملاّ حسن بن آخوند ملاّ حسین از علما و فضلا و ادباى زمان خود در خوانسار بود. میرزا حسین در مدرسة مریم بیگم خوانسار تدریس مى کرد و عدّه زیادى از علماى خوانسار در ادبیات از درس او بهره می بردند. وى در سال 1308ش وفات یافت و در مقابر پاقلعة خوانسار مدفون شد.
شیخ محمدحسن داورپناه ابتدا در زادگاه خود خوانسار و سپس در اصفهان به تحصیل پرداخت. برخى از اساتید او در اصفهان عبارتند از: آخوند ملاّ محمّد کاشانى؛ آخوند ملاّ عبدالکریم گزى؛ سیّد محمّد باقر درچه اى؛ شیخ محمد حسن اصطهباناتی شیرازى.
همایى مى نویسد: « قاضى عسکر از شاگردان خاصّ شیخ حسن شیرازى، تلمیذ مورد توجّه آخوند ملاّ محمّد کاشانى بود که کار ریاضتش به جنون کشید و من شیخ حسن را در حال جنون زیارت کردم، حالى داشت».
داورپناه پس از تحصیل در اصفهان راهى نجف اشرف شد و در حوزة نجف از فیض درس اساتید گران قدرى همچون آخوند ملاّ محمّد کاظم خراسانى و سیّد محمّد کاظم یزدى و دیگر اساتید آن زمان بهرة کامل برد تا خود مجتهدى جامع و فقیهى کامل گردید. وى از شاگردان مبرّز آخوند خراسانى بود. مقامات علمى وی مورد تأیید بزرگان زمان بود. از جمله شهید حاج میرزا ابوالحسن شمس آبادى و سیّد حسن مدرّس هاشمى از جامعیت و فضائل و علوم وی ستایش زیادى کرده اند.
داور پناه پس از بازگشت به اصفهان، سال ها در مدرسة «درکوشک» به تدریس پرداخت و سطوح عالى فقه و اصول همچون "کفایة الاصول" آخوند خراسانى و "فرائد الاصول" و "متاجر" شیخ انصارى را تدریس مى نمود و به نوشتة سیّد مصلح الدین مهدوى: « در کشف معضلات علوم ید بیضا مى نمود».
وى از بدو تأسیس مدارس جدید به خدمت وزارت فرهنگ وارد شد و به تدریس در دبیرستان هاى اصفهان مشغول شد و بدین جهت مقامات علمى او در نزد فضلاى حوزه مجهول ماند. سید مصلح الدین مهدوى و آقا سیّد حسین مدرّس نجف آبادى از جمله کسانى هستند که در دوران تحصیل در دبیرستان، از درس ادبیات عرب ایشان بهره برده اند. وى سال ها نیز به عنوان قاضى عسکر در ارتش به خدمت مشغول بود و به امور شرعى نظامیان مى پرداخت.
استاد جلال الدین همایى مى نویسد: « مرحوم آقا شیخ میرزا حسن داورپناه قاضى عسگر[....] مردى فقیه مجتهد بود. در عربیّت دست توانا داشت. هم تدریس حوزة طلبگى و هم معلّمى مدارس جدید مى کرد. سر دفتر اسناد رسمى اصفهان بود. سمت قاضى عسکرى هم داشت. بدین سبب او را قاضى مى گفتند.
روى هم رفته مردى عاقل، متین و عالم درس خوانده بود. در اصفهان به علم و فضل مخصوصاً در عربى دانى و فقاهت شهرت داشت اما از روز اوّل داخل کار روحانیت نشده بود و از معلّمى و سر دفترى و امر درایت و وصایت و قیمومیّت صغار، روزگار مى گذاشت. ثروتى هم به هم رسانیده بود که بحمداللّه از همه کس مستغنى بود»
میرزا حسن خان جابرى در زمان حیات او چنین نگاشته است: «آقاى آقا شیخ میرزا حسن خوانسارى داورپناه در شخصیت و جامعیت نسبت به غالب علوم، معروف، عالمى فاضل و دانشمندى کامل و نزد اساتید مختلفه تلمّذ نموده و فعلاً رئیس محضر و قاضى عسکر در اصفهان مى باشد».
از شاگردان وی می توان بزرگان ذیل را نام برد: شهید سیّد ابوالحسن شمس آبادى ؛ شیخ اسماعیل کلباسى ؛ شیخ محمّد باقر شریعتى دهاقانى؛ شیخ محمّد حسین کلباسى؛ سیّد حسن مدرس هاشمى؛ شیخ محمود شریعت ریزى؛ سیّد على مدرّس هاشمى؛ سیّد فضل اللّه حجازى قمشه اى ؛ شیخ غلامحسین تسلیمى رهنانى؛ سید مصلح الدین مهدوی؛ میرزا جلال الدین محلاتی و سید حسین مدرس نجف آبادی.
قاضى عسکر در روز سه شنبه20 رجب 1382/ 27 آذر 1341 در اصفهان وفات یافت و در ضلع جنوب شرقى تکیة سیّدالعراقین در محلّى که خود او قبلاً خریدارى و آماده کرده بود، دفن شد.
در وفات او شعرای اصفهان از جمله استاد همایی و منوچهر قدسی اشعاری سرودند که از آن جمله مرثیة منوچهر قدسى است که این مرثیه بر کاشى هاى داخل بقعة داورپناه با خطى زیبا نوشته شده است و ماده تاریخ آن چنین است:
« قدسى» به پاس علم و ادب گفت این سخن/ وز بهر نقش لوحة آرامگاه تو
تاریخ رحلتت به دعا خواستم که: باد/ داور پناه در بر داور پناه تو
در کنار مدفن داورپناه، همسرش عفّت داور پناه دختر آخوند ملاّ عبدالکریم خوانسارى قرار دارد. وى طبق مندرجات سنگ نوشته مزارش، مدّت 75 سال باتقوا و طهارت و نیک نامى زندگى کرده و همه عمر دستگیر مستمندان و غمگسار دردمندان و مظهر صفا و وفا و آیت فتوت و مروّت بوده و در 26 دى 1342ش وفات نموده است.