سید مرتضی

سید مرتضی

شهرت :

حاج آقا میرزا
تاریخ وفات :
1359/05/01
مزار :
تکیه شهدا
زمینه فعالیت :
عالم فاضل، معروف به حاج آقا میرزا دهکردی، فرزند سیدمحمد، در سال 1313ق در دهکرد به دنیا آمد، وی از علمای معروف و ائمه جماعت در شهرکرد و اصفهان و متوفی مرداد 1359ش است
مشروح زندگی نامه
معروف به حاج آقا میرزا دهکردی از سادات جلیل القدر نوربخش است که نسب ایشان با 35 واسطه به عبدالله باهر فرزند حضرت زین العابدین علیه-السلام می رسد. در سال 1313ق در دهکرد (شهرکرد فعلی) در یک خانوادة روحانی و سرشناس به دنیا آمد، پدر ایشان آیت الله سید محمد دهکردی سومین فرزند سید محمد باقر بن سید ابراهیم بن میر محمد هادی بن میر شمس الدین از نوادگان امام زین العابدین (ع) است.
سید محمد باقر از علمای عالی رتبه عصر حاضر خود بود و در خدمت علامه حاج محمد ابراهیم کلباسی مدت پانزده سال شاگردی کرده و در منزل حاجی سکونت داشته و تربیت و تعلیم فرزندان حاجی را به عهده داشته، از جمله میرزا ابوالمعالی کلباسی(1247-1315ق) که تحصیلات مقدماتی خود را نزد سید محمد باقر فراگرفت.
بعد از ازدواج سید محمد باقر با دختر آخوند ملا محمد ابراهیم دهکردی(جدّ اعلای نگارنده) طبق تقاضای اهالی شهرکرد، ایشان به آن شهر بازگشت و سال ها در ترویج اسلام و نشر احکام نورانی قرآن سعی نمود. محمدرضا خان چالشتری، حاکم وقت چهارمحال، مسجدی عالی، به نام خان ساخت و امامت آن را به سید محمد باقر دهکردی واگذار کرد. این مسجد اکنون به نام مسجد جامع شهرکرد در مرکز شهر معروف است.
سرانجام سید محمد باقر دهکردی در سال 1290ق به هنگام مسافرت به عتبات در قریة کارچان سلطان آباد عراق( اراک فعلی) به جوار رحمت الهی پیوست که مقبرة ایشان با ساختمان مجللّ زیارتگاه است.
فرزندان سید محمد باقر دهکردی به ترتیب عبارتند از: 1- سید محمد جواد دهکردی(1265-1310ق) از شاگردان صاحب روضات الجنات، میرزا محمد هاشم چهارسوقی، میرزا محمد حسن نجفی، ملا محمدباقر فشارکیبوده و از آنان اجازه اجتهاد داشته است.2- آیت الله العظمی سید ابوالقاسم دهکردی اصفهانی اعلم و اشهر فرزندان سید محمدباقر که شرح حال ایشان در اکثر کتب تراجم هست3- سید محمد دهکردی. معروف به سید محمد امام جمعه 4- سید محمود دهکردی ایشان در علم و عمل و زهد و تقوا سرآمد بوده و آخوند کاشی چنانکه در « مکارم الآثار » نقل شده است. درباره سید محمود فرموده است که اگر زاهد در اصفهان هست دو نفرند یکی سید محمود و دیگری سید حسن لنبانی5- سید احمد نوربخش دهکردی متولد سال1286ق. وی عالم و عارف و ادیب و شاعر و مفسر قرآن مجید بوده و در خدمت آخوند کاشی و دایی های خود آخوند ملا محمد حسن و آخوند ملا محمد حسین دهکردی و برادر خود آقا سید ابوالقاسم دهکردی در اصفهان مدت چهارده سال اشتغال به تحصیل داشته است. سپس به عتبات عالیات رفته و از محضر آخوند خراسانی و سید اسماعیل صدر در اصفهان استفاده نمود. سید احمد دهکردی تألیفاتی در زمینة اخلاق و عرفان دارد. وی در سال 1339ق در سن 53 سالگی به جوار حق پیوست و در محلة درب کوشک، کوچة باغ حرم دفن شد.
سید محمد پدر سید مرتضی، از سادات و علما محترم شهرکرد و امام جمعة آن شهر و معروف به « امامیه» بوده است. وی مردی با ذکاوت و حسن سلوک و خلق پسندیده بود، منبر وعظ و خطابة او جذاب و مؤثر بوده است. آن عالم ربانی علاوه بر درجات علمی و معنوی در عمران و آبادی و بناهای خیر نیز نهایت جدیت و اشتیاق را داشت. از جمله خیرات او تعمیر کامل حمام کوچک درب امام زاده شهرکرد و همچنین ساختمان بقعه و صحن امام زادگان حلیمه و حکیمه خاتون از دختران منسوب به موسی بن جعفر- علیهما السلام- است. این عالم ربانی سرانجام در سال 1340ق از دارفانی به دیار باقی شتافت و امروزه قبر ایشان در دارالقرآن کریم شهرکرد قرار دارد.
مادر حاج آقا میرزای دهکردی به نام خاور سلطان زنی مؤمنه و دختر آخوند ملا محمدحسین دهکردی بوده است. آخوند ملا محمدحسین دهکردی دومین فرزند آخوند ملا محمد ابراهیم دهکردی( جد اعلای نگارنده) از علما و بزرگان و مجتهدین زمان و یکی از زهاد و عباد است. وی بعد از فوت پدرشان در شهرکرد و چهارمحال مصدر امور شرعیه و احکام دینیه بوده است. ایشان با حسن خلق و کرامت و با فضل و درایتی که داشته ، رتق و فتق امور را انجام می داد، و سال ها در حوزة عالی علمیه اصفهان و نجف تحصیل می نموده. ایشان دو فرزند پسر به نامهای آقا ابراهیم و شهید آقا جلال الدین بت شکن دهکردی داشته اند، که هر دو اهل علم و فضیلت و تحصیل کرده حوزه اصفهان و نجف اشرف بوده اند و مجاز به اجتهاد از بزرگانی چون آخوند خراسانی و سید محمدکاظم یزدی می باشند. البته شهید آقا جلال الدین در جهت اهداف و اوامر استاد خود آخوند خراسانی برای استقرار مشروطیت و مبارزه با استبداد فعالیت داشته و به همین دلیل در سال 1294ش از نجف اشرف بعد از 18 سال اقامت به شهرکرد برمی گرد و با شهامت و شجاعت به ارشاد و وعظ و مخالفت با خوانین و زورگویان می پردازد و سرانجام در همین راستا در صبح روز شانزدهم رجب سال 1306ش ایشان را در مسجدخان(جامع فعلی شهرکرد) به درجه شهادت می رسانند.
حاج آقا میرزا دهکردی در سال 1325ق در سن 12سالگی در زادگاه خویش شهرکرد در مدرسة امامیه شروع به تحصیل نمود. مقدمات را در شهرکرد بیشتر در خدمت ملا محمدعلی فاضل معروف به جناب فاضل تحصیل نمودند. همچنین وی از پدرش و نیز استاد حاج میرزا زیرک استفاده نمود. سپس با برادر خود، سید مصطفی دهکردی (امام جمعه شهرکرد در قبل از انقلاب اسلامی) به اصفهان آمده و در نزد اساتید اصفهان به تحصیل علم و معرفت پرداختند و در مدرسة صدر جنب حجرة حاج میرزا علی آقا شیرازی اقامت گزیدند.
از اساتید وی به افراد ذیل می توان اشاره کرد: آقا شیخ علی مدرس یزدی؛ سید احمد اصفهانی معروف به میرزا احمد مدرس؛ سید ابوالقاسم دهکردی اصفهانی؛ شیخ محمد حکیم خراسانی؛ سید محمد نجف آبادی؛ حاج آقا رحیم ارباب اصفهانی؛ تفسیر نهج البلاغه را نزد حاج میرزا علی آقا شیرازی می-خواند و همچنین جهت تکمیل تحصیلات گاهی هم به حوزة علمیه قم می رفت و از محضر اساتید آن دیار کسب فیض می نمود. حاج میرزا دهکردی در سن 25 سالگی به درجة اجتهاد رسیده و از محضر عم خود سید ابوالقاسم دهکردی و سایر علما از جمله حاج آقا رحیم ارباب مجاز گردید.
وی پس از پایان تحصیلات، امامت جماعت مسجد تل عاشقان و مسجد دروازه نور را داشته و در سال 1341ق پس از فوت پدر به شهرکرد رفت و امامت مسجد خان (جامع فعلی) را عهده دار شد و مدت دوازده سال در شهرکرد مشغول تبلیغ دین و خدمت به اسلام و مسلمین بود. در سال 1353ق/1313ش، پس از فوت عمو، پدر عیال و استاد خود (سید ابوالقاسم حسینی دهکردی) و طبق وصیت ایشان در سن 40 سالگی به اصفهان بازگشت و امامت مسجد سرخی را نزدیک به 50سال عهده دار بود.
وی هیچگاه از اکتساب مسائل و مباحث دینی و دیگر علوم اسلامی غافل نبود و تا زمانی که آیت الله ارباب جلسة درس داشتند ایشان در آن جلسات شرکت می کرد و می توان گفت از شاگردان برجسته و مورد اعتماد وی بود.
در این باب چنین نقل شده است که «آقای حاج آقا مرتضی السید از علما و شریعتمداران بزرگواری است که در اصفهان و چهارمحال محبوبیت کامل دارند. به خصوص در اصفهان در اغلب محلاتی که مسجدی احیا می گردد، اهالی آن محل با طیب خاطر از مشارالیه دعوت پیشوایی آن مسجد را می نمایند. مجلس وعظ و خطابة ایشان از مجالس پرشور و پرحرارت به شمار می رود. دارای تقوی و عقیدت و فضائل کامل است و اینک که به سن 85 سال می باشند کما فی سابق به اقامه نماز جماعت در مسجد مذکور و هدایت مردم مشغولند» .
مراسم احیا لیالی قدر حاج میرزای دهکردی بسیار با روح و معنویت و با سخنرانی طولانی بیش از یک ساعت و نیم بود که راقم این سطور که به اتفاق والد خود در سن 7 الی 8 سالگی تا حدود دوازده سالگی به مدت چندین سال توفیق حضور در این مراسم معنوی را داشتم به یاد دارم که مسجد سرخی در ماه رمضان در شبهای قدر مملو از جمعیت بود و همچنین در روزهای ماه رمضان نیز یکی از مساجد پرجمعیت اصفهان مسجد سرخی بود که افراد بسیار زیادی از راه دور و نزدیک برای درک فیض جماعت و سخنرانی ایشان شرکت می نمودند.
یکی از سجایای اخلاقی و صفات پسندیده ایشان آن بود که در تمام عمر شب زنده دار بود. چراغ کم نوری روشن می نمود که مزاحم خواب دیگران نشود و تا صبح به نماز و تهجد و تلاوت قرآن و راز و نیاز به درگاه حضرت احدیت می پرداختند و گاه و بیگاه با آوای شیرین و دلنشین خود افراد خانواده را به خود مشغول می داشته اند. در همین رابطه خاطره ای از میرزا محمد حسین رشتی (م1414ق) بیان شده است.
حاج میرزا دهکردی علاوه بر علوم قدیمه به واسطة ذوق و استعدادی که در خط داشتند، برای تعلیم و تعلم این هنر در جلسات تعلیم خط میرزا فتح الله جلالیحاضر می گردید. آثار و نمونه هایی از خط ایشان موجود است.
دهکردی بسیار مورد اعتماد مردم و علمای اعلام مخصوصاً آیت الله ارباب بوده و ایشان هرگاه در نماز جمعه آیت الله دهکردی را ملاقات می کردند، اصرار می نمودند که شما سید و مورد اعتماد هستید. شما جلو بایستید تا ما به شما اقتدا کنیم. نیز در اغلب مشکلاتی که گاه و بیگاه برای آیت الله ارباب پیش می آمد، ایشان را می خواستند و رای وی را مقدم بر آراء مشاوران خود می دانستند. جلسات درس دهکردی در شهرکرد و اصفهان بود و ایشان شاگردان فراوانی داشتند که برخی از آنها اکنون در ردیف معاریف علما و برخی از آنها در مقام استادی دانشگاه هستند.
از حاج آقا میرزا دهکردی تألیفات و رساله های متفرقه ای از قبیل تفسیر بعضی از سوره های قرآن و شرحی بر ادعیة حضرت سجاد علیه السلام و شرحی بر دعاهای روزهای ماه مبارک رمضان باقی است، ضمناً تقریراتی بر دروس اساتیدی که در اصفهان و قم در خدمت آنها بوده اند، نوشته که به صورت محفوظ باقی مانده است.
سرانجام حاج میرزا در شب19 رمضان1400ق/مرداد1359ش بر اثر سکتة قلبی عالم فانی را وداع نمود و به دیار باقی شتافت و پس از تشییع باشکوه در آخر لسان الارض (گلستان شهدا) اصفهان دفن شدند.
از وصایای ایشان همیشه آن بود که مرا در محلی دفن کنید که سرپوشی بر سر قبر من نباشد و جایی باشد که باران رحمت الهی بر آن ببارد و نور ستارگان و ماه و خورشید که هر کدام آیات رحمت الهی است، بر من بتابد.