سید هاشم رشتیان

سید هاشم رشتیان

شهرت :

رشتیان
تاریخ وفات :
1330/11/27
مزار :
تکیه بروجردی
زمینه فعالیت :
نقاش
فرزند سید محمد مؤمن، هنرمند نقاش، از خاندان صاحب ذوق و هنرمند رشتیان است. وی نقاش و گچ نگار، هنرمندی آزاده و مردی با اخلاص بود. آثار نقاشی زیادی دارد، که از آن جمله، در تخت فولاد، تکیه میرفندرسکی و خوانساری موجود است. در احوال وی آمده «که بسیار شوخ طبع و خنده رو بود و همیشه با قرآن، مأنوس و ذکر دایم او کلمه «یا نبی الله» بوده است».
استاد سید هاشم سرانجام در 27 بهمن سال 1330ش فوت و در صحن تکیة بروجردی به خاک سپرده شد.

مشروح زندگی نامه
هنرمند نقاش، فرزند سید محمد مؤمن، فرزند سید هاشم، فرزند سید محمد معروف به میر معصوم است. پدرش سید محمد مؤمن، معلم و مکتب دار بود و سید هاشم حدود سال 1232ش به دنیا آمد.
سید هاشم که از کودکی به نقاشی علاقه داشت نزد برادرانش استاد سید حسین نقاش (م: 1335 مدفون در تکیة صاحب روضات ) و استاد سید رحیم به فراگیری نقاشی پرداخت.
در کتاب« نقاشی روی گچ» آمده است که: «بیشترین سهم در رونق و رواج نقاشی را باید از آن خاندان صاحب ذوق و هنرمند رشتیان دانست و از پیشکسوت و ولی نعمت این خاندان سید هاشم رشتیان یاد کرد که وارستة هنرمندی بوده است. با استعداد و نبوغی در خلاقیت هنری که کمتر همتایی چون او را می شود در جمع رشتیان ها یافت و نام برد.سید هاشم تنها نقاش و گچ نگار نبود، خداوند به او استعدادی بخشیده بود که در تمامی رشته های هنری سنتی سرپنجه هایی توانا و خلاق و ذوقی وافر و کافی داشت. سید هاشم جدا از عالم ذوق و خلاقیت، هنرمندی آزاده و مردمی و با اخلاص بود، در میان مردم زندگی می کرد و برای مردم هنر می آفرید و هرگز از مردم کوچه و بازار روی گردان نبود».
از آثار سید هاشم رشتیان می توان به موارد ذیل اشاره کرد: تصویر واقعة غدیر خم، شمایل ائمه معصومین (علیه السلام) گل سازی روی پارچه، تابلوهای شیرین و فرهاد، لیلی و مجنون، کشیدن شمایل روی شیشه، نقاشی روی درها، تجدید طرح کامل گنبد مسجد امام اصفهان، طراحی و بازسازی چهل ستون و مرمت عالی قاپو. همچنین از کارهای گروهی سید هاشم و دو برادرش سید حسین و سید رحیم نیز یکی در تکیة میر فندرسکی، داخل یک اطاق پنج دری واقع است مشتمل بر گل و بوته سازی دیوار و سقف آن و دیگری داخل بقعة خوانساری، تابلوی قیامت، نقاشی رنگ روغن روی پارچه، تابلوی جهنم و بهشت است. از آثار منسوب به ایشان طاووس های سردر اصلی مقبرة هارون ولایت که بی اندازه شیوا و جالب و از جمله جواهر گرانبها محسوب می گردد. علاوه بر طاووس ها که بر سر در اصلی به شیوه معرق نقش شده اند، در داخل این امامزاده تزئیناتی از کاشی در موضوعات گل و پرنده به شیوة زیر لعابی وجود دارد و همین طور در دو طرف درب ورودی مقبره، تصاویر صفحة پشت با تکنیک رنگ و روغن نقاشی شده است. این دو اثر بدون رقم و تاریخ منسوب به سید هاشم رشتیان است.
در احوال وی آمده «که بسیار شوخ طبع و خنده رو بود و همیشه با قرآن، مأنوس و ذکر دایم او کلمه «یا نبی الله» بوده است».
استاد سید هاشم سرانجام در 27 بهمن سال 1330ش فوت و در صحن تکیة بروجردی به خاک سپرده شد.
فرزندان سید هاشم به نام های سید محمد باقر، سید اسدالله و سید عباس، همه از اهل هنر بودند. سید محمد باقر نقاش حدود سال 1265ش به دنیا آمد. پس از فراگیری تحصیلات و فراگیری هنر نزد پدر، کارگاه نقاشی تأسیس نمود. فعالیت های او در زمینة نقاشی رنگ و روغن، خطّاطی، طرّاحی نقشه های فرش و کاشی های هفت رنگ است. نمونة کارهای او در حرم مطهّر حضرت ابوالفضل العباس(ع) در کربلا، نقاشی در باغ دلگشای شیراز و کلیسای وانک است. وی در دوم شعبان1380ق فوت و در کنار پدر هنرمندش مدفون گردید.
دیگر فرزند سید هاشم، سید اسدالله نقاش حدود سال 1275ش در خانواده ای مذهبی و هنرمند به دنیا آمد. هنر نقاشی را نزد پدر و دو عمویش سید حسین و سید رحیم فرا گرفت و سپس در کارگاه ایلیا در بازار کار می کرد. فعالیت ایشان بیشتر در زمینة طرّاحی و نقّاشی روی کاشی به سبک و شیوة صفوی و قاجار بوده است. بر روی سنگ مزارش وی را نقّاش مخصوص صحن مطهّر حضرت سیدالشهداء(ع) و آثار باستانی ایران معرفی کرده است. وی در 30 شوال سال 1392ق فوت شد و پیکرش را در کنار پدرش به خاک سپردند.
سومین فرزند پسر سید هاشم، سید عباس نقاش در سال 1285ش به دنیا آمد. وی هنر نقاشی را در دورة جوانی نزد پدرش و حاج میرزا آقا امامی فراگرفت. وی در طراحی فرش و تزیینات منزل فعّال بود و بخصوص در نقاشی رنگ و روغن روی بوم سبک و شیوة قهوه خانه ای کار می کرد. محل کارش در سرای مغزی مقابل کاخ چهل ستون و خیابان مسجد سید بوده است.
همچنین ایشان طبع شعری نیز داشته است. از اشعار اوست:
خرم آن روز کز این جسم جدا خواهم شد / ملحق از روی حقیقت به خدا خواهم شد
چه مقامیست ترا به ز وصال رخ دوست / که به لطف و کرمش خیل ندا خواهم شد
وی سرانجام در 24 خرداد 1363ش فوت و در باغ رضوان اصفهان به خاک سپرده شد.
از خاندان هنرمند سید هاشم نقاش، همچنین نوة خواهر وی به نام استاد سید جعفر رشتیان، نقاش، مینیاتوریست و رسّام طرح های قالی و استاد دانشگاه است. وی فرزند سید علی، متولد 1304ش است. چون پدرش در زمان کودکی اش از دنیا رفت، مادرش سید جعفر را تحت تربیت دایی اش سید هاشم قرار داد.
سید جعفر از محضر اساتیدی چون سیدهاشم نقاش، آقا سید عباس(رشتیان)، وزیر زاده و سید حسن صدرهاشمی به تعلیم علم و هنر نقاشی پرداخت. وی علاوه بر نقاشی به ادبیات، موسیقی اصیل، مجسمه سازی و دکوراتوری هم علاقه داشت. ایشان در طول عمر پربار خود علاوه بر نقاشی رنگ و روغن، سایه زنی، بوته سازی، صورت سازی، طرح های قاجاری، گل و مرغ، مینیاتور به سبک صفوی، نقشة فرش و سبک های اسلیمی، ختایی، تذهیب و تشعیر و در زمینة طببیعت به رنگ و روغن و آبرنگ به هنرنمایی می پرداخت.
از آثار معروف ایشان طرح فرش هفت شهر عشق با الهام از اشعار عطار نیشابوری، طرح فرش یادی از خوزستان یا دریای جنوب به یاد حماسه سازی-های رزمندگان اسلام، مرمت و بازسازی تالار تخت طاووس تهران، طرح داخلی و طراحی گل و مرغ، بوته سازی در سبک های قاجاری و صفوی، هتل عباسی اصفهان است. یکی از بزرگترین شاهکارهای استاد قالی ثارالله است که اثری برجسته و در عین حال بیانگر اخلاق و ارادت وی به خاندان آل عصمت و طهارت، بویژه حضرت سیدالشهدا(ع) می باشد.
استاد سید جعفر رشتیان در تیر 1367ش فوت و پیکرش را در باغ رضوان اصفهان به خاک سپردند.