میرزا ابوالقاسم زفره ای

میرزا ابوالقاسم زفره ای

شهرت :

میرزا ابوالقاسم حاج آخوند
تاریخ وفات :
28/09/1352
مزار :
تکیه بروجردی
زمینه فعالیت :
مدرس,عالم فاضل
معروف به حاج آخوند، فرزند ارشد ملّا محمدعلی عرب زفره ای، متولد حدود 1260ق است.
محمد حسن رجایی می نویسد: « در زهد و تقوی کم نظیر و در ریاضت و چله نشینی عدیم المثل بوده؛ ولی کم کم دل از زفره بریده و در اصفهان ساکن گشته و موقع اخذ شناسنامه بدان جهت، نام خانوادگی خود را مهاجر زفره ای انتخاب کرده و در اصفهان به تربیت بزرگ زادگان اشتغال داشته و شاگردان بسیاری تربیت کرده که هر یک باعث افتخار اصفهان و اصفهانیان گردیده اند».
حاج آخوند در تدریس، روش مخصوصی داشت. در مقدمات بیشتر فضلای معاصر از شاگردان وی بودند. معروف بود که حاج آخوند به علوم غریبه آشناست و در جبر و اعداد و طلسمات زحماتی کشیده و در این موارد کارهایی به او منسوب است. در این مورد آقا سید حسن مدرس هاشمی از شاگردان آخوند زفره ای دربارة استاد خود می گوید:« آخوند زفره ای استاد ادب ما بود و صاحب علوم غریبه و ریاضت کشیده بود. ایشان در بین شاگردانش به من عنایت خاصی داشت. روزی به من فرمود: من هرچه فکر کردم در بین شاگردانم کدامیک استعداد ظرفیت و تحمّل این علوم غریبه را دارند، تنها تو را شایسته دیدم و بنابراین روزی به دیدن پدر ما مرحوم آیت الله آقا میر سید محمد آمدند و جریان را با ایشان در میان گذاشتند. مرحوم پدر مرا خواستند و فرمودند: حال که آخوند چنین عنایتی به شما دارند، شما هم خوب است بپذیرد. ولی من به هیچ وجه قبول نکردم و هرچه آخوند اصرار کرد که این علوم را به من تعلیم دهد، زیر بار نرفتم که بعداً خیلی ازافراد سرزنشم کردند که با این همه اصراری که آخوند داشت چرا نپذیرفتی؟!».
شیخ ابوالقاسم زفره ای همان طور که گفته شد از مدرسان سطوح در حوزه اصفهان در مدرسة میرزا مهدی ( مسجدالمهدی ) بود ودر تدریس سلیقة مخصوص داشت و در مقدمات تبحّر خاصی داشته است. از این رو بیشتر فضلای اصفهان از شاگردان وی بودند. از جمله شاگردان وی شیخ ابوالقاسم اصفهانی؛ شهید سید ابوالحسن شمس آبادی؛ سیّد ابوتراب درچه ای؛ ملّا احمد بیان الواعظین؛ میر سید حسن مدرس هاشمی؛ حسن صدر اصفهانی؛ سید ریحان الدین مهدوی؛ سید شهاب الدین بهشتی؛ سید علی مدرس هاشمی ؛ سید عبدالحسین طیّب؛ شیخ علی مشکوة؛ سید قوام الدین بهشتی( خلدی نسب )؛ سید محمد رضا شفتی؛ سید محمد صدر هاشمی؛ سید مرتضی ظهیرالاسلام؛ میرزا محمد حسین ملاذ روضاتی؛ سید محمدرضا آل رسول شمس آبادی؛ سید مصلح الدین مهدوی؛ سید محمد آل رسول شمس آبادی؛ سید نورالله قاضی عسگر؛ علویه مجتهده بانو نصرت امین؛ شیخ حسینعلی صدیقین؛ میرزا محمد حسین مشکوة زفره ای؛ سید ضیاءالدین جناب؛ سید مرتضی شریعتی زفره ای؛ سید احمد مقدس بیدآبادی.
سرانجام حاج میرزا ابوالقاسم زفره ای در روز دوشنبه 28 رمضان 1352ق در حدود نود سالگی در اصفهان وفات یافت و پیکرش در بقعة تکیة بروجردی به خاک سپرده شد.

مشروح زندگی نامه
معروف به حاج آخوند، فرزند ارشد ملّا محمدعلی عرب زفره ای، متولد حدود 1260ق است.
پدرش ملا محمدعلی فرزند حسین در سال 1286ق فوت شد و در قبرستان زفره مدفون است. وی و برادر دیگرش ملا محمد در کارهای عام المنفعه پیشقدم بوده اند.
ملّا علی عرب پنج فرزند پسر و پنج دختر داشت که فرزندان پسر عبارت بودند از: 1- ملّا ابوتراب ، ساکن برزان و از شاگردان شیخ مرتضی ریزی و آقا میرزا محمد هاشم چهارسوقی که در رمضان سال 1334ق فوت شد. وی در صحن تکیة ریزی، سمت جنوب بیرون بقعه، مدفون گردید.2- ملّا محمدحسین زفره ای، که خط نستعلیق را در کمال استادی می نوشت. وی در ذی الحجة 1342ق فوت کرد و قبرش نزدیک مقبرة تکیة فیض قرار دارد.3- شیخ موسی زفره ای، در 18 رمضان 1336ق فوت شد. وی در سمت جنوبی تکیة ریزی مدفون است.4- ملّا محمد هاشم مشکوة، متوفی 25 ذیقعده 1359ق است. وی مدفون در تکیة بروجردی روی سکوی اطراف بقعه است.5- میرزا ابوالقاسم زفره ای، که از مدرسین سطوح در اصفهان و محدّثان و واعظان بود.
وی تألیفات متعددی دارد که از آن جمله است: رساله در « اصول دین»؛ کتابی در « قاعدة دایرة هندی خط قبله و نصف النهار»؛ کتابی در« مکروهات که موجب فقر می شود»؛ کتابی در« علوم غریبه»؛ رسالة« ضیاء النجو».
محمد حسن رجایی می نویسد: « در زهد و تقوی کم نظیر و در ریاضت و چله نشینی عدیم المثل بوده؛ ولی کم کم دل از زفره بریده و در اصفهان ساکن گشته و موقع اخذ شناسنامه بدان جهت، نام خانوادگی خود را مهاجر زفره ای انتخاب کرده و در اصفهان به تربیت بزرگ زادگان اشتغال داشته و شاگردان بسیاری تربیت کرده که هر یک باعث افتخار اصفهان و اصفهانیان گردیده اند».
حاج آخوند در تدریس، روش مخصوصی داشت. در مقدمات بیشتر فضلای معاصر از شاگردان وی بودند. معروف بود که حاج آخوند به علوم غریبه آشناست و در جبر و اعداد و طلسمات زحماتی کشیده و در این موارد کارهایی به او منسوب است. در این مورد آقا سید حسن مدرس هاشمی از شاگردان آخوند زفره ای دربارة استاد خود می گوید:« آخوند زفره ای استاد ادب ما بود و صاحب علوم غریبه و ریاضت کشیده بود. ایشان در بین شاگردانش به من عنایت خاصی داشت. روزی به من فرمود: من هرچه فکر کردم در بین شاگردانم کدامیک استعداد ظرفیت و تحمّل این علوم غریبه را دارند، تنها تو را شایسته دیدم و بنابراین روزی به دیدن پدر ما مرحوم آیت الله آقا میر سید محمد آمدند و جریان را با ایشان در میان گذاشتند. مرحوم پدر مرا خواستند و فرمودند: حال که آخوند چنین عنایتی به شما دارند، شما هم خوب است بپذیرد. ولی من به هیچ وجه قبول نکردم و هرچه آخوند اصرار کرد که این علوم را به من تعلیم دهد، زیر بار نرفتم که بعداً خیلی ازافراد سرزنشم کردند که با این همه اصراری که آخوند داشت چرا نپذیرفتی؟!».
شیخ ابوالقاسم زفره ای همان طور که گفته شد از مدرسان سطوح در حوزه اصفهان در مدرسة میرزا مهدی ( مسجدالمهدی ) بود ودر تدریس سلیقة مخصوص داشت و در مقدمات تبحّر خاصی داشته است. از این رو بیشتر فضلای اصفهان از شاگردان وی بودند. از جمله شاگردان وی شیخ ابوالقاسم اصفهانی؛ شهید سید ابوالحسن شمس آبادی؛ سیّد ابوتراب درچه ای؛ ملّا احمد بیان الواعظین؛ میر سید حسن مدرس هاشمی؛ حسن صدر اصفهانی؛ سید ریحان الدین مهدوی؛ سید شهاب الدین بهشتی؛ سید علی مدرس هاشمی ؛ سید عبدالحسین طیّب؛ شیخ علی مشکوة؛ سید قوام الدین بهشتی( خلدی نسب )؛ سید محمد رضا شفتی؛ سید محمد صدر هاشمی؛ سید مرتضی ظهیرالاسلام؛ میرزا محمد حسین ملاذ روضاتی؛ سید محمدرضا آل رسول شمس آبادی؛ سید مصلح الدین مهدوی؛ سید محمد آل رسول شمس آبادی؛ سید نورالله قاضی عسگر؛ علویه مجتهده بانو نصرت امین؛ شیخ حسینعلی صدیقین؛ میرزا محمد حسین مشکوة زفره ای؛ سید ضیاءالدین جناب؛ سید مرتضی شریعتی زفره ای؛ سید احمد مقدس بیدآبادی.
سرانجام حاج میرزا ابوالقاسم زفره ای در روز دوشنبه 28 رمضان 1352ق در حدود نود سالگی در اصفهان وفات یافت و پیکرش در بقعة تکیة بروجردی به خاک سپرده شد.