آقا سید حسن طالقانی نجفی

آقا سید حسن طالقانی نجفی

شهرت :

میر
تاریخ وفات :
1/01/1116
مزار :
تکیه میرزا رفیعا
زمینه فعالیت :
عالم فاضل
معروف به میر حکیم، عالم کامل و حکیم عارف، در روز جمعه، عید قربان سال 1040ق در نجف اشرف در خاندان علم و فضل متولد شد.
آقا سید حسن ابتدا در محضر درس والد خود و دیگر علمای زمان همچون شیخ قاسم بن محمد بن جواد مشهور به ابن الوندی الکاظمی حاضر گردید تا آن که به مقامی عالی دست یافت.
پس از چندی به اصفهان عزیمت نمود و در محضر علمای آن دیار از جمله علامه ملا محمد باقر مجلسی حاضر گردید. وی به جهت مقام شامخ و شأن رفیعش به « میر حکیم» و « ملک» ملقب گردید.
در اصفهان مدتها تدریس کتب فلسفی و عرفانی همچون اسفار و کتب محی الدین ابن عربی مانند فصوص و فتوحات مکیه پرداخت. از شاگردان او حزین لاهیجی است، چنان که در تذکره اش گوید: « پس به خدمت سیدالمتبحرین امیر سید حسن طالقانی رحمة الله که از اعاظم علما و اکابر عارفان بود، رسیدم، کتاب فصوص الحکم شیخ عربی مباحثه می فرمود، به استفاده مشغول شدم و شرح هیاکل النور نیز در خدمت ایشان خواندم. شفقتی عظیم به من داشت. در هیچ فنی از علوم نبود که استحضارش به کمال نباشد. مسائل حکمت را با مشاهدات صوفیه انطباق داده، علوی عظیم در اظهار مراتب ثلاثة توحید داشت. قوت تقریر و مباحثه اش به مثابه ای بود که احدی از اصحاب جدل را نزد او یارای سخن گفتن نبود و اخلاص و استفادة فقیر و شفقت ایشان استوار بود».
میر سید حسن طالقانی از استادان واسطة بین ملاصدرا و ملا علی نوری است که عرفان از طریق او و به واسطة شاگرد مع الواسطه اش میرزا محمد علی میرزا مظفر به حاج محمد جعفر آباده ای و شیخ محمدرضا قمشه ای رسیده است.
میر سید حسن طالقانی تا سال1116ق در قید حیات بوده است. حزین لاهیجی فوت وی را در اصفهان می نویسد. مزار وی در تکیة خرابه نزدیک تکیة میرزا رفیعا نائینی قرار داشته است.

مشروح زندگی نامه
معروف به میر حکیم، عالم کامل و حکیم عارف، در روز جمعه، عید قربان سال 1040ق در نجف اشرف در خاندان علم و فضل متولد شد. پدرش آقا سید عبدالحسین ابن قاضی سید جلال الدین طالقانی، عالمی فاضل بود که در سال 973ق در نجف اشرف متولد شد. او بیش از پنج سال نداشت که والد بزرگوارش درگذشت و تربیت او را عمویش سید محی الدین طالقانی به عهده گرفت که پس از تحصیل علوم نزد علمای زمان خود به درجة والای فضل و دانش نایل شد. سید عبدالحسین محرم سال 1061ق در نجف درگذشت.
آقا سید حسن ابتدا در محضر درس والد خود و دیگر علمای زمان همچون شیخ قاسم بن محمد بن جواد مشهور به ابن الوندی الکاظمی حاضر گردید تا آن که به مقامی عالی دست یافت.
پس از چندی به اصفهان عزیمت نمود و در محضر علمای آن دیار از جمله علامه ملا محمد باقر مجلسی حاضر گردید. وی به جهت مقام شامخ و شأن رفیعش به « میر حکیم» و « ملک» ملقب گردید.
در اصفهان مدتها تدریس کتب فلسفی و عرفانی همچون اسفار و کتب محی الدین ابن عربی مانند فصوص و فتوحات مکیه پرداخت. از شاگردان او حزین لاهیجی است، چنان که در تذکره اش گوید: « پس به خدمت سیدالمتبحرین امیر سید حسن طالقانی رحمة الله که از اعاظم علما و اکابر عارفان بود، رسیدم، کتاب فصوص الحکم شیخ عربی مباحثه می فرمود، به استفاده مشغول شدم و شرح هیاکل النور نیز در خدمت ایشان خواندم. شفقتی عظیم به من داشت. در هیچ فنی از علوم نبود که استحضارش به کمال نباشد. مسائل حکمت را با مشاهدات صوفیه انطباق داده، علوی عظیم در اظهار مراتب ثلاثة توحید داشت. قوت تقریر و مباحثه اش به مثابه ای بود که احدی از اصحاب جدل را نزد او یارای سخن گفتن نبود و اخلاص و استفادة فقیر و شفقت ایشان استوار بود».
میر سید حسن طالقانی از استادان واسطة بین ملاصدرا و ملا علی نوری است که عرفان از طریق او و به واسطة شاگرد مع الواسطه اش میرزا محمد علی میرزا مظفر به حاج محمد جعفر آباده ای و شیخ محمدرضا قمشه ای رسیده است.
از آثار اوست تصحیح« مجمع البیان فی التفسیر القرآن» طبرسی.
میر سید حسن طالقانی تا سال1116ق در قید حیات بوده است. حزین لاهیجی فوت وی را در اصفهان می نویسد.مزار وی در تکیة خرابه نزدیک تکیة میرزا رفیعا نائینی قرار داشته است.
سید مصلح الدین مهدوی از محل مزار وی نام می برد. این تکیه و چند تکیه دیگر در محدودة قسمت جنوب شرقی تخت فولاد بوده که تا قبل از تأسیس فرودگاه در این محدوده دیوارهای عموماً نیمه خراب آنها مشهود بوده است. در این محل روزهای جمعه و اعیاد و روز عرفه بسیاری از مؤمنان و مقدسان در آن خرابه ها به نماز و زیارت و دعا اشتغال داشتند. این تکیه از که آثار عهد صفویه بوده در قسمت شرقی تکیه میرزا رفیعا قرار داشته است.