میرزا محمد صادق فیضعلیشاه ثانی

میرزا محمد صادق فیضعلیشاه ثانی

شهرت :

فیضعلیشاه ثانی
تاریخ وفات :
1/11/1301
مزار :
تکیه فیض
زمینه فعالیت :
عارف
فرزند ملا محمدجواد، از عرفا و از مشایخ صوفیه در قرن سیزدهم هجری است. سال ها به تجارت گذراند. خدمت حاج محمدکاظم سعادت علی شاه در تهران رسیده و تجدید عهد نموده، در سال1297ق «فیض علی» لقب گرفت. وی در4 ذیقعده 1301ق وفات نمود و در کنار فیض علی شاه اول به خاک سپرده شد. وی برادر علامه جلیل القدر میرزا فتح الله شریعت اصفهانی بوده است
مشروح زندگی نامه
فرزند ملا محمدجواد، عارف کامل، از خاندان نامی و معتبر نمازی شیراز که به تجارت و تقوا و امور خیر همواره مشهور بوده اند پدرش جهـت تجارت تنباکو به اصفهان می آید و محمد صادق پس از آموختن مقدمات علوم، پیشة پدر را پی می گیرد تا این که با حاج محمدکاظم سعادت علی شاه معروف به « طاووس الفقرا» از اقطاب سلسلة نعمت اللهی دیدن می کند و ربودة او می شود.
میرزا محمد صادق پس از مدتی برای دیدار مرشد خویش که آن روزگار در تهران سکونت داشت، عازم می شود؛ ولی در هنگام ورود، تابوت وی را بر در خانة پیر می بیند و فریاد و فغان مریدان را برگرد او مشاهده می کند. « به واسطة انقلاب زیادی که داشت در موقع غسل دادن مشاهده نمود که غسل دهنده اگرچه به ظاهر دیگرانند اما در واقع جناب حاج ملا سلطان محمد است! و این امر سبب بصیرت او شده، از همان جا با جناب میرزا عبدالحسین ریابی که در آن موقع برای زیارت پیر به تهران آمده بود، به سمت گناباد روانه شد و پس از تجدید عهد مدتی به ریاضت و تصفیة نفس اشتغال ورزید و اجازة دادن اوراد و اذکار یافت ».
معصوم علی شاه می نویسد: « راقم گوید مکرر صحبت وی حاصل شده[...] ارادت خدمت حاج محم دکاظم سعادت علی شاه اصفهانی را سرمایه نمود و بعد از ارتحال پدر خود اول کسی که به گنابد رفت و تصدیق به خلافت حاج ملا سلطان علی نمود، او بود؛ تجدید عهد میثاق و تکمیل نواقص کرد و اذن ارشاد و لقب فیض علی یافت، به اصفهان آمد و بساط تجارت پیچید و در خدمت مرجوعه کوشید و رونقی در کار مجیز ظاهر ساخت و جمعی را مفتون کرد و از سایر ولایات مثل شیراز و کاشان دست ارادت به دامنش می زدند».
امیرقلی امینی، نویسنده و روزنامه نگار نام دار معاصر که نوادة فیض علی ثانی است، دربارة جد خویش و ارتباط او با عرفان و تصوف می نویسد: « مرحوم میرزا محمد صادق پس از اتمام تحصیلات وارد کار تجارت می شود و روزی که در تجارت خانه خود تنها نشسته بود، درویشی وارد حجرة او می گردد و چون میرزا تجارت تنباکو می کرد، از او درخواست کشیدن قلیانی می کند و در حین کشیدن قلیان صحبت از فقر و درویشی و عرفان به میان می آید و مرحوم میرزا مجذوب درویش گردیده، پس از چند جلسه در سلک دراویش نعمت اللهی تابع شادروان حاج ملا سلطان گنابادی در می آید و طولی نمی کشد که به مقام شیخوخیت می رسد و در حوزة اصفهان سالیانی چند سمت نمایندگی مرحوم گنابادی را پیدا می کند».
ملا سلطان محمد گنابادی صاحب تفسیر معظم «بیان السعاده» دو اجازه نامه یکی در سال 1293ق مشتمل بر اجازة دادن اوراد و اذکار به طالبان راه و دیگری را مبنی بر شیخوخیت و مقام دستگیری از طالبان سلوک در سال 1297ق با لقب «فیض علی» برای او صادر کرده است. با توجه به این مدارک آن چه استاد همایی در کتاب «تاریخ اصفهان»نوشته مبنی بر این که محمدصادق نمازی از مشایخ و خلفای حاج محمدکاظم سعادت علی شاه بوده، مقرون به صحت نیست.
منابع موجود از مکنت و ثروت فیض علی شاه ثانی و تجمل او در پذیرایی از فقرا و مریدان خبر داده اند. همچنین آمده است که «در سال 1301 قمری منزلی خرید، ولی مردم گفته بودند: این منزل معروف است که میمنت ندارد. چون جناب حاج ملا سلطان محمد از خریدن منزل آگاه شد به ایشان نوشت: شنیده شد در پی تعمیر خانه و اسباب شده اید، انسان را یک ذرع و نیم جا کفایت است، باید در فکر آخرت و مرگ بود. چون این نامه به او رسید در مجلس فقرا قرائت کرد و فهمید که رفتنی است[...] اتفاقاً پس از هیجده روز از دنیا رفت و در قبرستان تخت فولاد اصفهان، تکیة فیضیه، جنب قبر شریف حضرت فیض علی شاه پدر نورعلی شاه اول، دفن گردید ».
میرزا محمدصادق نمازی در ذیقعده1301ق فوت و در کنار میرزا عبدالحسین فیض علی شاه اول در بقعة فیض به خاک سپرده شد. بر سنگ مزارش مرثیه و ماده تاریخ وفاتش آورده شده که ماده تاریخ آن چنین است:
بهر تاریخ رحلتش گفتم/صادق الوعد بود شیخ جلیل
سید اسدالله بیدآبادی، عالم فاضل و محقق فقیه، فرزند علامه سید محمدباقر شفتی و همچنین سید شهاب الدین نحوی، به میرزا محمدصادق نمازی ارادت داشته اند.
در ضمن کتاب « نابغة علم و عرفان» اسامی برخی از مریدان و سرسپردگان به وی مندرج است، همچنین آمده است که پس از درگذشت وی تا ده سال حاج ملا سلطان محمد گنابادی کسی را برای دستگیری و ارشاد تعیین ننمود، «چون سؤال شده بود، جواب فرمود: پس از میرزا، صادقی نمی بینم که لایق این مقام باشد».
دربارة میرزا محمدصادق نمازی ملقب به فیض علی می توان به دو نکتة قابل توجه دیگر اشاره کرد: نخست این که امیر قلی امینی نوة دختری نمازی در ضمن زندگی نامة خودنوشت اش یادآور می شود که بدون هیچ تعصبی، یکی از بهترین مادران دنیا،که دختر نمازی، را داشته است. گفتنی است که در پایین پای مقبرة فیض یکی از دختران محمدصادق نمازی مدفون است و بر سنگ وی چنین نگاشته اند: « آرامگاه مرحومة مغفوره خاور سلطان نمازی بنت مرحوم میرزا محمد صادق 11 بهمن ماه 1327 ».
نکتة قابل ذکر دیگر این که همان گونه که فیض علی شاه ثانی در طریقت و تصوف شهرت و اعتبار بسیار یافت، برادر او یعنی آقا میرزا فتح الله نمازی شیرازی اصفهانی ملقب به شیخ الشریعة اصفهانی در فقه، کلام، رجال و حدیث سرشناس و بلکه کم نظیر بوده است. ایشان در 1266ق متولد و در سال 1339ق زندگی را بدرود گفت و در نجف اشرف مدفون گشت. وی شهیرترین مرجع شیعه در روزگار خود بود و شاگردان مبرزی همچون شیخ آقا بزرگ تهرانی، آیت الله سید صدر، آیت الله سید محمد حجت کوه کمره ای در نزد او کسب فیض نمودند.