شیخ علی مدرس یزدی

شیخ علی مدرس یزدی

شهرت :

مدرس یزدی
تاریخ وفات :
15/08/1353
مزار :
تکیه بروجردی
زمینه فعالیت :
فرزند آقا محمد مسگر، متولد 1278ق در یزد، عالم فاضل و محقق مدرس، از اساتیدش شیخ مرتضی ریزی، آخوند ملامحمد حسین کرمانی بوده اند. سال ها در مدرسه صدر مشغول تدریس سطوح فقه و ادبیات عرب بود و شاگردان بسیاری از جمله جلال الدین همایی، سید حسین خادمی، میرزا حبیب الله روضاتی و شیخ مرتضی اردکانی را تربیت نمود. وی در عین کمال علمی، از نظر مالی بسیار فقیر و تهیدست بود.
از جمله فعالیت های او تصحیح کتب دینی بود، که از آن جمله تصحیح برخی از مجلات کتاب «بحارالانوار» علامه مجلسی است. همچنین نام وی در ذیل اسامی برخی از علمای مهاجر به قم از اصفهان در اعتراض به قانون نظام اجباری و برخی از قوانین دیگر در دوره حکومت رضاخان است. این عالم گرانقدر در روز جمعه نیمه شعبان 1353ق درگذشت

مشروح زندگی نامه
شیخ على فرزند آقا محمد مسگر یزدى، در 1278ق در دارالعباده یزد متولد شد. از هفت سالگى مشغول فراگیرى قرآن مجید و علوم متداول شد و از دوازده سالگى شروع به تحصیل علوم عربى از صرف و نحو، منطق و معانى بیان نمود. از حدود سن بلوغ وارد در تدریس اصول فقه شد. از اساتید وى در یزد سید على مدرس است. در سال 1310ق از یزد به اصفهان مهاجرت نمود و در حوزة درس شیخ مرتضى ریزى حاضر بود و درس خارج را طى چهار سال در خدمت این عالم بزرگوار فراگرفت. از دیگر اساتید وی آخوند ملا محمد حسین کرمانی است.
وى پس از فراغت از تحصیل به امر تدریس روى آورد و در مدرسة صدر به تدریس سطوح از مغنى و مطول و حاشیه ملا عبدالله و معالم و شرح لمعه و قوانین، پرداخت.
وى علت اشتغال به تدریس را در شرح حالى که براى سید على جناب نوشته، این چنین بیان مى کند: «پس از تأهل اختیار کردن در اندک زمانى کثرت عیال و اختلال امر مؤونه موجب تشویش خاطر گردیده و انصراف از امر تحصیل قهراً حاصل شده، ولى براى صارف از هجوم خیالات موحشه فى الجمله اشتغالى به تدریس مى شود».
شیخ على یزدى تمام سطوح فقه و ادبیات عرب را تدریس مى کرد و در دوران تدریس خود شاگردان زیادى را تربیت نمود. شیوة تدریس وى به گونه اى بسیار عالى و با تسلط کامل بود و از شاگردان وى خاطرات بسیار جالبى در این زمینه بیان گردیده است. شیخ عباسعلی ادیب از شاگردان وی چنین می گوید: «جناب شیخ على یزدى که ما خدمت ایشان شرح لمعه مى خواندیم، در مدرسة صدر درس مى فرمود کل درس را ایشان با آهنگ بیان مى کرد، صداى بسیار خوب و رسایى داشت. و صداى خوب ایشان هنگام درس گفتن در تمام صحن حیات مدرسه طنین انداز مى شد. به همین جهت یک فرد براى ایشان شعرى هم گفته بود:
واقعاً مدرسة صدر صفایى دارد/بلبلى شیخ على نام نوایى دارد
شیخ استادى کامل در شرح لمعه بود و بسیار خوب و متین درس مى گفت. وى از آخر محلة بیدآباد با پاى پیاده براى گفتن درس به مدرسة صدر مى آمد. در عین کمال علمى، از نظر مالى بسیار فقیر و تهى دست بود. هرچند بعضى از فقها با او همراهى داشتند ولى استاد کاملاً تنگدست و در زحمت بود».
مدرس یزدى در تمام عمر مشغول تدریس و تربیت شاگردان بود و با توجه به روش تدریس و بیان خوبى که داشت، شاگردان زیادى را تربیت نمود که برخى از شاگردان ایشان عبارتند از: شیخ اسماعیل کلباسى؛ شیخ احمد فیاض فروشانى؛ شیخ ابوالقاسم اصفهانى؛جلال الدین همایى؛ سید جمال الدین صهرى؛ شیخ حیدرعلى خان برومند گزى؛ میر سید حسن مدرس هاشمى؛شیخ حیدرعلى محقق؛ میرزا حبیب الله روضاتى؛ سید حسین خادمى اصفهانى؛سید على اکبر هاشمى؛ شیخ عبدالرسول قائمى؛ شیخ عبدالجواد جبل عاملى؛میر سید على مدرس هاشمى؛ شیخ مرتضى اردکانى و سید عبدالحسین طیب.
مدرس یزدى دانشمندى بزرگ، مدرسى مشهور، زاهد، پارسا و قناعت پیشه بود. وى هیچ گاه از وجوه شرعى استفاده نکرد و غالباً از راه نماز و روزة استیجارى و تصحیح کتب گذران زندگى مى کرد، و خود در این زمینه چنین مى گوید: «.... به همین حالت به هر قسمى بوده در نهایت بى بضاعتى به قناعت گذرانیده، و بحمدالله این نوع شرک را که تملق این رؤسا باشد، شاید که نفعى از پرتو آنها عاید شود اختیار نکرده، و امیدوارم از برکت صاحب شریعت مطهره که چنانچه عمرى باشد، مرتکب نشوم».
در حالات این بزرگوار گفته شده که، میانة خوبى با فلاسفه نداشت و از معاشرت و دوستى با آنها دورى مى کرد. از جمله با فیلسوف نامدار اصفهان آخوند ملا محمد کاشانى که در مدرسة صدر ساکن بود، رابطه خوبى نداشت؛ اما با دیدن و شنیدن کرامتى از آخوند به شمار علاقه مندان او پیوست.
از جمله فعالیت هاى شیخ على یزدى تصحیح کتب دینى بوده که از آن جمله تصحیح برخى از مجلات کتاب «بحارالانوار» علامه مجلسى که به سعى و دقت او انجام یافته است. همچنین نام وی در ذیل اسامى برخى از علماى مهاجر به قم از اصفهان در اعتراض به قانون نظام اجبارى و برخى از قوانین موضوعه دیگر و در اساس مخالفت با سلطنت رضاشاه، آمده که نشان از فعالیت سیاسى وى در همراهى با علماى اصفهان بوده است.
این عالم گرانقدر و مدرس بزرگ هنگام غروب آفتاب روز جمعه نیمة شعبان سال 1353ق دار فانى را وداع گفت و در تکیة بروجردی دفن گردید.
میرزا محمدعلى معلم حبیب آبادى در ماده تاریخ فوت او چنین مى سراید:
پا از ادب نهاد معلم درون و گفت /رفت از جهان مدرس یزدى بسا فسوس
همچنین عبدالجواد خطیب در ماده تاریخ وى مى سراید:
على، مدرس یزدى به خلد مأوا کرد/ روى نیاز به درگاه حى یکتا کرد
هزار و سیصد و پنجاه و سه مه شعبان /شمول رحمت جانان به جان تمنا کرد
نوشت از پى تاریخ آن «لسان الدین»: /على، مدرس یزدی بخلد مأوا کرد
در مورد فرزندان وى، از سه پسر و یک دختر را اطلاع داریم که دو فرزند پسرش از فضلا و دانشوران بودند. یکى میرزا محمدعلى مدرس زاده از فرهنگیان دانشمند بود که خط خوبى هم داشت و نمونة خط وى تابلوى خوشنویسى در امامزاده اسماعیل است. وى در دوم صفر 1401ق فوت نمود و فرزند دیگرش میرزا آقا در شانزدهم ربیع الثانى 1381ق فوت کرد و در کنار برادرش در تکیه گلزار در جوار خواهر و مادرش دفن گردید. فرزند سوم مدرس یزدى، محمدرضا مدرس زاده از بنیان گذاران مؤسسة گلبهار در یزد به سال 1305ش است.