سید محمد نجم الواعظین

سید محمد نجم الواعظین

شهرت :

نجم الحکما-موسوی خواجویی
تاریخ وفات :
1/01/1347
مزار :
تکیه جهانگیرخان قشقایی
زمینه فعالیت :
عالم فاضل,شاعر,ادیب
دانشمند ادیب، فاضل واعظ و شاعر ماهر. پدرش سید محمدجواد مسائلی حسینی، در اصفهان در محله تلواسکان دیده به جهان گشود.
وی از علمای فاضل و ادیبی شاعر و از واعظان و منبریان برجسته اصفهان در زمان خود به شمار می رفت و امام جماعت مسجد تلواسکان را – به مانند پدرش عهده دار بود. او از روحانیون و دانشمندان روشنفکر آن دوران بود و در امور سیاسی و اجتماعی آن زمان بویژه در طرفداری از نهضت مشروطیت شرکتی فعال داشت. نجم الحکما از جمله اعضای «انجمن مقدس ملی اصفهان» یا «انجمن ملی ولایتی اصفهان» بود.
سرانجام در اوایل محرم1347ق از دنیا رفت و در تکیه خانوادگی اش که به تکیة آقا سید محمد ترک نیز شهرت داشت، دفن گردید.

مشروح زندگی نامه
موسوی خواجویی معروف به نجم الحکما؛ دانشمند ادیب، فاضل واعظ و شاعر ماهر. پدرش سید محمدجواد مسائلی حسینی، از فضلا و امام جماعت مسجد تلواسکان- برگرفته از تل واژگون- بوده که در سال1340ق وفات و در تکیة جهانگیرخان قشقایی مدفون است. جدش سید محمد آذربایجانی خویی – معروف به سید محمد ترک- از بزرگان اهل علم و تقوی و از اکابر علمای اصفهان به شمار می رفته است. وی مورد اعتماد فضلا، دانشمندان، پرهیزکاران و خواص بوده و مدتی در مسجد شاه به نماز جماعت اشتغال داشته است. سید محمد ترک (م:1266ق) معروف به حاج آقا مجتهد، گویا همراه پدرش سید محمدحسین از خوی به اصفهان آمد و اعقاب و اولادش هم در محل تلواسکان اصفهان دارای ریاست علمی و مذهبی و امامت جماعت و منبر وعظ بوده اند.
ولادت و تحصیلات؛ سید محمد نجم الواعظین در اصفهان در محله تلواسکان دیده به جهان گشود. از تاریخ ولادتش آگاهی نداریم، اما نزد پدر و مادر دوران کودکی را پشت سر گذراند. از اساتید او می توان به پدرش، شیخ محمدتقی معروف به آقا نجفی، آخوند کاشی و جهانگیرخان قشقایی اشاره کرد. وی از علمای فاضل و ادیبی شاعر و از واعظان و منبریان برجسته اصفهان در زمان خود به شمار می-رفت و امام جماعت مسجد تلواسکان را – به مانند پدرش- عهده دار بود. او همچنین از روحانیون و دانشمندان روشنفکر آن دوران بود و در امور سیاسی و اجتماعی آن زمان بویژه در طرفداری از نهضت مشروطیت شرکتی فعال داشت. نجم الحکما از جمله اعضای «انجمن مقدس ملی اصفهان» یا «انجمن ملی ولایتی اصفهان» بود که اشخاصی روشن اندیش و آزادی خواه به شمار می رفتند. این انجمن از نخستین انجمن های منطقه ای بود که پس از اعلام مشروطیت تشکیل یافت. در 21 ذی قعده سال 1324- سه روز پس از درگذشت مظفرالدین شاه- ارگان هفتگی آن با نام انجمن مقدس ملی اصفهان منتشر شد که در نیمه سال دوم با نام انجمن مقدس ولایتی اصفهان و از سال سوم به انجمن اصفهان تغییر یافت. مدیر این روزنامه که نشریه رسمی مشروطه خواهان بود، آقا سید سراج الدین صدر جبل عاملی بود و سید محمد نجم الواعظین موسوی نیز از شماره41 روزنامه (به تاریخ یکشنبه پنجم رمضان 1325ق) به سمت سردبیری آن درآمد. نوشته های فراوانی نیز از نجم الواعظین در این روزنامه چاپ شده است که در ادامه در آثار وی اشاره می شود.
نجم الواعظین از نگاه دانشمندان و نویسندگان؛ جلال الدین همایی می نویسد: «میرزا سید محمد نجم الواعظین متخلص به نجم متوفی1347قمری از مشاهیر اهل منبر بود که نگارنده بکرات وی را دیده و پای وعظ و روضه اش نشسته بودم. مابین عوام ترواسکان و خواجو و پاقلعه به سید زاغول شهرت داشت به این سبب که زاغ چشم بود. اطلاعات علمی و ادبی وی بر اقرانش می چربید، اما دهن گرم و گیرا نداشت».
سید محمدعلی مبارکه ای می نویسد: «السید محمد سبط سید محمد ترک، فاضل محترم و سیدی بزرگوار و کریم النفس بود. در تفسیر و عرفان کامل و در فقه و اصول ازجمله شاگردان پدر بزرگوار خویش و در معقول از خدمت حکیم وقت جهانگیرخان و شیخ محمد کاشی استفاده نمود و در محله تلواسکان به امامت و نشر مسائل و احکام اشتغال داشت و منبرهای عمومی نیز می رفت؛ ولی از آنجایی که صورت منبر در اصفهان، صورت آواز موسیقی در عصر او به خود گرفته بود؛ عوام متوجه نبودند؛ ولی خواص از جنابش استفاده می کردند. وفات او در حدود هزارو [سیصد و] چهل قمری واقع گردید. در شعر نیز طبع روانی با اسلوب عرفانی داشت».
آثار و تألیفات؛ نجم الحکما از مصنفان و نویسندگان پرکار بود و آثار محققانه ای در ادبیات، تفسیر، عرفان و تاریخ از خود به جای گذاشته است. بسیاری از آثار او به خط خوش وی درکتابخانه های عمومی کشور موجود است و شماری از آنها که تاکنون شناسایی شده است عبارتند از: 1. اصطلاحات العرفاء، به عربی.2. تضمین دیوان حافظ در چند مجلد. 3.تفسیر نجم اصفهانی. 4. تلخیص بوستان سعدی5.تنبیه الغافلین و عبرة للناظرین. 6. جلوات سرچمن فی احوال صاحب الزمان، عج الله تعالی فرجه الشریف،7. جواهر مثنوی، 8.خارستان اخلاقی 9.دیوان نجم اصفهانی10. شرح مفتاح الکنوز. 11.طرایق العارفین 12. القسطاس المستقیم 13. کتاب حسن و قبح اشیا 14.مرآت الاسرار، 15. مصابیح الاعجاز، در شرح گلشن راز. 16. مقالات نجمیه،
وفات و مدفن؛ سید محمد موسوی متخلص به نجم و معروف به نجم الواعظین پس از مدتی انزوا و گوشه نشینی-آن گونه که در رساله «تنبیه الغافلین» گفته- در دوره تحولات پس از مشروطه، سرانجام در اوایل محرم1347ق از دنیا رفت و در تکیه خانوادگی اش که به تکیة آقا سید محمد ترک نیز شهرت داشت، دفن گردید. این تکیه در اول تخت فولاد مقابل مسجد رکن الملک در سمت شرق قرار دارد و پس از فوت و دفن حکیم ربانی جهانگیرخان قشقایی دراین محل به تکیة جهانگیرخان معروف شد.گفتنی است که در برخی منابع تاریخ فوت او را سالهای 1342 و 1345 نیز ذکر کرده اند و بر روی سنگ قبرش نیز سال 1345 نوشته شده است.