عزیزالله نیک پی

عزیزالله نیک پی

شهرت :

اعزازالدوله
تاریخ وفات :
1356/01/01
مزار :
تکیه سیدالعراقین
زمینه فعالیت :
سیاستمدار
اعزازالدوله، در سال 1276ش و بنا به نقل قولی در 1274 در اصفهان متولد شد. پدرش احمد نیک پی، ملقب به مفخم الملک است.
عزیزالله پس از اتمام تحصیلات مقدماتی در مدرسة علیه وارد کالج آمریکایی شد. مدت ها در اصفهان اقامت داشت و به امور شهری، توجهی خاص مبذول می داشت و چندین دوره به ریاست انجمن شهر(بلدیه) انتخاب شد.
در سال 1319ش، حکمران کرمانشاه گردید. در سال 1325ش، استانداری کرمانشاه شد و بعد به معاونت نخست وزیری[قوام السلطنه] رسید. چندی نیز، وزیر پست و تلگراف بود.
در دورة پانزدهم به وکالت مجلس انتخاب گردید.
ازجمله اقدامات مهم او در طول دوران خدمتش می توان به پروژه های کوهرنگ، پل زاینده رود و مؤسسات برق اشاره کرد.
اعزاز نیک پی همچنین در انجمن تربیت بدنی هیئت شیر و خورشید سرخ و همچنین تشکیل شرکت ها و تأسیس کارخانجات، نقش فعال داشت و در هیئت های جدید چند کارخانه عضویت و مدتها به سمت رئیس شورای کارخانجات انتخاب شد.
وی سرانجام در سال 1356ش فوت و در تکیة سیدالعراقین در آرامگاه شخصی که امروزه به موزة سنگ نگاره های تخت فولاد تبدیل شده، دفن شد.

مشروح زندگی نامه
از احفاد دختری خاندان شیبانی کاشان و ملقب به اعزازالدوله، در سال 1276ش و بنا به نقل قولی در 1274 در اصفهان متولد شد. پدرش احمد نیک پی، ملقب به مفخم الملک، در سال1259ش در اصفهان تولد یافت. تحصیلات خود را در مدرسة انجمن میسیونرهای مسیحی در اصفهان انجام داد. در 1282ش داخل خدمات ارتش شد و در اصفهان، شیراز و بوشهر به خدمت پرداخت. از 1294ش نایب الحکومة اصفهان بود. در سالهای1298-1300ش رئیس امور مالی شد و در این مقام پول زیادی به دست آورد. در کودتای 1299ش، از سوی سید ضیاءالدین طباطبایی بازداشت شد و سپس به اروپا رفت و به سال 1304ش به ایران بازگشت. در سال1309ش حاکم بنادر و خلیج فارس و بعد والی کردستان و سپس والی مازندران می شود. احمد نیک پی به زبانهای انگلیسی و فرانسه تسلط داشت.
عزیزالله پس از اتمام تحصیلات مقدماتی در مدرسة علیه وارد کالج آمریکایی شد. مدت ها در اصفهان اقامت داشت و به امور شهری، توجهی خاص مبذول می داشت و چندین دوره به ریاست انجمن شهر(بلدیه) انتخاب شد. چنان که خود در خاطراتش می نویسد: «در اصفهان، وارد یک سلسله فعالیت های دامنه دار در امور اجتماعی و اقتصادی شدم. در همان ایام، انتخابات کمیسیون بلدیه یا انجمن شهر، می رفت انجام گردد و اگرچه در آن عصر، افراد معنون و معمر بیشتر مورد توجه مردم بودند، و شانس موفقیت آنان خیلی زیاد بود؛ معهذا با کمال جسارت، خود را کاندیدای عضویت کمیسیون بلدیه نمودم. در بدو امر امید موفقیت برای یک جوان تازه از راه رسیده، خیلی ضعیف بود؛ لیکن برخلاف انتظار همه، توفیق حاصل کردم و با نهایت جدیت و صداقت، وظایف خویش را انجام دادم و پس از آن نیز چند دوره متوالی دیگر به عضویت و ریاست انجمن شهر نائل گشتم».
در سال 1319ش، حکمران کرمانشاه گردید. در سال 1325ش، استانداری کرمانشاه شد و بعد به معاونت نخست وزیری[قوام السلطنه] رسید. چندی نیز، وزیر پست و تلگراف بود. ناگفته نماند که او با دو شرط سمت استانداری را پذیرفت.
کثرت سمت های او در این دوره باعث شد که روزنامة فکاهی (توفیق) با کشیدن کاریکاتوری به صورت شتر مرغ، بالای آن نوشت: «شتر مرغ قرن اتم» و ذیل آن این جمله به چشم می خورد، اعزاز نیک پی را پرسیدند وزیری یا وکیل؟ گفت زنهار که معاون نخست وزیرم.
در دورة پانزدهم به وکالت مجلس انتخاب گردید و در سال 1350ش، که پسرش غلامرضا در مصدر امور بود، به کمک او در دورة پنجم سنا، سناتور انتخابی یزد و اصفهان شد.
ازجمله اقدامات مهم او در طول دوران خدمتش می توان به پروژه های کوهرنگ، پل زاینده رود و مؤسسات برق اشاره کرد. نیک پی در خاطرات خود پیرامون این خدمات می نویسد: «هنگامی که عضو دولت بودم، موفق شدم معادل شش میلیون تومان که در آن زمان پول هنگفتی به حساب می آمد، برای بستن سد کوهرنگ، توسعه دستگاه ها و کارخانة مولد برق و ساختمان پل فلزی روی رودخانه زاینده رود، اعتبار بگیرم». در ادامه به مهم بودن این پروژه ها اشاره و می نویسد: «... این سه اقدام عمرانی بزرگ، قیافه اصفهان را از هر حیث به کلی تغییر می داد. الحاق آب های کوهرنگ به زاینده رود به وسیله حفر تونل و بستن سد از یک طرف، خطر خشکسالی را که هرچند سال یک مرتبه با شدت بروز می کرد و میلیون ها تومان خسارت به محصول و اشجار وارد می آورد، از بین می برد و از طرف دیگر، محصول اصفهان را دوچندان و سطح کشت را به طور قابل ملاحظه ای اضافه نمود و برای ازدیاد آب قنوات و چاه ها، چه در داخل و چه در خارج شهر، کمک مؤثری محسوب می شد[...]. تأسیسات جدید برق از لحاظ صنعت و زراعت، واجد اهمیت فراوان بود. ساختن پل جدید در مقابل خیابان شاهپور و احداث خیابان های تازه در اطراف آن پل، نه فقط از لحاظ رفت و آمد و توسعه و آبادی شهر اصفهان و وصل به شاهراه های خارج، شایان توجه بود، بلکه از خطر خرابی پل های نفیس دوره صفوی مانند پل الله وردی خان و پل خواجو، جلوگیری می کرد».
اعزاز نیک پی همچنین در انجمن تربیت بدنی هیئت شیر و خورشید سرخ و همچنین تشکیل شرکت ها و تأسیس کارخانجات، نقش فعال داشت و در هیئت های جدید چند کارخانه عضویت و مدتها به سمت رئیس شورای کارخانجات انتخاب شد.
وی سرانجام در سال 1356ش فوت و در تکیة سیدالعراقین در آرامگاه شخصی که امروزه به موزة سنگ نگاره های تخت فولاد تبدیل شده، دفن شد. از او کتاب خاطراتی تحت عنوان «تقدیر یا تدبیر» برجای مانده که در سال 1347ش توسط انتشارات ابن سینا به چاپ رسیده است.
اعزاز نیک پی در جوانی با ترکان خانم، دختر ظل السلطان ازدواج نمود که از این همسر صاحب سه فرزند شد. اعزازالملک هشت سال پس از درگذشت ترکان خانم در سال 1337 با زنی آلمانی به نام ادماریاشادر متولد 1938م هامبورگ ازدواج کرد و از او نیز صاحب دو فرزند شد که یکی از آنها دختر و دیگری پسر بود. از میان فرزندانش نام غلامرضا چهره شناخته شده ای است. وی دارای دکترای اقتصاد بود. پس از بازگشت به ایران وارد شرکت نفت شد و سرانجام رئیس بررسی های اقتصادی شد. در نخست وزیری حسنعلی منصور به توصیه امیر عباس هویدا معاون نخست وزیر شد. وی در کابینة هویدا ابتدا وزیر مشاور در اموراجرایی و سپس وزیر آبادانی و مسکن شد به دنبال مشاجره و کتک کاری با یکی از وزیران دیگر کابینة هویدا (عطاءالله خسروانی) از وزارت برکنار شد؛ ولی بعداً به شهرداری تهران منصوب گردید. وی پس از انقلاب اسلامی محاکمه و محکوم به اعدام گردید.