شیخ اسدالله حکیم قمشه ای

شیخ اسدالله حکیم قمشه ای

شهرت :

شیخ اسدالله حکیم قمشه ای
تاریخ وفات :
1294/01/01
مزار :
تکیه شهدا
زمینه فعالیت :
عارف,شاعر

فرزند مشهدی جعفر از بزرگان حکماء، دانشمندان، عرفا و شعرای اصفهان در حدود سال 1297ق در قمشه ( شهرضا) اصفهان به دنیا آمد. در جوانی با وجود اشتغال به کشاورزی، عاشق و شیفتة علم و حکمت بود. در آنجا نزد حکیم میرزا نصرالله قمشه­ای ( از شاگردان حاج ملاهادی سبزواری ) ادبیات، فقه، کلام ، منطق و حکمت را فرا گرفت و هر دو طریق مشایی و اشراقی را فرا گرفت. سپس برای تکمیل تحصیلات به اصفهان مهاجرت کرد و در مدرسة چهارباغ ساکن شد و در مدرسة صدر به  تدریس حکمت و ریاضیات قدیم و جدید پرداخت.

  انواع خطوط، بویژه خط شکسته را به خوبی می­نوشت و زبان فرانسه را بدون استاد آموخته بود. وی « سال­ها در درس حکمت و کلام و غیره مشغول و در مدرسة چهارباغ فیلسوفانه در کمال نزاهت و آزادی به سر می­برد و در ضمن انواع علوم ریاضی را به دو طریقة مرسومة قدیم و جدید تدریس می نمود. [...] هر چند در معلومات مسطوره و غیرها همسری نداشت با این وصف مقام علو طبع، حدّت ذهن، قوه حافظه و جمیع فضایل اخلاقیش به درجه­ای بود که از روی انصاف می­توان گفت که چنین گوهری گرانمایه کمتر زیب عالم انسانیت گشته است. افسوس در عنفوان جوانی در سن سی و شش سالگی در اصفهان دار فانی را وداع گفت ».

جلال­الدین همایی  در شرح حال خود و حوزه­های درسی اساتید بزرگ که در محضر آنان کسب کمال نموده اشاره­ای به شیخ اسدالله می­نماید و می­نویسد: «دیگر از اساتید فلسفه من مرحوم شیخ اسدالله حکیم قمشه­ای است که در شعر« دیوانه» تخلص می­کرد و نمونة اشعارش در مجموعة شعرای اصفهان طبع شده است. متأسفانه عمر او کفاف نداد و در جوانی به سال 1334 هجری قمری درگذشت».

این حکیم فرزانه، مجرد و عزلت گزین بود و زندگی­اش در کمال سادگی و بی اعتنایی به امور دنیوی بود. در اثر فقر در مدرسة گلبهار استخدام و با ماهی چهل ریال تدریس می­نمود. وی با بزرگان اهل علم و ادب نیز دوستی و مصاحبت داشت. از جمله می­توان به میرزا علی آقا شیرازی و شیخ محمدباقر الفت و بسیاری دیگر از اهل علم و ادب اشاره نمود. همایی مقداری از فلسفه و حکمت را حکیم قمشه­ای فراگرفت. از شاگردان وی وحید دستگردی و سید ضیاءالدین جناب بودند که جناب کتب­های حکمت مانند اسفار ملاصدرا و شرح منظومه سبزواری را از وی فراگرفت  و همچنین از دیگر شاگردان او می­توان به مرتضی خاتون­آبادی، ابراهیم انواری، جلال­الدین همایی، شیخ محمد حسن فریدی نطنزی، سید مهدی حجازی و سید محمدعلی مبارکه­ای اشاره کرد.

  وی طبعی عاشقانه و ذوقی لطیف داشت و گاه گاهی با تخلص « دیوانه » شعر می­سرود. اگرچه اشعار او زیاد نیست ولی از لحاظ کیفیت، عالی و لطیف است و حاکی از احساسات پرشور و عرفان عاشقانه است. او به سبک شعرای قدیم شعر  می­سرود و گاهی در مضامین عارفانه و عاشقانه خود از حافظ شیرازی الهام می­گیرد و به استقبال غزلیات او می­رود. وی در انواع شعر به غزل توجه داشت و قسمتی از اشعارش در دانشنامة الفت به چاپ رسیده است. نمونه­هایی از اشعار و غزل های او در کتاب « سخنوران نامی معاصر ایران» نیز آمده است. وی همچنین چند قطعه در رثاء و وصف برخی از بزرگان زمان خویش همچون استادش حکیم نصرالله قمشه­ای و شهید فضل الله نوری و ... سروده است. چنانکه به مناسبت به دار آویختن شهید شیخ فضل الله نوری شعری سروده است. از تألیفات دیگر او کتاب « علم الاشیاء » است که جهت محصّلان مدارس جدید تألیف نموده و به چاپ رسیده است.

    سرانجام این عالم عارف و ادیب در 18 ذی قعده 1334ق/1294ش در جوانی در 36 سالگی وفات یافت و در تکیة ملک( گلستان شهدا) نزدیک قبر آخوند کاشی مدفون گردید.


مشروح زندگی نامه

فرزند مشهدی جعفر از بزرگان حکماء، دانشمندان، عرفا و شعرای اصفهان در حدود سال 1297ق در قمشه ( شهرضا) اصفهان به دنیا آمد. در جوانی با وجود اشتغال به کشاورزی، عاشق و شیفتة علم و حکمت بود. در آنجا نزد حکیم میرزا نصرالله قمشه­ای ( از شاگردان حاج ملاهادی سبزواری ) ادبیات، فقه، کلام ، منطق و حکمت را فرا گرفت و هر دو طریق مشایی و اشراقی را فرا گرفت. سپس برای تکمیل تحصیلات به اصفهان مهاجرت کرد و در مدرسة چهارباغ ساکن شد و در مدرسة صدر به  تدریس حکمت و ریاضیات قدیم و جدید پرداخت.

  انواع خطوط، بویژه خط شکسته را به خوبی می­نوشت و زبان فرانسه را بدون استاد آموخته بود. وی « سال­ها در درس حکمت و کلام و غیره مشغول و در مدرسة چهارباغ فیلسوفانه در کمال نزاهت و آزادی به سر می­برد و در ضمن انواع علوم ریاضی را به دو طریقة مرسومة قدیم و جدید تدریس می نمود. [...] هر چند در معلومات مسطوره و غیرها همسری نداشت با این وصف مقام علو طبع، حدّت ذهن، قوه حافظه و جمیع فضایل اخلاقیش به درجه­ای بود که از روی انصاف می­توان گفت که چنین گوهری گرانمایه کمتر زیب عالم انسانیت گشته است. افسوس در عنفوان جوانی در سن سی و شش سالگی در اصفهان دار فانی را وداع گفت ».

جلال­الدین همایی  در شرح حال خود و حوزه­های درسی اساتید بزرگ که در محضر آنان کسب کمال نموده اشاره­ای به شیخ اسدالله می­نماید و می­نویسد: «دیگر از اساتید فلسفه من مرحوم شیخ اسدالله حکیم قمشه­ای است که در شعر« دیوانه» تخلص می­کرد و نمونة اشعارش در مجموعة شعرای اصفهان طبع شده است. متأسفانه عمر او کفاف نداد و در جوانی به سال 1334 هجری قمری درگذشت».

این حکیم فرزانه، مجرد و عزلت گزین بود و زندگی­اش در کمال سادگی و بی اعتنایی به امور دنیوی بود. در اثر فقر در مدرسة گلبهار استخدام و با ماهی چهل ریال تدریس می­نمود. وی با بزرگان اهل علم و ادب نیز دوستی و مصاحبت داشت. از جمله می­توان به میرزا علی آقا شیرازی و شیخ محمدباقر الفت و بسیاری دیگر از اهل علم و ادب اشاره نمود. همایی مقداری از فلسفه و حکمت را حکیم قمشه­ای فراگرفت. از شاگردان وی وحید دستگردی و سید ضیاءالدین جناب بودند که جناب کتب­های حکمت مانند اسفار ملاصدرا و شرح منظومه سبزواری را از وی فراگرفت  و همچنین از دیگر شاگردان او می­توان به مرتضی خاتون­آبادی، ابراهیم انواری، جلال­الدین همایی، شیخ محمد حسن فریدی نطنزی، سید مهدی حجازی و سید محمدعلی مبارکه­ای اشاره کرد.

  وی طبعی عاشقانه و ذوقی لطیف داشت و گاه گاهی با تخلص « دیوانه » شعر می­سرود. اگرچه اشعار او زیاد نیست ولی از لحاظ کیفیت، عالی و لطیف است و حاکی از احساسات پرشور و عرفان عاشقانه است. او به سبک شعرای قدیم شعر  می­سرود و گاهی در مضامین عارفانه و عاشقانه خود از حافظ شیرازی الهام می­گیرد و به استقبال غزلیات او می­رود. وی در انواع شعر به غزل توجه داشت و قسمتی از اشعارش در دانشنامة الفت به چاپ رسیده است. نمونه­هایی از اشعار و غزل های او در کتاب « سخنوران نامی معاصر ایران» نیز آمده است. وی همچنین چند قطعه در رثاء و وصف برخی از بزرگان زمان خویش همچون استادش حکیم نصرالله قمشه­ای و شهید فضل الله نوری و ... سروده است. چنانکه به مناسبت به دار آویختن شهید شیخ فضل الله نوری شعری سروده است. از تألیفات دیگر او کتاب « علم الاشیاء » است که جهت محصّلان مدارس جدید تألیف نموده و به چاپ رسیده است.

    سرانجام این عالم عارف و ادیب در 18 ذی قعده 1334ق/1294ش در جوانی در 36 سالگی وفات یافت و در تکیة ملک( گلستان شهدا) نزدیک قبر آخوند کاشی مدفون گردید.