حاجی میر سید محمد خوانساری اصفهانی

حاجی میر سید محمد خوانساری اصفهانی

شهرت :

خوانساری اصفهانی
تاریخ وفات :
28/09/1293
مزار :
تکیه مادر شاهزاده
زمینه فعالیت :

دومین پسر حاج میرزا زین العابدین، از فقها، محدثان و متتبعان قرن سیزدهم هجری. در یازدهم محرم  1222ق در خوانسار دیده به جهان گشود.

وی مقدمات علوم را در زادگاهش خوانسار خواند و پس از اینکه همراه پدر و برادرانش برای همیشه به شهر علم و حکمت اصفهان منتقل شدند، نزد علما و بزرگان حوزه اصفهان شاگردی نمود تا اینکه به درجات عالی در علوم و معارف اسلامی نایل گردید. اساتید و مشایخ او که در مجموعه اجازاتش به آنها تصریح فرموده عبارتند از: پدرش حاج میرزا زین العابدین موسوی خوانساری اصفهانی؛ حاجی محمد ابراهیم کرباسی؛ حجت الاسلام شفتی؛ میر سید حسن مدرس اصفهانی؛ سید صدرالدین عاملی؛ میرزای قمی. در برخی منابع به شاگردی حاج میر سید محمد، نزد میرزای قمی (1150-1231) اشاره کرده اند؛ هر چند که سال تولد او با درس خواندنش نزد میرزا سازگاری ندارد.

حاج میر سید محمد خوانساری اصفهانی از علما و محققان بزرگ قرن سیزدهم و صاحب آثار و تألیفاتی چند است. دانشمندی پرهیزکار و با تقوی بوده که با قناعت، علو طبع و همت، زندگی ساده ای داشته و حکایت هایی درباره قناعت او نقل کرده اند. در طول عمر خود، همیشه در مسجد چهارسوی کوچک و نیز مسجد شیخ بهایی( مسجد مستهلک ) اقامه جماعت و ترویج احکام شریعت می فرمود.

سید محمد، عالمی محقق و متتبع و دارای اطلاعات گسترده از کتب شیعه و سنی بوده و دائماً به مطالعه و نوشتن اشتغال داشت. او در فن کتاب شناسی، اعجوبه دهر و یگانه عصر خود بود و دقت و ممارست او در کتب و آثار علما و شناسایی خطوط آنها به اندازه ای بوده است که هر کتابی را که اول و آخر آن ساقط شده بود، وقتی به دستش می دادند با اندک تأمل و بررسی در صفحات موجود نام کتاب و نویسندة آن را بیان می فرمود. استاد همایی در این باره می نویسد:« از خصایص فضلی او تکمیل و اصلاح کتب بوده و کمتر کتابی در کتابخانه های موروثی این خانواده موجود است، که اول یا آخرش را فقید مزبور ننوشته یا اثری از خود در آن باقی نگذراده باشد و هر کتاب ناقص را به هر وسیله که میسر بوده تکمیل می نموده و این کار دلیل کمال اهتمام و علاقه و پشت کار و وسعت اطلاع آن مرحوم است».

این عالم محقق در احیای نسخ کمیاب و آثار نفیس، اهتمامی تمام داشته، صدها کتاب و رساله به خط پخته و زیبای خود استنساخ یا تکمیل فرموده و مجموعه ها و جُنگ های بسیار مرتب نموده و همه را خود مقابله و تصحیح و سپس به صحافی و تجلید رسانیده است.

بیش از صد مجلد از کتابهایی که اول یا وسط یا آخر آنها ناقص بوده و حاج میر سید محمد نقائص آنرا بر طرف نموده است.

بواقع در فن کتاب شناسی کسی از دانشمندان دوران اخیر و این سامان به پایه آیت الله حاج میر سید محمد خوانساری اصفهانی نرسیده اند. نزدیک به هزار نسخه خطی در کتابخانه های مختلف وجود دارد که تمام یا قسمتی از آنها به خط خوش این عالم بزرگ است.

سرانجام وی در روز 28 ماه رمضان 1293ق در اصفهان بدرود حیات گفت و در تکیه مادرشاهزاده پشت دیوار غربی بقعه آرام گرفت.

از ایشان چهار فرزند پسر که همگی از علما و بزرگان زمان خود بوده اند، باقی ماند که عبارتند از:

1-حاج میر سید علی مجتهد چهارسویی(1247-1326)؛ 2-آقا میر محمد تقی چهارسوی موسوی زاده(1264-1336)؛ 3-آقا میر محمد حسین چهارسویی(م:1307) داماد صاحب روضات؛4-آقا میر محمد داود چهارسویی(م:1342.

داماد حاج میرسید محمد خوانساری، ملا محمد باقر فشارکی از فقها و مدرسین بزرگ اصفهان و صاحب کتاب« عنوان الکلام» می باشد.

 


مشروح زندگی نامه

دومین پسر حاج میرزا زین العابدین، از فقها، محدثان و متتبعان قرن سیزدهم هجری. در یازدهم محرم  1222ق در خوانسار دیده به جهان گشود.

وی مقدمات علوم را در زادگاهش خوانسار خواند و پس از اینکه همراه پدر و برادرانش برای همیشه به شهر علم و حکمت اصفهان منتقل شدند، نزد علما و بزرگان حوزه اصفهان شاگردی نمود تا اینکه به درجات عالی در علوم و معارف اسلامی نایل گردید. اساتید و مشایخ او که در مجموعه اجازاتش به آنها تصریح فرموده عبارتند از: پدرش حاج میرزا زین العابدین موسوی خوانساری اصفهانی؛ حاجی محمد ابراهیم کرباسی؛ حجت الاسلام شفتی؛ میر سید حسن مدرس اصفهانی؛ سید صدرالدین عاملی؛ میرزای قمی. در برخی منابع به شاگردی حاج میر سید محمد، نزد میرزای قمی (1150-1231) اشاره کرده اند؛ هر چند که سال تولد او با درس خواندنش نزد میرزا سازگاری ندارد.

حاج میر سید محمد خوانساری اصفهانی از علما و محققان بزرگ قرن سیزدهم و صاحب آثار و تألیفاتی چند است. دانشمندی پرهیزکار و با تقوی بوده که با قناعت، علو طبع و همت، زندگی ساده ای داشته و حکایت هایی درباره قناعت او نقل کرده اند. در طول عمر خود، همیشه در مسجد چهارسوی کوچک و نیز مسجد شیخ بهایی( مسجد مستهلک ) اقامه جماعت و ترویج احکام شریعت می فرمود.

سید محمد، عالمی محقق و متتبع و دارای اطلاعات گسترده از کتب شیعه و سنی بوده و دائماً به مطالعه و نوشتن اشتغال داشت. او در فن کتاب شناسی، اعجوبه دهر و یگانه عصر خود بود و دقت و ممارست او در کتب و آثار علما و شناسایی خطوط آنها به اندازه ای بوده است که هر کتابی را که اول و آخر آن ساقط شده بود، وقتی به دستش می دادند با اندک تأمل و بررسی در صفحات موجود نام کتاب و نویسندة آن را بیان می فرمود. استاد همایی در این باره می نویسد:« از خصایص فضلی او تکمیل و اصلاح کتب بوده و کمتر کتابی در کتابخانه های موروثی این خانواده موجود است، که اول یا آخرش را فقید مزبور ننوشته یا اثری از خود در آن باقی نگذراده باشد و هر کتاب ناقص را به هر وسیله که میسر بوده تکمیل می نموده و این کار دلیل کمال اهتمام و علاقه و پشت کار و وسعت اطلاع آن مرحوم است».

این عالم محقق در احیای نسخ کمیاب و آثار نفیس، اهتمامی تمام داشته، صدها کتاب و رساله به خط پخته و زیبای خود استنساخ یا تکمیل فرموده و مجموعه ها و جُنگ های بسیار مرتب نموده و همه را خود مقابله و تصحیح و سپس به صحافی و تجلید رسانیده است.

بیش از صد مجلد از کتابهایی که اول یا وسط یا آخر آنها ناقص بوده و حاج میر سید محمد نقائص آنرا بر طرف نموده است.

بواقع در فن کتاب شناسی کسی از دانشمندان دوران اخیر و این سامان به پایه آیت الله حاج میر سید محمد خوانساری اصفهانی نرسیده اند. نزدیک به هزار نسخه خطی در کتابخانه های مختلف وجود دارد که تمام یا قسمتی از آنها به خط خوش این عالم بزرگ است.

سرانجام وی در روز 28 ماه رمضان 1293ق در اصفهان بدرود حیات گفت و در تکیه مادرشاهزاده پشت دیوار غربی بقعه آرام گرفت.

از ایشان چهار فرزند پسر که همگی از علما و بزرگان زمان خود بوده اند، باقی ماند که عبارتند از:

1-حاج میر سید علی مجتهد چهارسویی(1247-1326)؛ 2-آقا میر محمد تقی چهارسوی موسوی زاده(1264-1336)؛ 3-آقا میر محمد حسین چهارسویی(م:1307) داماد صاحب روضات؛4-آقا میر محمد داود چهارسویی(م:1342.

داماد حاج میرسید محمد خوانساری، ملا محمد باقر فشارکی از فقها و مدرسین بزرگ اصفهان و صاحب کتاب« عنوان الکلام» می باشد.