امیرحسین خان ایلخان ظفر

امیرحسین خان ایلخان ظفر

شهرت :

ایلخان ظفر
تاریخ وفات :
1341/01/07
مزار :
تکیه میر فندرسکی
زمینه فعالیت :

امیرحسین خان ظفر از طایفة زراسود، باب دورکی، شاخه هفت لنگ ایل بختیاری در دوازدهم ذی حجه 1311ق/26خرداد 1273ش چشم به جهان گشود.
امیرحسین خان دوران کودکی خود را در میان سیاه چادرهای ایل بختیاری سپری نمود. او از دوران طفولیت، نورچشمی و مورد علاقه و عنایت سردار ظفر بود و پدرش او را بر سایر برادران برتری داده، بعدها در اواخر عمر، بیشترین میراث منقول و غیر منقول خود را به او واگذار نمود.
امیرحسین خان، پس از پایان تحصیلات مقدماتی روانة اروپا شد و تحصیلات خود را در لوزان سوئیس و سپس در انگلستان به پایان رسانید و در 1295ش به ایران بازگشت. در همان ایام با بی بی کفایت، دختر عمویش، علی قلی خان سردار اسعد ازدواج نمود. یک سال پس از بازگشت به ایران؛ یعنی در 1296ش به حکومت یزد منصوب شد. از مهمترین اقدامات فرهنگی و برجستة او طی دوران حکومت در یزد احداث بنای مقبرة وحشی بافقی، شاعر شهیر آن دیار است.
امیرحسین خان در دی 1300ش از حکومت یزد استعفا داد. او در 1303ش در دورة پنجم مجلس شورای ملی از طرف ایل بختیاری به نمایندگی مجلس انتخاب شد. در همین هنگام بود که وی عضو باشگاه ایران گردید.
پس از اینکه رضاشاه پهلوی با بختیاریها بر سر خشم آمده و او نیز به همراه پسرعمویش محمدتقی خان اسعد (امیرجنگ)، برادر جعفرقلی خان و دیگر نمایندگان بختیاری، در جلسة 54 مجلس نهم در 19 آذر 1312ش سلب مصونیت شد، روانة زندان گردید.
وی مدت سه سال را در زندان رضاشاه گذراند، اما در 1315ش درحالی که 8ماه از مدت محکومیت او باقی مانده بود، به واسطة درخواست تلگراف همسرش بی بی کفایت از شخص رضاشاه، از زندان رهایی یافت.
امیرحسین خان ایلخان ظفر از آن پس تا سقوط رضاشاه در شهریور 1320ش دیگر وارد عرصة سیاست نگردید. با سقوط رضاشاه در شهریور1320ش، بار دیگر به صحنة سیاست بازگشت. او در پانزدهمین دورة مجلس به نمایندگی دزفول انتخاب گردید .
وی بر ضد دولت مصدق با کودتاچیان همراهی و همکاری داشت و پس از پیروزی کودتا در 30 شهریور 1332ش به عنوان وزیر مشاور در دولت کودتا به نخست وزیری فضل الله زاهدی منصوب گردید بعد از مدتی از هیأت دولت خارج گردید ولی همچنان ارتباط نزدیک خود را با دربار پهلوی حفظ نمود و پس ازبازگشایی دومین دورة مجلس سنا در 27 اسفند 1332ش به عنوان سناتور انتصابی از جانب محمدرضاشاه منصوب گردید.
سرانجام امیرحسین خان ایلخان ظفر در 7 فروردین 1341ش درگذشت.

مشروح زندگی نامه
امیرحسین خان ظفر از طایفة زراسود، باب دورکی، شاخه هفت لنگ ایل بختیاری در دوازدهم ذی حجه 1311ق/26خرداد 1273ش چشم به جهان گشود. پدرش خسروخان سردار ظفر از خوانین مقتدر و با نفوذ بختیاری بود که پس از انقلاب مشروطیت و فتح تهران بارها به مناصبی، چون حکومت کرمان و اصفهان و یا ایلخانی و ایل بیگی بختیاری رسید. مادرش بی بی فرنگیس، دختر مهدی قلی خان باباری عکاشه، همسر مورد علاقه و نور چشمی سردار ظفر بود.
امیرحسین خان دوران کودکی خود را در میان سیاه چادرهای ایل بختیاری سپری نمود. او از دوران طفولیت، نورچشمی و مورد علاقه و عنایت سردار ظفر بود و پدرش او را بر سایر برادران برتری داده، بعدها در اواخر عمر، بیشترین میراث منقول و غیر منقول خود را به او واگذار نمود.
امیرحسین خان، پس از پایان تحصیلات مقدماتی روانة اروپا شد و تحصیلات خود را در لوزان سوئیس و سپس در انگلستان به پایان رسانید و در 1295ش به ایران بازگشت. در همان ایام با بی بی کفایت، دختر عمویش، علی قلی خان سردار اسعد ازدواج نمود. یک سال پس از بازگشت به ایران؛ یعنی در 1296ش به حکومت یزد منصوب شد. از مهمترین اقدامات فرهنگی و برجستة او طی دوران حکومت در یزد احداث بنای مقبرة وحشی بافقی، شاعر شهیر آن دیار است.
امیرحسین خان در دی 1300ش از حکومت یزد استعفا داد. او در 1303ش در دورة پنجم مجلس شورای ملی از طرف ایل بختیاری به نمایندگی مجلس انتخاب شد. در همین هنگام بود که وی عضو باشگاه ایران گردید که در آن ایام محل اجتماع رجال ترقی خواه، روشنفکر و اروپا دیده بود و عبدالحسین میرزا تیمور تاش هدایت آن را بر عهده داشت. امیرحسین خان در جلسه تاریخی پنجمین دورة مجلس شورای ملی در 19 آبان1304ش؛ یعنی جلسة رأی به انقراض سلسلة قاجار حضور نداشت و از غایبان بدون اجازة مجلس بود. او در 1305ش و بازهم از جانب ایل بختیاری نماینده ششمین دوره مجلس شورای ملی گردید و در انتخابات داخلی مجلس جهت تعیین هیأت رئیسه، به عنوان کارپرداز مجلس انتخاب شد. او و عموزاده اش محمدتقی خان اسعد داخل فراکسیون آشتیانی شده و با فراکسیون تدین ائتلاف کردند. در 1307ش در هفتمین دورة مجلس شورای ملی نیز مجدداً و برای سومین بار از سوی بختیاریها به نمایندگی مجلس رسید و به کارپردازی آن انتخاب شد در سال1310ش نیز بار دیگر به نمایندگی مجلس شورای ملی دورة هشتم انتخاب گردید، اما این بار نه از طرف ایل بختیاری، بلکه از سوی مردم نجف آباد به مجلس فرستاده شده بود و در این مجلس باز هم به کارپردازی آن تعیین شد. در سال 1312ش در نهمین دورة مجلس شورای ملی نیز برای دومین بار از سوی اهالی نجف آباد و پنجمین بار نمایندگی، امیرحسین خان به نمایندگی انتخاب و باز هم به کارپردازی آن معین گردید.
پس از اینکه رضاشاه پهلوی با بختیاریها بر سر خشم آمده و جعفرقلی خان اسعد بختیاری، وزیر جنگ رضاشاه و عموزاده امیرحسین خان دستگیر و زندانی شد، امیرحسین خان ایلخانی ظفر نیز به همراه پسرعمویش محمدتقی خان اسعد (امیرجنگ)، برادر جعفرقلی خان و دیگر نمایندگان بختیاری، در جلسة 54 مجلس نهم در 19 آذر 1312ش سلب مصونیت شد، روانة زندان گردید.
حدود دو ماه پس از دستگیری او، پدرش سردار ظفر نیز در سنین پیری در بهمن ماه همین سال درگذشت. امیرحسین خان مدت سه سال را در زندان رضاشاه گذراند، اما در 1315ش درحالی که هشت ماه از مدت محکومیت او باقی مانده بود، به واسطة درخواست تلگراف همسرش بی بی کفایت از شخص رضاشاه، از زندان رهایی یافت.
امیرحسین خان ایلخان ظفر از آن پس تا سقوط رضاشاه در شهریور 1320ش دیگر وارد عرصة سیاست نگردید و بیشتر به امر کشاورزی در املاک پدری و رسیدگی به امور خانوادگی پرداخت. همسرش، بی بی کفایت نیز در همین ایام در 2 خرداد 1318ش درگذشت. با حملة متفقین به ایران و با سقوط دولت مستبد رضاشاه در شهریور1320ش، امیرحسین خان بار دیگر به صحنة سیاست بازگشت. او در پانزدهمین دورة مجلس شورای ملی در سال 1326ش از شهرستان دزفول به نمایندگی انتخاب گردید و در انتخابات داخلی این مجلس برای تعیین هیأت رئیسه آن، نایب رئیس اول گردید. در اردیبهشت 1328ش در دومین دورة مجلس مؤسسان از شهرکرد نماینده گردید. سپس در اولین دورة مجلس سنا در 1328ش به عنوان سناتور انتخابی از خوزستان انتخاب گردید.
او در همین دوران، در ازدواج عموزاده اش، ثریا اسفندیاری بختیاری با محمدرضاشاه پهلوی، به همراه خواهر خود، فروغ ظفر نقش برجسته ای ایفا نمود. پس از این وصلت بختیاریها با خانوادة پهلوی، نفوذ خان زادگان بختیاری و به ویژه امیرحسین خان در دربار پهلوی بسیار افزایش یافت. به هنگام کودتای 28 مرداد 1332ش که منجر به سرنگونی دولت مصدق گردید، امیرحسین خان ایلخان ظفر بر ضد دولت مصدق با کودتاچیان همراهی و همکاری داشت.
او پس از پیروزی کودتا در 30 شهریور 1332ش به عنوان وزیر مشاور در دولت کودتا به نخست وزیری فضل الله زاهدی منصوب گردید سپس در کابینة بعدی زاهدی در دوم اردیبهشت 1333ش بازهم وزیر مشاور گردید؛ تا اینکه در اواخر همین سال از هیأت دولت خارج گردید. با وجود طلاق گرفتن عموزاده-اش، ثریا اسفندیاری از محمدرضاشاه پهلوی در بهمن 1336ش، امیرحسین همچنان ارتباط نزدیک خود را با دربار پهلوی حفظ نمود و پس ازبازگشایی دومین دورة مجلس سنا در 27 اسفند 1332ش به عنوان سناتور انتصابی از جانب محمدرضاشاه منصوب گردید.
سرانجام امیرحسین خان ایلخان ظفر در 7 فروردین 1341ش در حالی که در جادة تهران ـ کرج با اتومبیل مرسدس بنز خود در حرکت بود، با یک دستگاه اتوبوس مسافربری تصادف نمود. بر اثر این حادثه، او و سه نفر همراهش کشته شدند.
در همان ایام، این شایعه در افواه رواج یافت که این تصادف تعمدی بوده و دست سازمان اطلاعات و امنیت کشور ( ساواک ) در کار بوده است. اما حقایق این حادثه هیچ گاه آشکار نگردیده و تاکنون در پرده ای از ابهام باقی مانده است. پس از مرگ او را در آرامگاه بختیاریها در تکیة میر قبرستان تخت فولاد اصفهان در کنار قبر پدر، مادر و همسرش بی بی کفایت به خاک سپردند.
امیرحسین خان ایلخان ظفر، علاوه بر پرداختن به اموری چون سیاست ورزی، حکومتگری و زمینداری و زراعت، به امور فرهنگی نیز علاقة وافری داشت. او به ترجمة کتابهایی مبادرت ورزید و مقالاتی نیز با هدف شناساندن ایل بختیاری در مجلات و نشریات روزگار حیات خویش به نگارش درآورد. پدرش، خسروخان سردار ظفر نیز علاقة بسیاری به تاریخ نویسی و نگارش خاطرات خود و ثبت و ضبط حوادث و وقایع بختیاری داشته، آثاری از خود به یادگار گذاشت. مشخصات کتاب شناسی کتابهایی که امیرحسین خان ترجمه کرده است، از این قرار است:1.شاهزاده خانم بعلبک، نوشتة رایدار هاکارد، 2 جلد،2.زندگی و افکار و عقاید سقراط: نوشته کوراماسیون، 3.سفری به سرزمین دلاوران: نوشتة مریان سی کوپر.
از امیرحسین خان ایلخان ظفر پسری به نام ملک شاه به یادگار ماند که حاصل ازدواج وی و عموزاده اش، بی بی کفایت بود. از سایر فرزندان امیرحسین خان اطلاعی در دست نیست. ملک شاه ظفر نیز، همچون پدر و بویژه پدر بزرگش اهل فرهنگ و علاقه مند به تاریخ بود و اغلب نوشته ها و خاطرات پدر بزرگش، سردار ظفر و اسناد و تصاویر مربوط به تاریخ ایران و بختیاری به همت و کوشش او منتشر گردید.